Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Arteterapia

dr Edyta Janus, mgr Joanna Nowak

Definicja i zastosowanie

Arteterapia (inaczej artterapia lub terapia przez sztukę), to wykorzystanie kontaktu z różnymi rodzajami sztuki (sztuki plastyczne, sztuki użytkowe, muzykę, taniec, literaturę, teatr, film) dla uzyskania efektów leczniczych lub rehabilitacyjnych.

Tworzenie dzieł artystycznych (czynne uczestniczenie w przedstawieniach artystycznych), określane jako terapia przez twórczość (ang. creative therapy), jest przede wszystkim oddziaływaniem psychoterapeutycznym, a także jest wykorzystywane w terapii zajęciowej (szczególnie poprzez nabywanie umiejętności związanych z tworzeniem dzieł plastycznych, użytkowych, grą na instrumentach i tańcem).

Nietwórczy kontakt z dziełami sztuki wchodzi też w zakres estetoterapii (terapia przez kontakt z pięknymi dziełami, pięknym otoczeniem, przyrodą).

W węższym znaczeniu termin arteterapia bywa niekiedy używany do określenia terapii przez wykorzystanie wyłącznie sztuk plastycznych.

Arteterapia jest najczęściej stosowana:

  • w leczeniu zaburzeń emocjonalnych (szczególnie lęki, depresje), nerwic, uzależnień;
  • w rehabilitacji osób przewlekle chorych, niepełnosprawnych, osób po urazach fizycznych i psychicznych;
  • u osób mających trudności z przystosowaniem lub nie radzących sobie w sytuacjach konfliktowych;
  • w terapii psychologicznej rodzin;
  • w przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu.

Geneza, założenie, cele

W polskiej literaturze termin arteterapia jest najczęściej stosowanym. Początkowo wykorzystywana była w celach diagnostycznych w takich dziedzinach jak psychoterapia i psychiatria. Z biegiem czasu zaczęto ją stosować w psychologii i pedagogice, a w latach 70-tych XX wieku stworzono koncepcje arteterapii.

Funkcje arteterapii zależą w głównej mierze od założonych celów jej stosowania i są to przede wszystkim: funkcja rekreacyjna, edukacyjna, psychoterapeutyczna, diagnostyczna i korekcyjna. Pierwsza z nich polega na stworzeniu odpowiednich warunków, w których uczestnik będzie mógł nabrać sił celem pokonania trudów i problemów życiowych. Funkcja edukacyjna pełni rolę informacyjną nt. celu i sensu życia i jego odnajdywaniu właśnie dzięki stosowaniu technik terapii przez sztukę. Próbowanie zmiany zachowania, wyjścia z utartych dróg i schematów, kręgu izolacji i osamotnienia przypisuje się funkcji korekcyjnej. Należy wymienić funkcję diagnostyczną, gdyż wszelkie wytwory twórczości opisują stan psychofizyczny danej osoby.

W literaturze przedmiotu mowa jest również o funkcji ekspresyjnej – podczas tworzenia pojawiają się różne emocje, często tłumione i niekorzystne dla stanu zdrowia i samopoczucia, które mają swoje ujście i następuje rozładowania napięcia. Zatem można mówić, iż artetrapia pełni funkcje terapeutyczne, ponieważ buduje wiarę we własne siły i możliwości, buduje właściwą samoocenę, poprawia koordynację wzrokowo-ruchową, pomaga usuwać zahamowania, poprawia zdolności manualne i ruchowe całego ciała, integruje osoby z otoczeniem.

Do technik wykorzystywanych w arteterapii w węższym zakresie należą:

  • malarstwo
  • rysunek
  • rzeźba
  • grafika

Do technik terapii przez sztukę wykorzystywanych w szerszym rozumieniu zaliczamy:

Biblioterapia - polega głównie na wykorzystywaniu terapeutycznych wartości literatury i jest rodzajem wsparcia psychicznego.

Estetoterapia – to terapia przez kontakt z pięknym otoczeniem i przyrodą. Uważa się również, że wizyty w muzeach i galeriach sztuki oddziałują pozytywnie i dostarczają bodźców estetycznych. Wymienić należy również silvoterapię – leczniczy kontakt poprzez przebywanie w lesie oraz talasoterapię – spacery brzegiem morza.

Estetoterapia ma na celu zniwelowanie napięcia emocjonalnego , pomaga zrelaksować się i odprężyć. Stosowana dla osób, które prowadzą statyczny tryb życia jak i również osób z zaburzeniami psychicznymi i emocjonalnymi.

Choreoterapia – inaczej terapia tańcem. która obejmuje taniec, ćwiczenia muzyczno-ruchowe oraz improwizacje ruchowe do wybranych utworów..

Dramatoterapia to metoda wspierająca proces terapeutyczny. Swoje korzenie posiada w psychoterapii. Polega na wykorzystywaniu elementów teatru i dramy. Uczestnicy zajęć przygotowują spektakl teatralny, w który odgrywają role. Również ćwiczenia odgrywania ról, scenek w zaimprowizowanej sytuacji, które mogą wiązać się z silnymi emocjami, pomagają w ich ponownym przeżywaniu i konfrontowaniu się z trudnymi doświadczeniami, lecz w bezpiecznym otoczeniu. Po tym procesie uczestnik opowiada o emocjach, które mu towarzyszyły w trakcie grania.

Odbiorcami są głównie osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz z problemami emocjonalnymi. Grupy terapeutyczne skupiają uczestników warsztatów terapii zajęciowej oraz sekcji teatralnych w Środowiskowych Domach Samopomocy. Przekazy przygotowywanych spektakli teatralnych przez osoby z niepełnosprawnością są bardzo emocjonujące również dla widza i dostarczają wielu wzruszeń i refleksji.

Muzykoterapia jest kolejnym działaniem terapeutycznym wykorzystującym muzykę i jej elementy - takie jak dźwięk, rytm, harmonię, dynamikę, tempo, melodię – w procesie poprawy jakości życia i zdrowia.

Dowody naukowe

Literatura opisuje dowody naukowe, które potwierdzają efektywność terapii przez sztukę. Istnieje kilka dowodów, głównie w literaturze amerykańskiej, które ukazują wpływ działań arteterapeutycznych z grupami osób krzywdzonych, z traumą oraz potraumatycznym zaburzeniem stresowym. W przypadku osób z demencją, przeprowadzone badania wykazały znaczny stopień redukcji depresji oraz zwiększoną uwag ę u osób należących do grup arteterapeutycznych.

Z kolei amerykańskie i brytyjskie artykuły opisują poprawę koncentracji, samokontrolę i lepszy stopień radzenia sobie w kontaktach społecznych u dzieci i młodzieży z ADHD. Znane są również efektywne działa arteterapeutyczne dla dzieci i młodzieży ze spektrum autyzmu.

Rozpowszechnienie

Działania związane z terapią przez sztukę są stosowane i włączane do programów Warsztatów terapii zajęciowych oraz Środowiskowych Domów Samopomocy. Uczestnicy mają dostęp do szeroko rozumianej sztuki i twórczości. Mogą to być np. pracownie malarskie bądź grupy teatralne. Często oddziaływania poprzez sztukę stosuje się również w szkołach specjalnych i przedszkolach integracyjnych. Niektóre z jej elementów mogą być wykorzystywane w pracy terapeutycznej z pacjentem indywidualnym.

22.10.2015

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Jak pojechać do sanatorium?
    Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można skorzystać z sanatorium bez zakwaterowania?
  • Jak długo ważna jest recepta w 2020?
    Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty.