Pytanie nadesłane do redakcji
Zmienność ciśnienia tętniczego. Od 2 miesięcy leczę się na nadciśnienie. Czy normalne jest, że rano mam ciśnienie wysokie (160/80), a po zażyciu leków aż do późnego wieczora - w normie?
Odpowiedział
lek. med. Krzysztof Rewiuk
Katedra Chorób Wewnętrznych i Gerontologii
Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum
W pytaniu tym poruszono problem zmienności dobowej wartości ciśnienia tętniczego. Poranny wzrost wartości RR jest zasadniczo zjawiskiem naturalnym, odzwierciedlającym stres, jakim dla każdego z nas jest przebudzenie i podjęcie aktywności dziennej. Wzrost ten nie powinien jednak być nadmierny. Statystyki mówią, że to właśnie godziny poranne są porą, kiedy zdarza się najwięcej zawałów serca i udarów mózgu. Ponieważ właściwym celem nowoczesnego leczenia nadciśnienia tętniczego jest zapobieganie odległym powikłaniom sercowo-naczyniowym, dlatego właściwie dobrane leczenie powinno zabezpieczać przed nadmiernym wzrostem wartości ciśnienia tętniczego w godzinach porannych. Podane w pytaniu wartości RR należy uznać za wyraz nieprawidłowej kontroli ciśnienia tętniczego.
Większość stosowanych aktualnie leków cechuje się długim okresem działania. Leki stosowane raz dziennie powinny teoretycznie działać ponad 24 godziny, tak aby kolejna tabletka mogła być przyjęta przed ustaniem działania poprzedniej. Praktyka wskazuje jednak, ze czasami kontrola ciśnienia tętniczego w godzinach porannych jest niewystarczająca. Jednym z możliwych rozwiązań w tej sytuacji jest zmiana godzin przyjmowania leków - przeniesienie części tabletek na wieczór (długofalową skuteczność takiego rozwiązania wykazano dla leków z grupy inhibitorów konwertazy i sartanów). Grupą leków niejako "spłaszczających" dobową zmienność ciśnienia, a zatem chroniących przed jego nagłym porannym wzrostem są antagoniści wapnia z grupy pochodnych dihydropirydynowych (np. amlodypina). Innym wreszcie rozwiązaniem jest zmiana leków na preparaty o dłuższym czasie działania.
Należy również podkreślić, że przyczyną wysokich wartości ciśnienia tętniczego nad ranem może być gorsza jakość snu - np. u osób z zespołem obturacyjnego bezdechu sennego. Również spożywanie alkoholu przed snem sprzyja wyższym wartościom RR po przebudzeniu.
