Choroba beri-beri jest spowodowana niedoborem witaminy B1 (tiaminy). Choroba beri-beri powoduje głównie objawy ze strony układu nerwowego, układu krążenia i może mieć ciężki przebieg. Leczenie polega na podawaniu witaminy B1 i jest bardzo skuteczne. Choroba beri-beri w Europie u osób ogólnie zdrowych i nienadużywających alkoholu jest rzadka.
Co to jest choroba beri-beri?
Beri-beri to niedobór tiaminy, czyli witaminy B1. Tiamina jest witaminą, która spełnia w organizmie różne role, m in. wpływa na prawidłowe funkcjonowanie metabolizmu, układu nerwowego i ruchu, a także układu sercowo-naczyniowego. Witamina B1 jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Do głównych grup produktów dostarczających tiaminę w codziennej diecie należą: mięso i jego przetwory, produkty zbożowe oraz warzywa. Przeczytaj więcej: Witamina B1 (tiamina)
Choroba beri-beri jest rzadka w Europie, ponieważ większość ludzi przyjmuje z dietą odpowiednią ilość tiaminy, ale w innych częściach świata występuje częściej.
Choroba beri-beri – czynniki ryzyka
Osoby ogólnie zdrowe, które stosują urozmaiconą zdrową dietę mają bardzo małe ryzyko zachorowania na beri-beri. Czynniki ryzyka zachorowania obejmują:
- alkoholizm
- nadczynność tarczycy
- zaburzenia wchłaniania (np. w przebiegu celiakii)
- forsowne ćwiczenia fizyczne (przetrenowanie)
- wysokowęglowodanową dietę, szczególnie monotonną
- ciążę i laktację
- choroby przebiegające z gorączką i biegunką
- operację bariatryczną [chirurgiczna metoda leczenia otyłości patologicznej (olbrzymiej)]
- niektóre leki, np. moczopędne, duży poziom stresu.
Na chorobę beri-beri narażone są też dzieci karmione piersią, jeśli ich matki mają niedobór tiaminy.
Beri-beri – objawy
Objawy niedoboru witaminy B1 dotyczące układu nerwowego:
- osłabienie pamięci
- drażliwość
- zaburzenia snu
- encefalopatia Wernickego i zespół Korsakowa, czyli uszkodzenie mózgu i układu nerwowego spowodowane niedoborem witaminy 1 u osób pijących przewlekle alkohol, przeczytaj więcej: Zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu
- parestezje (nieprzyjemne odczucia, takie jak pieczenie, mrowienie, drętwienie) kończyn dolnych
- piekący ból nóg
- skurcze mięśni
- zanik mięśni
- w zaawansowanym stadium opadanie stopy (żeby chodzić, osoba chora podnosi wysoko nogi, co przypomina brodzenie).
Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego są następujące:
- tachykardia, czyli przyspieszone bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- niewydolność serca
- niedociśnienie i wstrząs.
Objawy dotyczące układu pokarmowego:
- jadłowstręt
- dyskomfort w jamie brzusznej
- zaparcia
- zaburzenia połykania.
Choroba beri-beri ma trzy postaci:
- suchą – kiedy występują objawy ze strony układu nerwowego
- mokrą – kiedy występują objawy ze strony układu krążenia
- piorunującą, tzn. beri-beri, w której występują objawy jak w postaci mokrej, ale mają bardzo dramatyczny i szybki przebieg. Dochodzi do rozwijającej się błyskawicznie niewydolności mięśnia sercowego, która, jeśli nie jest leczona, kończy się zgonem w ciągu kilku godzin lub dni. Leczenie jednak, czyli podanie witaminy B1 prowadzi do szybkiego ustąpienia objawów i wyzdrowienia.
Niedobór tiaminy – wczesne objawy
Większość pacjentów, którzy mają niewielki niedobór tiaminy początkowo nie ma objawów niedoboru. Jeśli występują, są niespecyficzne, takie jak np. zmęczenie.
Choroba beri-beri – leczenie
Chorobę beri-beri leczy się zastrzykami domięśniowymi z tiaminy. Bardzo ważne jest niezwłoczne podjęcie leczenia przy pojawieniu się objawów choroby. Zwykle efekty leczenia są bardzo szybkie. Witamina B1, nawet w dużych dawkach, nie jest toksyczna dla osób z prawidłowo funkcjonującymi nerkami.
Czy przyjmowanie tiaminy leczy inne choroby?
Istnieją hipotezy, że tiamina może być skuteczna w leczeniu problemów skórnych, przewlekłej biegunki, zmęczenia, problemów psychicznych, stwardnienia rozsianego i innych zaburzeń neurologicznych, a także wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub jako środek odstraszający owady lub pobudzający apetyt. Nie potwierdzono tego w badaniach.
