O aktualnych wyzwaniach i znaczeniu nowoczesnych terapii farmakologicznych (w tym leków inkretynowych GLP-1), roli technologii medycznych w codziennym życiu pacjentów oraz konieczności uwzględnienia psychologicznego wymiaru cukrzycy mówili eksperci podczas konferencji prasowej poprzedzającej XXVI Zjazd Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w Krakowie.
Fot. AK / MP
8 maja w czwartek rozpoczęło się najważniejsze wydarzenie dla lekarzy zajmujących się opieką nad osobami z cukrzycą – XXVI Zjazd Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, który potrwa 3 dni.
Przed oficjalnym otwarciem konferencji z dziennikarzami spotkali się organizatorzy krakowskiej edycji: prof. Maciej Małecki, prof. Tomasz Klupa i prof. Katarzyna Cyganek w towarzystwie prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego prof. Iriny Kowalskiej, wiceprezesa PTD prof. Janusza Gumprechta i psycholog dr hab. n. med. Katarzyny Cyranki.
Eksperci podczas spotkania poruszyli najważniejsze kwestie dotyczące leczenia i farmakoterapii cukrzycy, refundacji leków i sprzętu dla osób z cukrzycą oraz wskazali największe wyzwania systemowe w diabetologii – m.in. dysonans między zaleceniami klinicznymi a ograniczeniami wynikającymi ze wskazań refundacyjnych dla leków i sprzętu.
Prof. Maciej Małecki, prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego ds. Collegium Medicum, kierownik Oddziału Klinicznego Diabetologii, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie przypomniał, że Zjazd Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego ostatni raz w Krakowie odbył się w 2011 roku, a przez ostatnich 14 lat w diabetologii zaszły rewolucyjne zmiany.
– Zawsze bardzo szczegółowo przygotowujemy się do tego spotkania, chcąc, aby najnowsze zdobycze wiedzy dotarły do jak największej liczby specjalistów – zaznaczyła prof. Irina Kowalska, prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Prezes PTD przypomniała, że w 2023 roku przez IDF i WHO Europe podpisana została deklaracja wzywająca do intensyfikacji działań prowadzących do zapewnienia sprawiedliwego dostępu do wysokiej jakości opieki wszystkim osobom z cukrzycą oraz osobom z grup ryzyka. Dokument został przetłumaczony na język polski i jest już dostępny na stronie PTD.
Prezes PTD zaalarmowała również, że w Polsce odsetek osób z niezdiagnozowaną cukrzycą jest wyraźnie wyższy niż średnia europejska, dlatego diagnostyka, profilaktyka i wsparcie badań naukowych to kluczowe obszary, które potrzebują uwagi.
Następnie głos zabrał prof. Janusz Gumprecht, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, który – jak poinformował prof. Małecki w trakcie konferencji – jest oficjalnym kandydatem Zarządu na prezesa PTD (głosowanie odbywa się w czasie Zjazdu na Walnym Zebraniu Członków PTD w piątek – przyp. red.). Ekspert pokreślił, że po raz pierwszy w historii dysponujemy tak zaawansowanymi lekami, terapiami, prewencją cukrzycy, posiadamy doskonałe narzędzia odzwierciedlające fizjologię człowieka, dlatego wysoki odsetek nierozpoznanej cukrzycy niepokoi. Największym wyzwaniem są powikłania – dodał. Cukrzyca typu 2 w momencie rozpoznania jest już u wielu osób groźną chorobą z rozwiniętymi powikłaniami. Jak wskazał, najgroźniejsze spośród nich są powikłania kardiologiczne, to one najbardziej wpływają na długość życia osób z cukrzycą. Interdyscyplinarne spojrzenie, leki, które miały w założeniu działać przeciwhipreglikemicznie, a okazało się, że powodują nie tylko poprawę jakości życia, ale też jego wydłużenie u osób z cukrzycą i bez niej – dodał. Po raz pierwszy w historii cukrzycy dysponujemy możliwościami farmakologicznymi, które jakby sięgają do korzeni tej choroby.
Prof. Gumprecht powiedział, że zmieniło się spojrzenie na cukrzycę i na pacjenta – nie dążymy już tylko do wyrównania cukrzycy, ale do zapewnienia pacjentowi takiego samego komfortu życia, jak u osób bez cukrzycy.
Następnie głos zabrał prof. Tomasz Klupa, kierownik Katedry Chorób Metabolicznych UJ CM i Ośrodka Zaawansowanych Technologii Diabetologicznych Katedry Chorób Metabolicznych UJ CM, który miał największy udział w organizacji Zjazdu PTD w Krakowie. Ocenił, że w czasie Zjazdu nowoczesność spotka się z tradycją – ciepłą lokalną atmosferą. Zaproszono wykładowców z pierwszej światowej ligi, zaplanowano gorące debaty na bokserskim ringu, podczas których poruszone zostaną kontrowersyjne tematy. Prof. Klupa przypomniał również, że w ramach działalności Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego działa Szkoła Pompowa – inicjatywa edukacyjna, która w opiece nad osobami z cukrzycą uwzględnia najwyższe światowe standardy leczenia związanego z zaawansowanymi technologiami diabetologicznymi – poinformował. Program Zjazdu obfituje w doniesienia o nowych lekach, zaawansowanych terapiach przy użyciu nowoczesnych technologii, poruszone zostaną też kwestie problemów psychicznych pacjentów – dodał.
Konieczność zrozumienia obciążenia związanego z cukrzycą i wpływu choroby na życie pacjenta podkreśliła dr hab. Katarzyna Cyranka, psycholog kliniczny, psychoterapeuta, Kierownik Pracowni Psychodiabetologii Katedry Chorób Metabolicznych UJ CM, adiunkt w Katedrze Psychiatrii UJ CM, która spopularyzowała w Polsce pojęcie „psychodiabetologia”. Wyjaśniła, dlaczego jest to istotne, powołując się na stanowisko Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego, które jasno twierdzi, że aby osoba z cukrzycą była dobrze leczona, musi mieć wyrównaną glikemię, a równie ważna jest jakość jej życia, radzenie sobie ze stresem, bo to wpływa na zarządzanie cukrzycą.
Prof. Katarzyna Cyganek, prezes Oddziału Małopolskiego Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, specjalistka w zakresie chorób wewnętrznych i diabetologii; adiunkt w Katedrze i Klinice Chorób Metabolicznych UJ CM, która prowadzi pacjentki z cukrzycą w ciąży, wskazała, że od ponad 30 lat tę grupę pacjentek wspiera Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, ponieważ większość kobiet decydujących się na ciążę przekroczyła 26. rok życia, który jest barierą w refundacji pomp insulinowych. 36 ośrodków rozmieszczonych w Polsce dysponuje najnowszym sprzętem, który można wypożyczyć dla swoich pacjentek w ciąży (spis ośrodków dostępny na stronie PTD – przyp. red.). – Dzięki coraz lepszym technologiom uzyskujemy wspaniałe wyniki położnicze i nasze pacjentki rodzą tak jak zdrowe kobiety – poinformowała ekspertka.
Czy jest szansa na refundację pomp insulinowych dla wszystkich osób z cukrzycą powyżej 26. rż.? Prof. Irina Kowalska: – Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w marcu br. złożyło w tej sprawie Kartę Świadczenia Zdrowotnego, liczymy na pozytywną odpowiedź ze strony Ministerstwa Zdrowia. To jest ważny problem w praktyce klinicznej, mamy ogromną nadzieję, że to się uda jeszcze w tym roku.
– Problem braku dostępności nowoczesnych technologii w grupie pacjentów po 26. rż. trwa już wiele lat i był przedmiotem interwencji, także inicjatyw pacjenckich u Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta – stwierdził prof. Małecki.
Na pytanie czy po wprowadzeniu zmian w refundacji długo działających analogów insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 zaszły zmiany, prof. Gumprecht odpowiedział: – Przez wiele lat dostępność insuliny, którą rozpoczynaliśmy insulinoterapię w cukrzycy typu 2 przez zapisy refundacyjne, była mocno ograniczona. Rozszerzenie refundacji dało równy dostęp do nowoczesnych preparatów insuliny o długim czasie działania, tzw. bazowej dla wszystkich osób z cukrzycą. Bezpieczeństwo pacjentów, zwłaszcza na początku terapii jest niesłychanie ważne, bo determinuje motywację do późniejszego wprowadzania zaleceń lekarza. Wykorzystując potencjał nowych klas leków, bardzo często nie ma potrzeby intensyfikowania insulinoterapii wstrzyknięciami doposiłkowymi – zakończył. Prof. Małecki dodał, że po nowe insuliny lekarze i pacjenci sięgają chętniej, bo jest to łatwiejsze.
Czy jest szansa na objęcie refundacją grupy leków GLP-1 i flozyny w leczeniu cukrzycy typu 2 od momentu rozpoznania cukrzycy? Prof. Gumprecht: – Chcielibyśmy i staramy się, żeby tak było. To nie są najłatwiejsze rozmowy ze względu na kwestie finansowe. Powinniśmy zacząć takie leczenie jak najwcześniej, a GLP-1 powinny być pierwszą terapią wstrzykiwalną.
Prof. Małecki poinformował, że w temacie braków refundacyjnych nie można pominąć leków na otyłość. Co prawda nie ma problemu z dostępem do leków, wszystkie apteki są zaopatrzone, problemem jest to, że żaden z tych preparatów nie jest refundowany w leczeniu otyłości. Jak wyjaśniał, nie powinno być tak, że zalecenia wskazują najlepszy model leczenia, który nie jest możliwy do realizacji w praktyce lekarskiej przez ograniczenia systemowe. Pacjenci z nasiloną otyłością, pacjenci, którzy nie mają postępowania behawioralnego, powinni otrzymywać farmakoterapię. Problem polega na tym, że w Polsce nie jest ona w systemie refundacyjnym dostępna. – Aż się prosi, żeby ustalić BMI, które byłoby kryterium refundacyjnym – stwierdził prof. Małecki.
Eksperci podkreślają, że cukrzyca to choroba sercowo-nerkowo-metaboliczna, niezbędne jest interdyscyplinarne leczenie, współpraca wielu specjalistów.
Fot. AK / MP
W trakcie oficjalnej części otwarcia konferencji minutą ciszy uhonorowano pamięć doktora Tomasza Soleckiego, ortopedy z Krakowa zamordowanego w czasie dyżuru.
Do uczestnictwa w wydarzeniu zarejestrowała się rekordowa liczba specjalistów – 2500. W Zjeździe biorą udział medycy różnych specjalizacji – diabetolodzy, lekarze rodzinni, endokrynolodzy, a także pielęgniarki, dietetycy, psychologowie, bo tak wygląda opieka nad osobami z cukrzycą, musi być kompleksowa.
Prezes PTD prof. Irina Kowalska ze sceny pogratulowała prof. Leszkowi Czupryniakowi, że znalazł się wśród 8 członków Zarządu IDF Europe wybranych w kwietniu br.
Prof. Małecki podkreślił, że Kraków dysponuje specjalistycznym nowoczesnym ośrodkiem – Oddziałem Klinicznym Diabetologii, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Szpitala Uniwersyteckiego, w którym pracuje 50 lekarzy: 20 specjalistów, 30 rezydentów, 30 pielęgniarek, dietetyczek i psychologów, którzy zapewniają pacjentom kompleksową opiekę diabetologiczną.
Dane NFZ (2020 r.) uzyskane na podstawie wystawionych recept wskazują, że w Polsce na cukrzycę choruje 3 mln osób, z czego w 90% przypadków to cukrzyca typu 2.
