Minoksydyl

Działanie - Minoksydyl

Mechanizm działania
Pochodna pirymidyny o silnym działaniu hipotensyjnym. Pod wpływem sulfotransferaz, zwłaszcza sulfotransferazy 1A1, obecnych w zewnętrznej osłonie cebulki włosa i w innych miejscach, ulega przekształceniu w aktywny metabolit – siarczan minoksydylu; większa aktywność sulfotransferazy 1A1 wiąże się z lepszą odpowiedzią na leczenie minoksydylem. Mechanizm działania minoksydylu w leczeniu łysienia nie został do końca zbadany. Lek rozszerza obwodowe naczynia krwionośne i zwiększa mikrokrążenie w okolicach mieszków włosowych, a w konsekwencji powoduje dostarczanie do mieszków włosowych większej ilości składników odżywczych i tlenu. Poprzez pobudzenie szlaku sygnałowego Wnt/β-kateniny minoksydyl zwiększa stężenie czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF) w komórkach brodawki skóry właściwej, co powoduje stymulację unaczynienia. Ponadto zwiększenie stężenia β-kateniny, która ma właściwości mitogenne, może przedłużyć fazę anagenową w cyklu wzrostu włosów. Minoksydyl wpływa również na cykl wzrostu mieszków włosowych: skraca fazę telogenową, co ostatecznie przyspiesza powrót mieszka włosowego do fazy anagenowej oraz wydłuża fazę anagenową. Ponadto minoksydyl powoduje zwiększenie rozmiaru mieszków włosowych. Nie można wykluczyć również potencjalnego działania przeciwzapalnego oraz immunomodulującego.
Pierwsze efekty leczenia polegające na zwiększeniu liczby włosów meszkowych i zahamowaniu wypadania powinny się pojawić po upływie 2 mies. systematycznego leczenia. Największe nasilenie wzrostu obserwuje się dopiero po 12 mies. stosowania. Najlepsze wyniki uzyskuje się u młodych mężczyzn z łysieniem na szczycie głowy, gorsze wyniki w przypadku wyłysienia kątów czołowych. U kobiet korzystne wyniki uzyskuje się w łysieniu widocznym w postaci rozlanej utraty włosów lub przerzedzenia włosów na skórze głowy. Po zaprzestaniu regularnego leczenia szybkość odrostu i wypadania po 3–4 mies. powraca do stanu wyjściowego.

Farmakokinetyka
Podany miejscowo wchłania się bardzo słabo (ok. 1–2% przenika do krążenia ogólnego); wchłanianie z przewodu pokarmowego wynosi 90–100%. Wchłanianie minoksydylu po podaniu na skórę nie zmienia się w zależności od płci lub stanu powierzchni skóry, na którą jest nakładany, w przypadku ekspozycji na promieniowanie UV, jednoczesnego stosowania produktu nawilżającego, noszenia peruki czy odparowania rozpuszczalnika suszarką do włosów. Jednakże, w przypadku zranienia warstwy rogowej skóry głowy na skutek oparzenia słonecznego, golenia lub przez inne czynniki, wchłanianie przezskórne może zwiększyć się, co może spowodować zwiększenie częstości występowania i nasilenia działań niepożądanych. Po podaniu miejscowym ok. 60% wchłanianego minoksydylu jest metabolizowane do glukuronidów, głównie w wątrobie; t_1/2 wynosi 22 h. Po zaprzestaniu leczenia ok. 95% leku jest eliminowane w ciągu 4 dni, z moczem wydalane jest 97%, a z kałem 3% leku.

Wskazania do stosowania - Minoksydyl

Leczenie łysienia androgenowego
Miejscowo w leczeniu łysienia androgenowego u kobiet i mężczyzn. Nie ma znaczącego działania leczniczego w łysieniu o innej etiologii.

Przeciwwskazania stosowania - Minoksydyl

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, choroby lub stany skóry głowy, w których może dochodzić do zwiększenia wchłaniania leku (np. rany, owrzodzenia, stany zapalne, łuszczyca, oparzenie słoneczne, świeżo ogolona skóra głowy, stosowanie opatrunków okluzyjnych, stosowanie miejscowe innych leków). Nie stosować w łysieniu innym niż androgenowe.

Skuteczność leczenia
Lek jest najbardziej skuteczny u osób młodszych we wczesnych fazach procesu łysienia. Lepsze wyniki uzyskuje się w leczeniu okolicy szczytu głowy niż części czołowo-skroniowej.
Zaprzestanie leczenia powoduje cofanie się efektu leczniczego w ciągu kilku miesięcy.

Wypadanie włosów na początku leczenia
U niektórych osób w pierwszych 2–6 tyg. leczenia minoksydylem może wystąpić zwiększone wypadanie włosów. Prawdopodobnie jest to związane z mechanizmem działania leku - skracaniem spoczynkowej, telogenowej fazy cyklu włosa i przejściem do anagenowej fazy wzrostu, w wyniku czego stare włosy wypadają. Zjawisku temu towarzyszy zwiększone odrastanie włosów.

Środki ostrożności
Przed zastosowaniem preparatu należy przeprowadzić pełny wywiad lekarski i zbadać pacjenta, wykluczając zaburzenia endokrynologiczne, podstawowe choroby ogólnoustrojowe lub niedożywienie i w razie potrzeby włączyć odpowiednie postępowanie.
Przypadkowe spożycie może spowodować ciężkie działania niepożądane ze strony serca.
Mimo że minoksydyl wchłania się przez skórę w niewielkim stopniu, zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna oraz zachowanie ostrożności u pacjentów z chorobami serca lub układu krążenia (np. choroba wieńcowa, zastoinowa niewydolność serca i/lub choroby zastawek, nieprawidłowa retencja wody lub sodu, obrzęk miejscowy i uogólniony, wysięk osierdziowy, tamponada serca, tachykardia, dławica piersiowa). Pacjenci z czynnikami ryzyka powinni skonsultować leczenie minoksydylem z lekarzem.

Przerwanie leczenia
W razie wystąpienia ciężkich objawów ogólnoustrojowych lub skórnych (np. niedociśnienie tętnicze, ból w klatce piersiowej, tachykardia, omdlenia, zawroty głowy, nagłe niewyjaśnione zwiększenie masy ciała, obrzęk rąk lub stóp, trwałe zaczerwienienie lub podrażnienie skóry głowy) należy przerwać stosowanie minoksydylu i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Środki ostrożności w czasie aplikacji
Należy unikać kontaktu leku z innymi obszarami skóry niż leczone oraz z oczami i błonami śluzowymi; nie wdychać aerozolu podczas aplikacji leku. W przypadku kontaktu z oczami należy obficie przepłukać je wodą i, jeśli to konieczne, skonsultować się z okulistą.
Po aplikacji, do czasu wyschnięcia skóry należy unikać kontaktu leczonego obszaru z odzieżą lub innymi tekstyliami ze względu na ryzyko odbarwienia.

Ochrona przed promieniowaniem UV
Leczony obszar skóry należy chronić przed promieniowaniem UV (m.in. światło słoneczne, nawet w przypadku zachmurzenia, lampy UV).

Zmiana koloru i/lub struktury włosów
Minoksydyl może zmienić kolor i/lub strukturę włosów, zwłaszcza u osób o bardzo jasnych włosach oraz po kąpieli w mocno chlorowanej wodzie.

Niepożądane owłosienie
Stosowanie minoksydylu, zwłaszcza w większym stężeniu, może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia niepożądanego owłosienia, w tym np. na twarzy u kobiet.
Zgłaszano przypadki nadmiernego owłosienia u niemowląt w następstwie kontaktu skóry z miejscami aplikacji preparatu u opiekunów stosujących miejscowo minoksydyl. Owłosienie to ustępowało w ciągu kilku miesięcy po ustaniu narażenia na lek. Należy unikać kontaktu dzieci z miejscami aplikacji minoksydylu.

Toksyczność dla zwierząt domowych
Z istniejących danych naukowych wynika, że przypadkowe narażenie zwierząt domowych, takich jak psy lub koty, na kontakt z minoksydylem (np. poprzez polizanie przez zwierzę skóry z naniesionym preparatem, polizanie poduszki lub nieumyślne spryskanie zwierzęcia podczas aplikowania leku) może skutkować zatruciem zwierzęcia, w tym jego śmiercią. Pacjenci powinni zostać poinformowani o takim ryzyku.

Interakcje - Minoksydyl

Leki zmieniające właściwości warstwy rogowej naskórka
Stosowane miejscowo leki zmieniające właściwości warstwy rogowej naskórka (m.in. tretynoina, ditranol, wazelina) mogą zwiększać wchłanianie ogólnoustrojowe minoksydylu.

Betametazon
Jak wykazały badania, dipropionian betametazonu zwiększa miejscowe stężenie minoksydylu w tkankach i zmniejsza jego wchłanianie ogólnoustrojowe, jednak brak jest danych dotyczących wpływu dipropionianu betametazonu na wchłanianie minoksydylu w przypadku stanów zapalnych skóry głowy.

Leki rozszerzające naczynia krwionośne oraz leki przeciwnadciśnieniowe
Choć nie zostało to udowodnione klinicznie, minoksydyl może zwiększać ryzyko niedociśnienia ortostatycznego u osób leczonych jednocześnie lekami rozszerzającymi naczynia obwodowe i lekami przeciwnadciśnieniowymi, takimi jak guanetydyna i jej pochodne.

Cyklosporyna
W przypadku równoległego stosowania minoksydylu, podawanego miejscowo, z cyklosporyną, podawaną ogólnoustrojowo, istnieje zwiększone ryzyko nadmiernego wzrostu włosów.

Kwas acetylosalicylowy
W badaniach interakcji wykazano, że kwas acetylosalicylowy przyjmowany przewlekle w małych dawkach p.o. hamuje aktywność enzymów sulfotransferazy, biorących udział w przekształcaniu minoksydylu do jego aktywnej postaci i w konsekwencji wpływać na skuteczność leczenia minoksydylem.

Kosmetyki do włosów
Należy unikać jednoczesnego stosowania z niektórymi produktami do włosów, mogących działać okluzyjnie, takimi jak pomady, ponieważ mogą one zwiększać wchłanianie minoksydylu.

Działania niepożądane - Minoksydyl

Bardzo często: ból głowy.

Często: nadciśnienie, duszność, miejscowe podrażnienie (np. złuszczanie, rumień, wysypka), świąd, kontaktowe zapalenie skóry, suchość skóry, obrzęk obwodowy, wysypka przypominająca trądzik, pieczenie, nadmierne owłosienie (w tym wzrost włosów na twarzy u kobiet), ból mięśniowo-szkieletowy, depresja, zwiększenie masy ciała.

Niezbyt często: zawroty głowy, podrażnienie oczu, wyprysk, zmiana struktury włosów, zmiana koloru włosów.

Bardzo rzadko: tachykardia, ból w klatce piersiowej, przemijające wypadanie włosów, nierównomierny wzrost włosów.

Częstość nieznana: reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, reakcje nadwrażliwości, kołatanie serca, niedociśnienie, wymioty, objawy w miejscu podania, które mogą obejmować uszy i twarz (np. świąd, podrażnienie skóry, ból, zaczerwienienie, obrzęk, suchość skóry i wysypka zapalna aż do łuszczenia się, zapalenie skóry, pęcherze, krwawienie oraz owrzodzenie), przemijająca nadmierna utrata włosów.

Przedawkowanie
Zastosowanie większych niż zalecane dawek minoksydylu na skórę może powodować nasilenie działań niepożądanych dotyczących skóry, szczególnie takich, jak świąd, suchość, podrażnienie skóry i wyprysk. Ponadto, ze względu na zwiększenie wchłaniania ogólnoustrojowego, zwiększa się ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.
Objawy ogólnoustrojowe po przyjęciu p.o. obejmują niedociśnienie, tachykardię, zatrzymanie wody i sodu i wynikające stąd obrzęki, wysięk opłucnowy lub zastoinową niewydolność serca. Istotną klinicznie tachykardię można kontrolować za pomocą beta-blokerów, obrzęk – za pomocą leków moczopędnych, niedociśnienie – za pomocą 0,9% roztworu chlorku sodu i.v. Należy unikać stosowania sympatykomimetyków, takich jak epinefryna i norepinefryna, ze względu na ich silne działanie pobudzające pracę serca.

Ciąża i laktacja - Minoksydyl

Badania na zwierzętach wykazały ryzyko dla płodu podczas stosowania dawek znacznie większych od dawek stosowanych u ludzi. Brak danych klinicznych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Minoksydylu nie należy stosować w okresie ciąży.

Lek podany p.o. przenika do pokarmu kobiecego; wpływ na dziecko nie jest znany. Minoksydylu nie należy stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie - Minoksydyl

Zwykle zaleca się stosowanie u kobiet preparatów o stężeniu 2%, a u mężczyzn 5%. 

Zewnętrznie, na suchą skórę. 1 ml roztworu należy rozprowadzić na skórę w miejscu łysienia (najczęściej szczyt głowy i zakola czołowe) 2 ×/d; po nałożeniu płynu na skórę głowy należy dokładnie umyć ręce. Nie przekraczać dawki 2 ml/d. Zwykle porost włosów rozpoczyna się po 2 mies. stosowania; w celu podtrzymania działania konieczne jest dalsze stosowanie preparatu. Jeżeli po roku stosowania nie nastąpi poprawa, leczenie należy przerwać. Po przerwaniu leczenia, w ciągu 3–4 mies. może wystąpić zatrzymanie wzrostu włosów i powrót do stanu sprzed leczenia.

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci i młodzieży w wieku <18 lat i u osób >65 lat, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa oraz skuteczności stosowania.

Brak szczególnych zaleceń dotyczących stosowania u pacjentów z chorobami nerek lub wątroby.

Uwagi dla Minoksydyl

Jest mało prawdopodobne, aby stosowanie minoksydylu wywierało wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy lub niedociśnienie, pacjent powinien powstrzymać się od tych czynności.

Preparaty na rynku polskim zawierające minoksydyl