×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Duszność i kaszel u niepalących

Pytanie nadesłane do redakcji

Mam duszności i kaszlę, przeważnie rano, gdy już wstanę. Nigdy nie paliłam papierosów. Często choruję na zapalenie płuc i oskrzela. Mam 35 lat. Co mogę zrobić z tym uciążliwym kaszlem?

Odpowiedziała

lek. med. Iwona Witkiewicz
specjalista chorób płuc
Ordynator Oddziału Chorób Płuc i Gruźlicy Specjalistycznego Szpitala im. prof. A. Sokołowskiego w Szczecinie
Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób płuc i gruźlicy województwa zachodniopomorskiego

Duszność i kaszel u niepalącej, młodej osoby w pierwszej kolejności wskazywałyby na astmę. Doprecyzowania wymagałoby oczywiście określenie "często choruję na zapalenia płuc i oskrzela", bo należy nie tylko odnieść się do określenia "często", ale przeanalizować kto i w jaki sposób rozpoznawał te zapalenia płuc i oskrzeli. Czy było to konkretne rozpoznanie poparte badaniami, czy podejrzenia postawione po osłuchaniu klatki piersiowej. W tym drugim przypadku nie można wykluczyć, że "wysłuchane" zapalenia oskrzeli były faktycznie zaostrzeniami astmy.

Tak czy inaczej, wobec opisanych objawów trzeba przeprowadzić rzetelną diagnostykę w kierunku wcale niemałej grupy chorób, w których występuje duszność i kaszel. Bezwarunkowo należy wykonać radiogram klatki piersiowej (RTG), żeby wykluczyć choroby przebiegające z zajęciem tkanki płucnej, wśród których nie wolno zapominać także o gruźlicy płuc. Na chorobę tę, która w odczuciu wielu osób odeszła w zapomnienie, w 2010 roku zachorowało w Polsce ponad 7,5 tys. osób, w tym 62 dzieci. Wbrew powszechnemu mniemaniu gruźlica nie dotyczy tylko środowisk zaniedbanych, ale, jako choroba zakaźna, może spotkać każdego. Bezwzględnie brak zachowań prozdrowotnych sprzyja zachorowaniu na gruźlicę, ale sprzyja jej także spadek odporności związany z innymi chorobami, stresem czy chronicznym zmęczeniem. Proste badanie RTG wykluczy gruźlicę lub ukierunkuje diagnostykę na tę chorobę. W przypadku gdy badanie radiologiczne wykaże nieprawidłowości, warto je poszerzyć o tomografię komputerową (TK) płuc, zwłaszcza u tych chorych, u których rutynowe zdjęcie klatki piersiowej sugeruje chorobę z grupy chorób śródmiąższowych lub rozstrzenia oskrzeli. We wszystkich tych chorobach kaszel i duszność to podstawowe (często jedyne) objawy.

Jeśli wyniki badań obrazowych płuc (RTG, TK) są prawidłowe, należy u chorego z kaszlem wykonać badania czynnościowe płuc, zwłaszcza spirometrię z próbą rozkurczową, oraz cały panel badań alergologicznych, w tym testy alergiczne, poziom całkowitej immunoglobuliny E i, w razie potrzeby, poziom immunoglobulin swoistych. Wszystkie te badania wykonuje się w celu potwierdzenia astmy oskrzelowej bądź jej wykluczenia. Oczywiście w zależności od wywiadu i badania przedmiotowego, u każdego chorego wykonuje się nieco inne badania niezbędne do ustalenia rozpoznania. Stąd też w przypadkach bardziej jednoznacznych klinicznie mogą wystarczyć wyżej wymienione testy, a w bardziej skomplikowanych trzeba wykonać np. pomiar tlenku azotu w powietrzu wydychanym, badanie plwociny indukowanej czy w końcu prowokacje oskrzelowe.Prowokacje oskrzelowe to dość obciążające badanie polegające na wywołaniu skurczu oskrzeli z użyciem czynników fizycznych, biologicznych, chemicznych lub farmakologicznych. Zazwyczaj wykonuje się prowokacje nieswoiste z użyciem metacholiny lub histaminy. Badania są potencjalnie niebezpieczne dla chorego, dlatego wykonuje się je jedynie w wyspecjalizowanych ośrodkach, szczegółowo analizując uprzednio przeciwwskazania do ich wykonania.

Należy pamiętać, że kaszel i duszność towarzyszy większości chorób płuc, ale pojawia się także w chorobach poza układem oddechowym. Tak więc po wykluczeniu przyczyny w układzie oddechowym należy przeprowadzić pełną diagnostykę w kierunku chorób serca, a zwłaszcza wad serca czy niewydolności serca. Kaszel wymaga też wykluczenia przyczyn laryngologicznych, takich jak przewlekłe zapalenie zatok czy zespół ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Ze względu na obecność receptorów kaszlu w przełyku objaw ten występuje także nierzadko w chorobie refluksowej przełyku (GERD), choć nie należy do objawów dla niej typowych.

Po wykluczeniu chorób płuc, serca, górnych dróg oddechowych czy przełyku należy jeszcze rozpatrzeć kaszel polekowy, psychogenny czy związany z zanieczyszczeniem środowiska.

Biorąc po uwagę mnogość chorób, które mogą skutkować opisanymi przez Panią objawami, nie da się po tak skąpym opisie odnieść jednoznacznie do przyczyny Pani dolegliwości. Wizyta u lekarza jest w Pani przypadku konieczna, bo przyczyna kaszlu, jak widać, może być banalna, a może wymagać intensywnej diagnostyki i, być może, intensywnego leczenia.

Piśmiennictwo:

Antczak A. (red.): Pulmonologia. Medical Tribune POLSKA
Chazan R. (red.): Pneumonologia praktyczna. α-medica Press, Warszawa 2005
Fal A.M.: Alergia, choroby alergiczne, astma. Medycyna Praktyczna, Kraków 2011
26.03.2012

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.