Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Psychiczne objawy zespołu jelita drażliwego

Katarzyna Sajboth-Data

Symptomy ze strony przewodu pokarmowego powodują dyskomfort, lęk i obniżenie nastroju. To wszystko w połączeniu ze stresem wywołuje kolejne zaostrzenie objawów przewodu pokarmowego i dochodzi do dodatniego sprzężenia zwrotnego – mówi dr hab. Filip Rybakowski, psychiatra.

Dr hab. Filip Rybakowski. Fot. arch. wł.

Katarzyna Sajboth-Data: Na zaburzenia nastroju cierpi 70-90% chorych na zespół jelita drażliwego (IBS). Z jakiego powodu choroba układu pokarmowego w taki sposób wpływa na stan psychiczny pacjenta?

Dr hab. Filip Rybakowski, psychiatra: Często obserwuje się, że traumatyczne przeżycia, a także przewlekły stres, są czynnikami bezpośrednio poprzedzającymi zachorowanie na IBS. Choć objawy choroby pochodzą z układu pokarmowego, jej patogeneza jest ściśle połączona z układem nerwowym. Symptomy ze strony przewodu pokarmowego powodują dyskomfort, lęk i obniżenie nastroju. To wszystko w połączeniu ze stresem wywołuje kolejne zaostrzenie objawów przewodu pokarmowego i dochodzi do dodatniego sprzężenia zwrotnego.

Kiedy należy myśleć o skierowaniu pacjenta z objawami zespołu jelita drażliwego do psychiatry?

Pierwszym etapem powinno być leczenie przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Jeżeli nie następuje poprawa, a leki działające na poziomie motoryki przewodu pokarmowego są nieskuteczne, należałoby się zastanowić nad konsultacją psychiatryczną. Jeśli w obrazie klinicznym są wyraźne objawy zaburzeń psychicznych, wtedy natychmiast należy rozpocząć leczenie równoległe.

Przeżywany przez pacjenta niepokój czy depresja to tylko niektóre objawy towarzyszące chorobie. Jakie zaburzenia psychiczne najczęściej z nią współwystępują?

Najczęściej jest to połączenie depresji z objawami lękowymi oraz zaburzenia somatyzacyjne. Pacjent skarży się na dolegliwości somatyczne, ale nie mają one stałego wzorca, charakterystyki czy umiejscowienia. Takie zaburzenia towarzyszą kilkudziesięciu procentom pacjentów z IBS.

Zespół jelita drażliwego wymaga odmiennej terapii w zależności od typu tej choroby. Czy współwystępowanie zaburzeń psychicznych wpływa na strategię leczenia pacjentów z IBS?

Jestem zdania, że lekarz prowadzący może tak dobrać lek, aby był skuteczny na objawy depresyjno-lękowe, jak i na objawy z przewodu pokarmowego. Leki przeciwdepresyjne mają określone skutki uboczne: część z nich przyczynia się do powstania zaparć, inne działają pobudzająco na układ trawienny. Można to zatem wykorzystać i skutecznie leczyć zarówno objawy gastrologiczne, jak i psychiczne.

Na ile skuteczna w leczeniu IBS jest psychofarmakologia? Jakie nastawienie mają do niej pacjenci?

Terapia oparta na stosowaniu leków przeciwdepresyjnych jest w stanie w 50-60% przypadków przyczynić się do całkowitej remisji objawów. Jednak pacjenci wyrażają niechęć wobec tego typu farmakologii – niejednokrotnie wolą stosować mniej skuteczny lek, byle uniknąć przyjmowania środków przeciwdepresyjnych. Obawa chorych przed lekami psychotropowymi wynika ze strachu przed ich skutkami ubocznymi, zmianami w osobowości i zachowaniu, ale także przed stygmatyzacją i postrzeganiem ich jako osoby niezrównoważone.

Czy zatem farmakologię powinna wspierać psychoterapia? Jaka jest jej rola w IBS?

Psychoterapia i psychoedukacja pomagają w wyuczeniu sposobów radzenia sobie ze stresem oraz poradzeniu sobie z lękiem przed objawami choroby. Wspomagają pacjenta w adekwatnym spojrzeniu na schorzenie. To istotne, aby zaakceptował on swoją chorobę i jej objawy, tym bardziej, że w rezultacie może to wpłynąć na zmniejszenie ich nasilenia.

U kobiet chorujących na IBS występują zaburzenia miesiączkowania, co wpływa na ich gospodarkę hormonalną, a także przyczynia się do złego stanu psychofizycznego. Czy to utrudnia leczenie?

Wszystkie czynniki stresowe będą zaburzały działanie związane z wytwarzaniem hormonów płciowych, regulujących cykl miesiączkowy, a także będą nasilały objawy związane z zespołem jelita drażliwego. W sytuacji, o której mówimy, zasadne jest interdyscyplinarne leczenie pacjentki tak, aby jej stan w każdym obszarze wracał do właściwego funkcjonowania.

Jak długo trwa terapia zespołu jelita drażliwego? Na ile na jej powodzenie wpływa tryb życia?

Leczenia trwa około pół roku. Polega przede wszystkim na wyregulowaniu czynności jelit. Jednak bardzo ważne w tym czasie jest utrwalenie dobrych wzorców: właściwej diety i systematycznej aktywności fizycznej. Optymalny tryb życia ma realne przełożenie na poprawę samopoczucia i zaleczanie zespołu jelita wrażliwego.

10.08.2016
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?