Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Szczelina tęczówki

prof. dr hab. med. Bronisława Koraszewska-Matuszewska
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 5
Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice
Szczelina tęczówki

Co to jest i jakie są przyczyny?

Jest to wrodzony ubytek tęczówki, który jest pełnościenny (tj. obejmuje całą grubość tęczówki). Brak fragmentu tęczówki może być całkowity, jeśli sięga do jej podstawy, lub częściowy, gdy obejmuje tylko część przyźreniczną. Powstaje w 5. tygodniu życia płodowego. Występuje jako wada sporadyczna lub jest dziedziczona jako cecha autosomalna dominująca albo recesywna.

Jak często występuje?

Szczelina tęczówki występuje w 2% oczu z wadami wrodzonym (np. w małooczu), częściej towarzyszy zespołom wad układowych organizmu (np. w zespole Goldenhara, Aicardiego, Klinefeltera, Turnera, anomaliach chromosomalnych jak trisomia 13 i 18), ale może mieć miejsce jako wada idiopatyczna w oczach o zdrowych pozostałych tkankach.

Jak się objawia?

Szczelina tęczówki występuje zwykle w dolnej części tęczówki i zniekształca źrenicę. Źrenica przybiera wówczas kształt dziurki od klucza, przez którą widać soczewkę oka i jej więzadełka. Jeśli szczelina tęczówki, szczególnie częściowa, nie współistnieje z innymi nieprawidłowościami oka, może nie mieć negatywnego wpływu na ostrość wzroku. Jeśli jednak towarzyszą jej inne wady wrodzone gałki ocznej, (np. zaćma) bywa niekiedy przyczyną pogorszenia widzenia.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Diagnozę stawia się na podstawie wywiadu i badania okulistycznego.

W wywiadzie lekarz zbiera informacje o:

  • wadach wrodzonych oka/oczu i innych występujących u rodziców, rodzeństwa i krewnych dziecka;
  • chorobach matki w czasie ciąży, przyjmowanych przez nią lekach i używkach;
  • chorobach dziecka;
  • czynnikach ryzyka, na jakie mogła być narażona matka lub dziecko (np. promieniowanie jonizujące).

Ubytek tęczówki jest widoczny w czasie oglądania oczu dziecka.

Lekarz okulista bada wzrok (zob. Badanie ostrości wzroku do daliBadanie ostrości wzroku do bliży) w każdym oku osobno i sprawdza reakcję źrenic na światło. Podczas badania w lampie szczelinowej (biomikroskopie) ocenia stan rogówki (ma ona zwykle prawidłową budowę), komory przedniej i tęczówki (zob. Badanie w lampie szczelinowej [biomikroskopia]). W tym ostatnim przypadku dokładnie opisuje ubytek: czy sięga on podstawy, czy jest częściowy, czy widoczna przezeń soczewka jest przezroczysta i czy jej więzadełka są zachowane. Po znieczuleniu oka kroplami i 2-krotnym zakropleniu oczu 0,5–1% tropikamidem mierzy się ciśnienie wewnątrzgałkowe (zob. Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego [tonometria]). W dalszej kolejności oznacza się wadę refrakcji (zob. Badanie wady wzroku [wady refrakcji]), a następnie bada dno oka (zob. Wziernikowanie dna oka [oftalmoskopia]), zwracając uwagę na obecność możliwych częściowych szczelin naczyniówki i tarczy nerwu wzrokowego.

Do badań dodatkowych należy: oznaczenie długości osi gałki ocznej (biometria), w razie potrzeby wykonanie USG, OCT gałki ocznej oraz badanie pediatryczne, pozwalające wykryć wady somatyczne, którym często towarzyszy szczelina tęczówki (zob. Ultrasonografia w prezentacji A [biometria]).

Jakie są sposoby leczenia?

Jeśli szczelina jest duża i powoduje olśnienie, można zakładać specjalną soczewkę kontaktową z rysunkiem tęczówki. Szczelina tęczówki jest najczęściej przysłonięta, dolną powiekę i dlatego nie wymaga leczenia. Rzadko wymaga leczenia operacyjnego. Wówczas operacyjnie łączy się szwami brzegi szczeliny w celu uzyskania okrągłej źrenicy. Zabieg ten jest niestety obarczony ryzykiem powstania zaćmy (zob. Zaćma).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Całkowite wyleczenie szczeliny tęczówki nie jest możliwe, bo nierozwinięta w życiu płodowym nawet mała część tęczówki nie ma możliwości odtworzenia się ani pod wpływem leczenia farmakologicznego ani operacyjnego.

Zadanie okulisty polega na wyrównaniu wady refrakcji okularami lub soczewkami kontaktowymi i w razie potrzeby leczeniu niedowidzenia, szczególnie w przypadku ubytku tęczówki w jednym oku. Jeśli istnieją wady towarzyszące np. zaćma, należy je leczyć chirurgicznie.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Po zakończeniu leczenia wskazane są kontrolne wizyty okulistyczne co 6–12 miesięcy.

UWAGA!

Badanie okulistyczne dziecka jest nieinwazyjne i niebolesne. Odbywa się w pozycji siedzącej i leżącej niemowlęcia lub dziecka, dlatego bezpośrednio przed badaniem nie należy ich karmić, poić i podawać słodyczy, aby uniknąć zachłyśnięcia. Przed badaniami wskazane jest okazanie okuliście książeczki zdrowia dziecka oraz kart informacyjnych z ewentualnego leczenia szpitalnego.
05.10.2015
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?