Jak MZ zamierza poprawić opiekę nad pacjentami z osteoporozą

W ostatnich pięciu latach liczba świadczeń związanych z osteoporozą wahała się od ponad 410 tys. w 2020 roku do ponad 580 tys. w 2023 roku. W 2023 roku najwięcej świadczeń związanych z osteoporozą udzielono w AOS (ponad 241 tys.) – poinformował wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz w odpowiedzi na interpelację poselską.

Fot. pixabay.com

• Refundacja apteczna od stycznia do połowy października 2024 r. wyniosła ponad 83 mln zł
• Wartość środków finansowych przeznaczonych na realizację programu lekowego B.160 wynosi łącznie 733 057,27 zł
• Szczególna rola w zakresie działań edukacyjnych w profilaktyce osteoporozy przypada POZ
• MZ aktualnie nie realizuje zadań związanych bezpośrednio z programami na rzecz profilaktyki osteoporozy
• Łącznie ok. 120 tys. osób w wieku 50+ zostanie objętych działaniami edukacyjnymi i badaniami profilaktycznymi w ramach profilaktyki osteoporozy dzięki wsparciu z Funduszu Medycznego

Posłanka Joanna Wicha w interpelacji do resortu zdrowia zaznaczyła, że na osteoporozę w Polsce cierpią blisko 2 mln osób, a liczba ta będzie wzrastać w związku ze starzeniem się społeczeństwa, powodując dodatkowe koszty dla systemu ochrony zdrowia, obciążając szpitale i oddziały rehabilitacji.

Posłanka spytała resort zdrowia m.in. o to, jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia świadomości społeczeństwa w kwestii osteoporozy i jej profilaktyki oraz jakie środki finansowe zostały przeznaczone na leczenie osteoporozy w roku 2024, w tym na leczenie farmakologiczne.

Liczba świadczeń i leczenie farmakologiczne

W odpowiedzi na interpelację wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz poinformował, że w ostatnich pięciu latach liczba świadczeń związanych z osteoporozą wahała się od ponad 410 tys. w 2020 roku do ponad 580 tys. w 2023 roku. Więcej świadczeń udzielano kobietom – w 2023 r. stanowiły ponad 90 proc. W 2023 roku najwięcej świadczeń związanych z osteoporozą udzielono w AOS (ponad 241 tys., co stanowi przeszło 40% całkowitej liczby świadczeń w 2023 roku).

Liczba świadczeń związanych z osteoporozą w latach 2019-2023 w Polsce

Liczba świadczeń związanych z osteoporozą w podziale na cztery najczęstsze rodzaje świadczeń w latach 2019-2023

Refundacja apteczna od stycznia do połowy października 2024 r. dla leków, dla których jako zakres wskazań objętych refundacją podano osteoporozę, wyniosła ponad 83 mln zł. Szafranowicz dodał, że w związku z brakiem informacji na receptach wystawianych przez świadczeniodawców o rozpoznaniu chorobowym, w związku z którym został przepisany lek, NFZ nie posiada danych dotyczących refundacji aptecznej leków stosowanych w wielu wskazaniach, a wydanych tylko w celu leczenia pacjentów po złamaniach osteoporotycznych.

Od 1 lipca 2024 r. został wprowadzony program lekowy B.160 „Leczenie pacjentek z ciężką postacią osteoporozy pomenopauzalnej (ICD-10: M80.0)”. Obejmuje on refundację przez NFZ świadczeń oraz leku Evenity (romosozumab), roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce, 90 mg/ml dla pacjentów spełniających kryteria kwalifikacji do programu. Oddziały wojewódzkie NFZ ogłosiły postępowania konkursowe na realizację tego programu, a od października 2024 r. zaczęły zawierać umowy ze świadczeniodawcami spełniającymi warunki przystąpienia do programu. Aktualnie wartość środków finansowych przeznaczonych na realizację programu lekowego B.160 w województwach, w których ten program jest zakontraktowany, wynosi łącznie 733 057,27 zł. Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia nie posiada jeszcze informacji o wartości udzielonych świadczeń i leków zrefundowanych w ramach programu lekowego B.160 przez oddziały wojewódzkie NFZ (obecnie system sprawozdawczo-rozliczeniowy zawiera dane z zakresu leczenia pacjentów do września 2024 r.)

Szafranowicz dodał, że obecneie nie są prowadzone prace w zakresie wprowadzenia nowych terapii farmakologicznych w zakresie leczenia osteoporozy.

Działania edukacyjne

Wiceminister zdrowia poinformował, że w 2017 r., w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020 powstało Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (projekt jest kontynuowany w ramach kolejnej edycji NPZ na lata 2021-2025). W ramach NCEŻ uruchomione zostało Centrum Dietetyczne Online (CDO) – platforma umożliwiająca pacjentom bezpośredni kontakt z dietetykiem przez Internet. Udzielane poprzez Platformę konsultacje są bezpłatne. Wśród materiałów, które publikowane są na stronie NCEŻ znaleźć można wiele informacji poświęconych zasadom zdrowego stylu życia, w tym także artykuły poświęcone osteoporozie.

Szafranowicz zaznaczył, że w kwestii dotyczącej edukacji pacjentów w zakresie zachowań prozdrowotnych szczególna rola w zakresie działań edukacyjnych w profilaktyce osteoporozy przypada podstawowej opiece zdrowotnej (POZ). Dodał, że w szczególności w kompetencjach pielęgniarki POZ znajduje się profilaktyka chorób i promocja zdrowia w ramach świadczeń zapobiegawczych udzielanych przez pielęgniarkę, w tym edukacja zdrowotna.

Poinformował również, że Ministerstwo Zdrowia nie dysponuje raportami z zakresu profilaktyki osteoporozy, w szczególności profilaktyki pierwotnej, obejmującej zmniejszenie zachorowalności przez unikanie czynników ryzyka lub zwiększanie indywidualnej odporności na te czynniki.

Programy profilaktyczne

W odpowiedzi na interpelację czytamy, że Ministerstwo Zdrowia aktualnie nie realizuje zadań związanych bezpośrednio z programami na rzecz profilaktyki osteoporozy. – Niemniej należy wskazać, że w ramach zadań realizowanych ze środków Funduszu Medycznego (FM) – Subfunduszu rozwoju profilaktyki (SRP), minister zdrowia w ramach umowy z NFZ dofinansowuje realizacje programów polityki zdrowotnej w obszarze edukacji w zakresie osteoporozy i wczesnego wykrywania osteoporozy. Celem jest objęcie interwencjami w zakresie profilaktyki osteoporozy przede wszystkim jak największej liczby osób z gmin o niewielkiej liczbie mieszkańców i znajdujących się na obszarach wiejskich – zaznaczył Szafranowicz.

Wiceminister dodał, że z końcem 2022 r. ogłoszono konkurs wniosków, skierowany do jednostek samorządu terytorialnego (JST) na dofinansowanie programów polityki zdrowotnej realizowanych przez gminy w obszarze edukacji w zakresie osteoporozy i wczesnego wykrywania osteoporozy. Jedna gmina mogła otrzymać nie mniej niż 250 tys. zł i nie więcej niż 1,5 mln zł łącznie na program realizowany w latach 2023-2025 co najmniej przez pełne 2 lata, a poziom dofinansowania ze środków SRP wynosił nie więcej niż 80% kosztów realizacji jednego programu. Alokacja środków SRP przeznaczonych na dofinansowanie w konkursie wynosiła 75 mln zł.

W naborze zakończonym w lutym 2023 r. złożono 112 wniosków, z czego 61 przez gminy wiejskie i 30 przez gminy wiejsko-miejskie. Ostateczna lista rankingowa opublikowana w listopadzie 2023 r. wskazuje 103 gminy, którym zostało przyznane dofinansowanie na lata 2023-2025, z czego 88 gmin zawarło wówczas z NFZ umowę na dofinansowanie (niektóre gminy wycofały się z realizacji programu z uwagi na problemy z wyborem realizatora lub problemy organizacyjne w zakresie realizacji programu). – Wstępne dane wskazują, że łącznie ok. 120 tys. osób w wieku 50+ zostanie objętych działaniami edukacyjnymi i badaniami profilaktycznymi w ramach profilaktyki osteoporozy dzięki wsparciu z FM SRP (wartość może ulec zmianie) – zaznaczył wiceminister zdrowia.

Poinformował, że w pierwszym półroczu 2024 r. liczba osób, które uczestniczyły w szkoleniach dla personelu medycznego wyniosła łącznie 277, liczba pacjentów, którzy zostali poddani działaniom edukacyjno-informacyjnym – 6557, pacjentów, którzy zostali zakwalifikowani do FRAX – 7140, a pacjentów, którzy w ramach programu wykonali pomiar BMD za pomocą DXA – 7603. 4837 osób wzięło udział w lekarskiej wizycie podsumowującej, po zakończeniu udziału w programie do dalszego leczenia specjalistycznego zostało skierowanych 929 pacjentów (rozpoznanie osteoporozy na podstawie wykonanych badań w ramach programów).

Na 2024 r. Minister Zdrowia udzielił dotacji na dofinansowanie programów polityki zdrowotnej w wysokości ponad 17 mln zł. W 2025 roku planowane jest udzielenie kolejnej dotacji celowej, której maksymalna wysokość wynosi prawie 14 mln zł.