Arsen (tritlenek arsenu) (opis profesjonalny)

Działanie - Arsen (tritlenek arsenu)

Mechanizm działania
Mechanizm działania leku nie został jeszcze całkowicie poznany. In vitro trójtlenek arsenu powoduje zmiany morfologiczne i fragmentacje DNA charakterystyczne dla apoptozy w ludzkich komórkach białaczki promielocytowej NB4.Ponadto powoduje uszkodzenie lub degradację białka fuzji białaczki promielocytowej/receptora alfa kwasu retinowego (PML/RAR-alfa).

Farmakokinetyka
Farmakokinetyka trójwartościowego arsenu nie została scharakteryzowana. AUC arsenu zwiększa się proporcjonalnie do dawki. Jego stężenia w osoczu są największe pod koniec wlewu, a następnie powoli maleją. W przypadku codziennego podawania stężenia w osoczu osiagają stan równowagi po 8–10 dniach, t1/2 wynosi 92 h. Arsen jest magazynowany głównie w wątrobie, nerkach, sercu, płucach, włosach i paznokciach. Trójwartościowe postacie arsenu ulegają metylacji i w większości są wydalane z moczem. In vitro trójtlenek arsenu nie działa hamująco na substraty głównych enzymów cytochromu P-450 (1A2, 2A6, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1,3A4/5, 4A9/11). Po podaniu p.o. ok. 60% arsenu wydalane jest z moczem w ciągu 8 dni.

Wskazania do stosowania - Arsen (tritlenek arsenu)

Białaczka
Indukcja remisji i konsolidacja ostrej białaczki promielocytowej, charakteryzującej się translokacją t (15; 17) i/lub obecnością genu PML/RAR-alfa po niepowodzeniu leczenia lub w nawrocie choroby. Wcześniejsze leczenie powinno obejmować stosowanie retinoidu i chemioterapii.

Przeciwwskazania stosowania - Arsen (tritlenek arsenu)

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu.

Ostra Białaczka Promielocytowa
Należy zachować szczególną ostrożność u chorych na ostrą białaczkę promielocytową (APL) z niestabilnymi objawami klinicznymi i częściej monitorować u nich stężenie elektrolitów i glikemię oraz czynność układu krwiotwórczego, wątroby, nerek i parametrów krzepnięcia.

Zespół aktywacji leukocytów
U 27% leczonych występują objawy podobne do zespołu zwanego zespołem różnicowania APL, zespołem aktywacji leukocytów lub zespołem kwas retinowy–ostra białaczka promielocytowa (RA-APL); objawami są: gorączka, duszność, przyrost masy ciała, nacieki płucne z obecnością płynu wysiękowego w opłucnej lub osierdziu, z leukocytozą lub bez leukocytozy, zespół może prowadzić do zgonu; leczenie – 10 mg deksametazonu i.v. 2 ×/d niezależnie od liczby leukocytów – należy rozpocząć przy pojawieniu się pierwszych objawów zespołu i kontynuować co najmniej przez 3 dni do czasu zmniejszenia nasilenia objawów podmiotowych i przedmiotowych. Dane uzyskane po wprowadzeniu leku do obrotu sugerują, że podobny zespół może wystąpić u pacjentów z innymi rodzajami nowotworów.

Zaburzenia rytmu serca
Trójtlenek arsenu może powodować całkowity blok przedsionkowo-komorowy oraz wydłużenie odstępu QT , które może prowadzić do zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes. Wcześniejsze leczenie antracyklinami może zwiększać ryzyko wydłużenia QT. Ryzyko wystąpienia torsade de pointes wiąże się z zakresem wydłużenia odstępu QT, jednoczesnym podawaniem leków wydłużających odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III [np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid], leki przeciwpsychotyczne [np. tiorydazyna], leki przeciwdepresyjne [np. amitryptylina], niektóre makrolidy [np. erytromycyna], niektóre leki przeciwhistaminowe [np. terfenadyna, astemizol], niektóre chinolony [np. sparfloksacyna] i inne leki, o których wiadomo, że zwiększają odstęp QT [np. cisapryd]), torsade de pointes w wywiadzie, istniejącym wcześniej wydłużonym odstępem QT, zastoinową niewydolnością serca, podawaniem diuretyków nieoszczędzających potasu lub amfoterycyny B albo innymi stanami powodującymi wystąpienie hipokaliemii lub hipomagnezemii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać EKG, określić stężenie potasu, wapnia, magnezu i kreatyniny w surowicy, skorygować istniejące wcześniej nieprawidłowe stężenia elektrolitów oraz – jeśli to możliwe – przerwać podawanie leków wydłużających odstęp QT. Pacjenci z czynnikami ryzyka wydłużenia QTc lub czynnikami ryzyka torsade de pointes powinni być monitorowani w sposób ciągły (EKG). W przypadku wydłużenia odstępu QT >500 msek należy rozważyć korzyści i ryzyko stosowania leku oraz podjąć odpowiednie działania korygujące. Podczas leczenia należy utrzymywać stężenie potasu >4 mEq/l, a stężenie magnezu >1,8 mg/dl. Jeśli wystąpi omdlenie, pojawi się szybka lub nieregularna czynność serca, pacjent musi być hospitalizowany i monitorowany w sposób ciągły. Należy ocenić stężenie elektrolitów w surowicy i tymczasowo – aż do skrócenia odstępu QTc <460 ms, skorygowania nieprawidłowych stężeń elektrolitów, niewystępowania omdleń i nieregularnego rytmu serca – przerwać leczenie. Podczas leczenia indukującego i konsolidującego EKG należy wykonywać 2 ×/tydz., a w przypadku pacjentów niestabilnych klinicznie – częściej.

Toksyczność
Leczenie należy przerwać, dostosować lub zakończyć przed planowanym zakończeniem leczenia w momencie, gdy odnotuje sie 3. stopień toksyczności. Można podjąć ponownie leczenie po ustąpieniu objawów toksyczności, stosując 50% wcześniejszej dawki dobowej.

Monitorowanie przebiegu leczenia
Podczas fazy leczenia indukującego stężenia elektrolitów i glukozy we krwi, parametry hematologiczne, czynności wątroby, nerek i krzepnięcia należy badać przynajmniej 2 ×/tydz., a w przypadku pacjentów niestabilnych klinicznie – częściej. Podczas fazy konsolidacyjnej leczenia badania takie należy wykonywać przynajmniej 1 ×/tydz.

Niewydolnośc nerek i/lub wątroby
Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku podawania preparatu pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ arsen jest wydalany z organizmu głównie przez nerki, jak również u osób z niewydolnością wątroby, ze względu na niewielką liczbę danych.

Dzieci
Nie badano bezpieczeństwa i skuteczności leku u dzieci do 5. rż.

Osoby w podeszłym wieku
Należy zachować ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku, ponieważ istnieje u nich większe ryzyko upośledzenia czynności nerek.

Hiperleukocytoza
U niektórych pacjentów w czasie leczenia występuje hiperleukocytoza (≥10 × 103/µl); zwykle ustępuje ona podczas dalszego podawania preparatu.

Interakcje - Arsen (tritlenek arsenu)

Nie przeprowadzono oceny interakcji farmakokinetycznych.

Leki powodujące hipokaliemię lub hipomagnezemię
U pacjentów, którzy przyjmują lub wiadomo, że wcześniej przyjmowali leki powodujące hipokaliemię lub hipomagnezemię (np. diuretyki, amfoterycyna B), może występować większe ryzyko torsade de pointes.

Inne leki, powodujący wydłuzenie odstępu QT/QTc
Zaleca się ostrożność podczas podawania preparatu z innymi lekami, które powodują wydłużenie odstępu QT/QTc (np. antybiotyki makrolidowe, tiorydazyna lub leki powodujące wystąpienie hipokaliemii albo hipomagnezemii).

Inne leki przeciwbiałaczkowe
Wpływ preparatu na skuteczność innych leków przeciwbiałaczkowych nie jest znany.

Działania niepożądane - Arsen (tritlenek arsenu)

Działania niepożądane 3. i 4. stopnia wg skali CTC występują u 37% pacjentów.

Najczęściej: hiperglikemia, hipokaliemia, neutropenia, zwiększenie aktywności ALT. Leukocytoza występuje u 50% pacjentów z APL.

Ciężkie działania niepożądane: zespół różnicowania APL, leukocytoza, wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes, migotanie lub trzepotanie przedsionków, hiperglikemia oraz krwotok, zakażenie, ból, biegunka, nudności. Śmiertelność w związku z krwotokiem, któremu towarzyszy DIC, przekracza 10%.

Często: zakażenia wirusem półpaśca, neutropenia z gorączką, małopłytkowość, leukocytoza, neutropenia, pancytopenia, niedokrwistość, hipernatremia, kwasica ketonowa, hipermagnezemia, drgawki, nieostre widzenie, wysięk osierdziowy, ekstrasystolia komorowa, zapalenie naczyń, niedociśnienie, niedotlenienie tkanek, wysięk opłucnowy, ból związany z zapaleniem opłucnej, krwawienie płucne, ból brzucha, rumień, obrzęk twarzy, ból stawów, kości, niewydolność nerek, ból w klatce piersiowej, dreszcze, hiperbilirubinemia, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie masy ciała.

Ponadto: posocznica, zapalenie płuc,leukopenia, limfopenia, odwodnienie, zatrzymanie płynów, splątanie, niewydolność serca, tachykardia komorowa, nietypowe zapalenia płuc, zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy.

Toksyczność
Objawami ostrej toksyczności arsenu są np. drgawki, osłabienie mięśni i splątanie. Należy natychmiast przerwać podawanie preparatu i rozważyć włączenie terapii chelatującej penicylaminą ≤ 1 g/d. Czas leczenia penicylaminą należy oszacować, biorąc pod uwagę zawartość związków arsenu w moczu w badaniach laboratoryjnych. W przypadku pacjentów, którzy nie mogą przyjmować leków p.o., można podawać i.m. dimerkaprol w dawce 3 mg/kg mc. co 4 h do ustąpienia toksyczności bezpośrednio zagrażającej życiu. Następnie można podać doustnie penicylaminę ≤ 1 g/d. W przypadku koagulopatii zaleca się podawanie jako środka chelatującego kwasu dimerkaptobursztynowego (DMSA) 10 mg/kg mc. lub 350 mg/m2 pc. co 8 h przez 5 dni, a następnie co 12 h przez 2 tyg. W przypadku pacjentów z ciężkim, ostrym przedawkowaniem arsenu należy rozważyć zastosowanie dializy.

Ciąża i laktacja - Arsen (tritlenek arsenu)

Trójtlenek arsenu wykazuje działanie embriotoksyczne i teratogenne. Jeśli preparat jest stosowany podczas ciąży lub pacjentka zajdzie w ciążę podczas przyjmowania leku, musi być poinformowana o potencjalnym szkodliwym działaniu na płód. Podczas leczenia mężczyźni i kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję.

Arsen przenika do pokarmu kobiecego, dlatego w trakcie leczenia nie należy karmić piersią.

Dawkowanie - Arsen (tritlenek arsenu)

I.v. we wlewie trwającym 1–2 h, w przypadku wystąpienia reakcji naczynioruchowych czas trwania wlewu można wydłużyć do 4 h. Nie ma konieczności zakładania cewnika do żyły centralnej.

Dorośli i chorzy w podeszłym wieku.
Indukcja remisji. 0,15 mg/kg mc./d codziennie do osiągnięcia remisji w obrazie szpiku kostnego (<5% blastów w komórkowym szpiku kostnym bez śladów obecności komórek białaczkowych). Jeśli nie uzyskano remisji w obrazie szpiku kostnego do 50. dnia leczenia, należy zaprzestać podawania leku.
Leczenie konsolidujące. Leczenie należy rozpocząć 3–4 tyg. po zakończeniu leczenia indukującego. 0,15 mg/kg mc./d, 25 dawek przez 5 dni w tyg. z 2-dniową przerwą, powtarzanych przez 5 tyg.

U dzieci 5.–16. rż. stosowano również dawkę 0,15 mg/kg mc./d; dane dotyczące stosowania u dzieci są ograniczone.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające arsen (tritlenek arsenu)

Arsenic trioxide Accord (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) Trisenox (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji)
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta
  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.