Sobycombi - tabletki

Preparat złożony, zawiera 2 substancje czynne: amlodypinę i bisoprolol.

Amlodypina jest antagonistą wapnia (blokerem kanału wapniowego) z grupy pochodnych dihydropirydyny. Działanie leków z tej grupy polega na blokowaniu kanałów wapniowych, struktur umożliwiających przepływ jonów wapnia przez błonę komórkową. Zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia wapnia jest niezbędne do skurczu komórek mięśniowych. Amlodypina blokuje napływ jonów wapnia z przestrzeni zewnątrzkomórkowej do wnętrza komórek mięśni gładkich ścian naczyń krwionośnych i w mniejszym stopniu do komórek mięśnia sercowego. Amlodypina działa głównie na obwodowe naczynia krwionośne. Zablokowanie kanałów wapniowych powoduje zmniejszenie napięcia ścian naczyń i rozszerzenie naczyń. Bezpośrednim skutkiem takiego działania amlodypiny jest obniżenie ciśnienia tętniczego. Rozszerzenie tętniczek obwodowych zmniejsza obwodowy opór naczyniowy, co odciąża serce (zmniejsza się zużycie energii przez mięsień sercowy i jego zapotrzebowanie na tlen). Prawdopodobnie rozszerzają się także tętnice wieńcowe, co zwiększa transport tlenu do mięśnia sercowego. W rezultacie, u chorych z dławicą piersiową, zwiększa się tolerancja wysiłku fizycznego (wydłuża się czas do pojawienia się bólu dławicowego podczas wysiłku) oraz zmniejsza się częstość występowania i nasilenia bólów dławicowych. U chorych z nadciśnieniem tętniczym przyjmowanie amlodypiny 1 raz na dobę zapewnia klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego przez 24 godziny.

Drugą substancją czynną preparatu jest bisoprolol, lek z grupy beta-blokerów (inna stosowana nazwa to beta-adrenolityki). Działanie leków z tej grupy polega na zablokowaniu pewnego typu receptorów, nazywanych receptorami adrenergicznymi typu beta. Receptory adrenergiczne występują na powierzchni komórek nerwowych, mięśniowych lub gruczołowych w licznych tkankach i narządach. W warunkach fizjologicznych pobudzane są przez uwalnianą po aktywacji współczulnego układu nerwowego adrenalinę lub noradrenalinę. Farmakologiczne zablokowanie receptorów beta uniemożliwia ich pobudzenie, a przez to ogranicza skutki działania adrenaliny czy noradrenaliny na tkanki docelowe posiadające receptory beta. Adrenalina powoduje zwiększenie częstotliwości rytmu serca oraz skurcz naczyń krwionośnych. Działanie bisoprololu, podobnie jak innych leków z tej grupy, prowadzi do zmniejszenia częstotliwości rytmu serca i siły jego skurczu, zmniejszenia objętości wyrzutowej oraz do obniżenia ciśnienia tętniczego. Bisoprolol ma działanie selektywne w stosunku do receptorów beta 1. Działanie selektywne w stosunku do receptorów beta 1 w sercu zmniejsza ryzyko występowania działań niepożądanych związanych z obwodowym działaniem leku (np. ryzyko zwężenia dróg oddechowych związane z blokowaniem receptorów beta 2 w mięśniach gładkich oskrzeli).

Dzięki wykorzystaniu uzupełniających się mechanizmów działania obu substancji czynnych, działanie przeciwnadciśnieniowe preparatu jest silniejsze, niż w przypadku zastosowania każdego ze składników w monoterapii.

Preparat jest wskazany w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego i/lub stabilnej choroby wieńcowej u osób, u których uzyskano odpowiednią kontrolę objawów przy pomocy amlodypiny i bisoprololu stosowanych jednocześnie w postaci dwóch odrębnych preparatów, w takich samych dawkach, jak w preparacie złożonym.

Niestety, nawet jeżeli istnieją wskazania do stosowania preparatu, nie zawsze można go stosować. Nie możesz stosować preparatu, jeżeli jesteś uczulony (wykazujesz nadwrażliwość) na którykolwiek składnik preparatu lub na inne pochodne dihydropirydyny.

Nie stosować, jeżeli występuje:

• ostra niewydolność serca, a także podczas epizodów niewyrównanej niewydolności serca wymagających dożylnego stosowania leków inotropowych (leków wpływających na siłę skurczu mięśnia sercowego)

• wstrząs kardiogenny

• blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia u chorych bez stymulatora (rozrusznika) serca

• zespół chorego węzła zatokowego

• blok zatokowo-przedsionkowy

• objawowa bradykardia

• objawowe niedociśnienie tętnicze

• ciężka astma oskrzelowa lub ciężka POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc)

• ciężka postać choroby zarostowej tętnic obwodowych lub zespołu Raynauda

• nieleczony guz chromochłonny nadnerczy

• kwasica metaboliczna

• ciężkie niedociśnienie tętnicze

• wstrząs, w tym wstrząs kardiogenny

• zwężenie drogi odpływu z lewej komory serca (np. istotne zwężenie zastawki aorty)

• hemodynamicznie niestabilna niewydolność serca po świeżym zawale serca.

Nie stosować w ciąży, o ile w opinii lekarza nie jest to bezwzględnie konieczne. Preparat jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią.

Niektóre choroby i inne okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania lub wskazanie do zmiany dawkowania preparatu. W pewnych sytuacjach może okazać się konieczne przeprowadzanie określonych badań kontrolnych.

Nie wolno nagle przerywać stosowania preparatu, zwłaszcza u osób z chorobą niedokrwienną serca. Jeżeli wymagane jest zaprzestanie leczenia, należy stopniowo zmniejszać dawkę, zgodnie z zaleceniami lekarza. Nagłe zaprzestanie leczenia bisoprololem może prowadzić do nasilenia objawów choroby.

Chorzy rozpoczynający lub kończący stosowanie preparatu powinni pozostawać pod obserwacją lekarza.

Stosowanie preparatu w niżej wymienionych przypadkach wymaga zachowania ostrożności i pozostawania chorego pod kontrolą lekarza:

• osoby ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia skurczu oskrzeli (chorzy na astmę oskrzelową lub inne choroby obturacyjne dróg oddechowych); jeżeli stosowanie beta-blokerów w tej grupie chorych jest absolutnie konieczne, leczenie powinno być rozpoczynane od możliwie najmniejszej dawki, a chory powinien być ściśle monitorowany pod kątem wystąpienia duszności, nietolerancji wysiłku czy kaszlu; należy równolegle stosować leki rozszerzające oskrzela, chociaż ryzyko wpływu wybiórczych beta-blokerów, takich jak bisoprolol, na drogi oddechowe jest mniejsze niż w przypadku niewybiórczych beta-blokerów; w razie konieczności lekarz zaleci dodatkowe zwiększenie dawki stosowanych leków rozszerzających oskrzela

• chorzy na cukrzycę z dużymi wahaniami stężenia glukozy we krwi; preparat może maskować objawy hipoglikemii, takie jak uczucie kołatania serca czy zwiększenie częstotliwości rytmu serca (tachykardia); należy regularnie kontrolować stężenie glukozy we krwi

• w czasie ścisłej diety

• w trakcie leczenia odczulającego; preparat może zwiększać wrażliwość na alergeny i nasilać reakcje anafilaktyczne oraz powodować zmniejszenie skuteczności działania stosowanej w takich przypadkach adrenaliny

• chorzy z blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia

• chorzy na dławicę naczynioskurczową (Prinzmetala); ryzyko skurczu naczyń wieńcowych i zwiększenia częstości napadów dławicowych

• osoby z chorobą zarostową tętnic obwodowych; może wystąpić nasilenie objawów, zwłaszcza w początkowym okresie stosowania preparatu

• u osób poddawanych znieczuleniu ogólnemu; przed planowanym zabiegiem operacyjnym, koniecznie poinformuj lekarza anestezjologa o stosowaniu leku z grupy beta-blokerów (pomiędzy beta-blokerami i lekami stosowanymi w trakcie znieczulenia mogą zachodzić interakcje prowadzące do wystąpienia ciężkich działań niepożądanych); zwykle w takiej sytuacji nie jest zalecane przerwanie leczenia, ale decyzję podejmie lekarz i w razie konieczności zaleci stopniowe zmniejszanie dawki prowadzące do całkowitego odstawienia beta-blokera 48 godzin przed planowanym znieczuleniem ogólnym.

Nie zaleca się równoległego stosowania bisoprololu i leków blokujących kanały wapniowe, takich jak werapamil lub diltiazem, leków przeciwarytmicznych klasy I ani leków przeciwnadciśnieniowych o działaniu ośrodkowym.

Leki z grupy beta-blokerów mogą zaostrzać objawy łuszczycy lub powodować jej wystąpienie. Stosowanie preparatu u chorych na łuszczycę jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy w ocenie lekarza oczekiwane korzyści są większe od możliwego ryzyka.

Stosowanie bisoprololu może maskować objawy nadczynności tarczycy, w tym zwiększoną częstotliwość rytmu serca (tachykardię).

Stosowanie preparatu u chorych z guzem chromochłonnym nadnerczy wymaga równoległego stosowania leków blokujących receptory alfa-adrenergiczne (zgodnie z zaleceniami lekarza).

Nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania amlodypiny w leczeniu przełomu nadciśnieniowego.

Należy zachować ostrożność u chorych z niewydolnością serca, zwłaszcza ciężką (III i IV stopień wg NYHA); w tej grupie chorych, w okresie stosowania amlodypiny istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia obrzęku płuc. U chorych z zastoinową niewydolnością serca leki z grupy antagonistów wapnia, w tym amlodypina, mogą zwiększać ryzyko występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz zgonu.

U osób z zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ działanie zawartej w preparacie amlodypiny może ulec nasileniu. Leczenie należy rozpoczynać od najmniejszej zalecanej dawki, dawkę dostosowywać powoli, pozostając pod odpowiednią kontrolą.

Nie ma konieczności dostosowania dawki amlodypiny u chorych z zaburzeniami czynności nerek. Amlodypina nie jest usuwana podczas dializy.

Czy ten preparat ma wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów?

Należy zachować ostrożność, ponieważ w zależności od indywidualnej odpowiedzi na leczenie, preparat może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn.

Preparat może powodować zawroty głowy, bóle głowy, nudności, zmęczenie lub inne działania niepożądane, które mogą upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn. Działanie takie może wystąpić zwłaszcza na początku leczenia, podczas zwiększania dawki, w przypadku zmiany preparatu na inny lek, oraz jeżeli w okresie leczenia spożywany jest alkohol.

Preparat ma postać tabletek do stosowania doustnego. Nie przekraczaj zaleconych dawek, ponieważ nie zwiększy to skuteczności działania leku, a może zaszkodzić Twojemu zdrowiu i życiu. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania preparatu, skonsultuj się z lekarzem.

Dorośli: 1 tabletka 1 raz na dobę.

Leczenie jest długotrwałe. Nie należy nagle przerywać leczenia, szczególnie chorych z chorobą niedokrwienną serca. Jeżeli wymagane jest zaprzestanie leczenia, należy stopniowo zmniejszać dawkę, ściśle według zaleceń lekarza. Nagłe zaprzestanie leczenia bisoprololem może prowadzić do nasilenia objawów choroby.

Preparat złożony, o ustalonej zawartości substancji czynnych, nie jest przeznaczony do rozpoczynania leczenia. Przed rozpoczęciem stosowania preparatu złożonego dawkowanie poszczególnych substancji czynnych (tj. amlodypiny i bisoprololu) powinno zostać ustalone.

Szczególne grupy chorych:

Nie ma konieczności dostosowania dawki w przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń czynności nerek. U chorych z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny mniejszy niż 20 ml/min) nie stosować dawki większej niż 10 mg bisoprololu na dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u chorych poddawanych dializom; amlodypina nie jest usuwana podczas dializy.

U osób z zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ działanie amlodypiny może ulec nasileniu. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby nie stosować dawki większej niż 10 mg bisoprololu na dobę.

U osób w podeszłym wieku nie ma konieczności dostosowania dawkowania.

Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania preparatu u dzieci i młodzieży w wieku do 18 lat i nie należy stosować preparatu w tej grupie wiekowej.

Sposób stosowania:

Preparat należy przyjmować 1 raz na dobę, rano. Można przyjmować niezależnie od posiłków. Tabletki należy połykać w całości (nie rozgryzać, nie żuć), popijając płynem.

W okresie ciąży nie stosuj żadnego leku bez konsultacji z lekarzem!

Bardzo ważne jest, aby przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w okresie ciąży lub w okresie karmienia piersią skonsultować się z lekarzem i wyjaśnić ponad wszelką wątpliwość potencjalne zagrożenia i korzyści związane ze stosowaniem danego leku. Jeżeli jesteś w ciąży lub planujesz ciążę, poinformuj o tym lekarza przepisującego receptę na ten lek.

Bisoprolol może mieć szkodliwy wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu i noworodka. Preparatu nie wolno stosować w ciąży, o ile w opinii lekarza nie jest to bezwzględnie konieczne. Tylko lekarz może ocenić stosunek ryzyka do korzyści w Twoim przypadku. Jeżeli lekarz uzna stosowanie preparatu za bezwzględnie konieczne, zaleci zachowanie odpowiednich środków ostrożności i konieczne badania kontrolne.

Stosowanie preparatu w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane.

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, również o tych, które są wydawane bez recepty.

Należy zachować ostrożność, ponieważ preparat może nasilać działanie stosowanych równolegle innych leków przeciwnadciśnieniowych, leków rozszerzających naczynia krwionośne lub innych leków mogących obniżać ciśnienie tętnicze (np. niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne, nasenne, uspokajające, barbiturany, opioidy, azotany, baklofen i inne). Może wystąpić nasilenie działania przeciwnadciśnieniowego i niedociśnienie tętnicze.

Ze względu na zawartość amlodypiny, szczególna ostrożność jest wymagana, jeżeli preparat jest stosowany z którymkolwiek z niżej wymienionych leków:

• preparaty zwiększające aktywność izoenzymu 3A4 cytochromu P450 (takie jak np. ryfampicyna, ziele dziurawca, fenobarbital, fenytoina i karbamazepina) mogą powodować zmniejszenie stężenia amlodypiny we krwi i osłabiać jej działanie; konieczne może być dostosowanie dawkowania przez lekarza

• preparaty zmniejszające aktywność izoenzymu 3A4 cytochromu P450 (takie jak np. diltiazem, werapamil, ketokonazol, itrakonazol i inne przeciwgrzybicze związki azolowe, rytonawir i inne inhibitory proteazy, erytromycyna i inne antybiotyki makrolidowe) mogą hamować metabolizm amlodypiny i powodować zwiększenie jej stężenia oraz nasilenie działania; konieczne może być dostosowanie dawkowania przez lekarza

• inne leki obniżające ciśnienie tętnicze (np. leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, leki przeciwdepresyjne, nitrogliceryna i inne azotany) - możliwe nasilenie działania przeciwnadciśnieniowego

• takrolimus – ryzyko zwiększenia stężenia takrolimusu we krwi; należy monitorować stężenie takrolimusu we krwi i dostosować dawkowanie

• inhibitory mTOR (np. syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus) – amlodypina może zwiększać narażenie na leki z tej grupy

• klarytromycyna – ryzyko niedociśnienia tętniczego; w przypadku takiego leczenia skojarzonego chory powinien pozostawać pod ścisła obserwacją

• cyklosporyna – u chorych po przeszczepie nerki należy monitorować stężenie cyklosporyny i dostosować dawkowanie

• simwastatyna - konieczne zmniejszenie stosowanej dawki simwastatyny (zgodnie z zaleceniami lekarza).

Ze względu na zawartość bisoprololu, nie zaleca się równoległego stosowania preparatu oraz:

• leków blokujących kanały wapniowe, takich jak werapamil lub diltiazem – ryzyko zmniejszenia siły skurczu mięśnia sercowego i zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego; dożylne podanie werapamilu osobie leczonej beta-blokerem może spowodować ciężkie niedociśnienie tętnicze i blok przedsionkowo-komorowy

• leków przeciwarytmicznych klasy I (chinidyna, dizopiramid, lidokaina, fenytoina, flekainid, propafenon) – ryzyko nasilenia zburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz zmniejszenia siły skurczu mięśnia sercowego

• leków przeciwnadciśnieniowych o działaniu ośrodkowym (np. klonidyna, metylodopa, moksonidyna, rylmenidyna) – ryzyko nasilenia niewydolności serca, w tym zmniejszenia częstotliwości rytmu serca i pojemności wyrzutowej oraz rozszerzenia naczyń; dodatkowo ryzyko znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego (możliwe zagrożenie życia) po nagłym odstawieniu leku z tej grupy w okresie stosowania beta-blokera.

Ze względu na zawartość bisoprololu, należy zachować ostrożność, jeżeli preparat jest stosowany równolegle z:

• lekami blokującymi kanały wapniowe z grupy dihydropirydyny (np. nifedypina, amlodypina, felodypina) – ryzyko niedociśnienia tętniczego i dalszego pogorszenia objawów u chorych z niewydolnością serca

• lekami przeciwarytmicznymi klasy III, takimi jak np.: amiodaron – ryzyko nasilenia zburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego

• beta-blokerami stosowanymi miejscowo, takimi jak np.: krople do oczu stosowane w leczeniu jaskry – ryzyko nasilenia ogólnoustrojowego działania bisoprololu

• lekami parasympatykomimetycznymi (inhibitory acetylocholinesterazy, włączając takrynę) – ryzyko nasilenia zburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz zmniejszenia częstotliwości rytmu serca (bradykardii)

• insuliną i doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi – działanie hipoglikemizujące może ulec nasileniu (beta-blokery, w tym bisoprolol, mogą maskować objawy hipoglikemii)

• preparatami stosowanymi do znieczulenia ogólnego – może dojść do nasilenia kardiodepresyjnego działania leków i znacznego niedociśnienia tętniczego (należy poinformować lekarza anestezjologa o stosowaniu leku z grupy beta-blokerów)

• glikozydami naparstnicy – ryzyko nasilenia zburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz zmniejszenia częstotliwości rytmu serca (bradykardii)

• niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi – działanie przeciwnadciśnieniowe beta-blokerów, w tym bisoprololu, może ulec osłabieniu

• lekami sympatykomimetycznymi działającymi na receptory beta (np. izoprenalina, dobutamina) – ryzyko osłabienia działania

• lekami sympatykomimetycznymi działającymi na receptory alfa i beta (adrenalina, noradrenalina) – ryzyko zwiększenia ciśnienia tętniczego i nasilenia objawów chromania przestankowego

• lekami przeciwnadciśnieniowymi i innymi lekami mogącymi obniżać ciśnienie tętnicze (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, barbiturany, pochodne fenotiazyny, baklofen, amifostyna) – ryzyko niedociśnienia tętniczego

• meflochiną – ryzyko zmniejszenia częstotliwości rytmu serca (bradykardii)

• inhibitorami monoaminooksydazy (inhibitory MAO z wyjątkiem inhibitorów MAO-B) – nasilenie działania przeciwnadciśnieniowego, ale także ryzyko wystąpienia niebezpiecznego dla życia przełomu nadciśnieniowego

• ryfampicyną – ryzyko nasilenia metabolizmu i osłabienia działania bisoprololu

• pochodnymi ergotaminy – możliwe nasilenie zaburzeń krążenia obwodowego.

Jak każdy lek, również Sobycombi, może powodować działania niepożądane, chociaż nie wystąpią one u wszystkich chorych stosujących ten preparat. Pamiętaj, że oczekiwane korzyści ze stosowania leku są z reguły większe, niż szkody wynikające z pojawienia się działań niepożądanych.

Działania niepożądane preparatu obejmują działania niepożądane obu substancji czynnych zawartych w preparacie: amlodypiny i bisoprololu.

Działania niepożądane związane z zawartością amlodypiny:

Często: bóle i zawroty głowy, senność, zmęczenie, zaburzenia widzenia (w tym widzenie podwójne), kołatanie serca, nagłe zaczerwienienie twarzy i uderzenia gorąca, duszność, nudności, niestrawność, ból brzucha, biegunka, zaparcia, kurcze mięśni, obrzęk okolicy kostek, zmęczenie i osłabienie.

Niezbyt często: bezsenność, zmiany nastroju, depresja, uczucie mrowienia lub drętwienia (parestezje), niedoczulica, drżenia, omdlenia, zaburzenia smaku, szumy uszne, zawał serca, zaburzenia rytmu serca (bradykardia, tachykardia, migotanie przedsionków), ból w klatce piersiowej, niedociśnienie tętnicze, złe samopoczucie, obrzęk, kaszel, nieżyt błony śluzowej nosa, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wymioty, łysienie, obfite pocenie się, wysypka, świąd, pokrzywka, przebarwienia skóry, plamica, nasilenie łuszczycy, bóle mięśni, bóle stawów, ból pleców, zaburzenia oddawania moczu, impotencja, ginekomastia, zwiększenie/zmniejszenie masy ciała.

Rzadko stany splątania/dezorientacja.

Bardzo rzadko: małopłytkowość, zmniejszenie liczby krwinek białych (leukopenia), zwiększenie stężenia glukozy we krwi (hiperglikemia), reakcje alergiczne, wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia), neuropatia obwodowa, zawał serca, zapalenie naczyń, zapalenie żołądka, zapalenie trzustki, rozrost dziąseł, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, żółtaczka, zapalenie wątroby, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa i Johnsona, rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry, nadwrażliwość na światło), obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, ust, języka, gardła, krtani w sporadycznych przypadkach mogący powodować zwężenie dróg oddechowych, utrudniać oddychanie i zagrażać życiu).

Częstość nieznana: zespół pozapiramidowy, martwica toksyczna rozpływna naskórka.

Działania niepożądane związane z zawartością bisoprololu:

Często: bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, bóle brzucha, uczucie zziębnięcia lub drętwienia kończyn, zmęczenie, wyczerpanie.

Niezbyt często: depresja, zaburzenia snu, niedociśnienie tętnicze, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, nasilenie niewydolności sera, zmniejszenie częstotliwości rytmu serca (bradykardia), skurcz oskrzeli u chorych na astmę oskrzelową lub chorobę obturacyjną płuc, osłabienie mięśni, kurcze mięśni, osłabienie.

Rzadko: koszmary senne, omamy, omdlenia, zmniejszone wydzielanie łez (jest to szczególnie istotne w przypadku osób stosujących soczewki kontaktowe), zaburzenia słuchu, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, reakcje alergiczne (wysypka, świąd, zaczerwienienie, obrzęk naczynioruchowy), zapalenie wątroby, zwiększenie stężenia trójglicerydów, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AST, ALT), impotencja.

Bardzo rzadko: zapalenie spojówek, łysienie, nasilenie objawów łuszczycy, wystąpienie łuszczycy, wysypka podobna do łuszczycy.