×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rozwój emocjonalny i społeczny małego dziecka. Budowanie relacji matka-dziecko

Marta Czuba-Pietrzyk1, dr Iwona Sikorska2
1 Krakowski Ośrodek Rehabilitacji Wieku Rozwojowego
2 Instytut Psychologii Stosowanej UJ, Kraków

Zanim przyjdzie na świat, wyobrażasz już sobie jak wygląda, kim będzie. Zanim pogłaszczesz swoje dziecko po głowie i je przytulisz – rozmawiaj z nim, przekazuj wiadomość, że jest oczekiwane.


Fot. Pixabay.com

Kiedy noworodek przychodzi na świat, doszukujesz się w nim cech osób bliskich. „Oczy jak tata, usta to cała mama, …a dowcipny jak dziadek, ….pracowitość to po babci”. Dziecko to cząstka nas samych, ale już od poczęcia jest ono kimś innym, niepowtarzalnym. Nie będzie kopią rodziców. Będzie sobą. Musi być sobą, aby stać się samodzielnym, autonomicznym, szczęśliwym człowiekiem. Ty zaś stajesz się inną osobą. Widok płaczącego dziecka, nawet obcego, nie będzie dla ciebie obojętny. Będziesz chciała jak najszybciej mu pomóc. Zaczniesz uważniej patrzeć, czy możesz wejść na przejście dla pieszych, czy na ulicy nic wam nie grozi. Zaskoczy cię, jak bardzo odpowiedzialną i przewidującą osobą potrafisz być. Taka jest właśnie mama.

Zauważyłaś, że dziecko zmieniło cały Twój świat. Nadało Twojemu życiu nowy sens. Praca, rozwijanie własnych zainteresowań, dobra książka, kino czy koncert wcale nie staną się mniej ważne niż kiedyś, ale okaże się też, że możesz godzinami patrzeć na śpiące maleństwo i nie szkoda Ci czasu na zabawę w chowanego czy układanie klocków. Uświadamiasz sobie, co w życiu jest piękne i ważne.

To Ty masz ogromny wpływ na to, kim stanie się ta malutka, bezbronna osóbka: będzie śmiała i towarzyska czy zbyt wrażliwa i zamknięta w sobie. Czy polubi muzykę czy kwiaty, a może pływanie i grę w piłkę? Teraz nie masz już wpływu na to, co dziecko otrzymało w prezencie genetycznym, ale w znacznym stopniu to Ty je kształtujesz. Jest to wspaniałe zadanie życiowe, od Ciebie bowiem dostaje kapitał na całe życie. Bo to Ty chcesz je wychować na dobrego, mądrego i nade wszystko szczęśliwego człowieka. To Ty przekażesz mu wartości, które i dla Ciebie są ważne.

To Ty i Twoje dziecko tworzycie najsilniejszy związek w życiu. Więź, jaka powstaje pomiędzy matką a dzieckiem, nie ma sobie równej. Będziesz blisko swojego dziecka i będziesz je rozumieć nawet bez słów.


Pamiętaj!

W pierwszych miesiącach obserwuj swoje niemowlę i słuchaj go uważnie. Dziecko wysyła Ci znaki i sygnały mówiące o tym, że jest gotowe zapoznawać się z Tobą: otwiera oczy, wydaje pojedyncze dźwięki, pomrukuje, szuka piersi, gdy jest głodne, posapuje i ziewa. Płaczem daje Ci wyraźne sygnały, że jest głodne lub odczuwa dyskomfort i czas zmienić pieluszkę. Ostrym, urywanym krzykiem zgłasza niepokój i ból. Uspokaja się, gdy je weźmiesz na ręce, przytulisz i pokołyszesz.

Kształtowanie się przywiązania dokonuje się głównie podczas interakcji z rodzicami, którzy stanowią dla dziecka model zachowań społecznych. Niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego jest proces komunikowania się.

Jednym z pierwszych przejawów rozwoju w tym zakresie jest uśmiech, obecny od 4.–6. tygodnia życia dziecka. Jest on reakcją na okazywane mu zainteresowanie: dotyk, pieszczotę, rozmowę.

Od 2.–3. miesiąca życia Twoje dziecko rozpoznaje twarz ludzką i odpowiada uśmiechem na widok osoby, która do niego mówi. Ono widzi siebie w Twoich oczach.

Czteromiesięczne niemowlę okazuje niezadowolenie, gdy otoczenie nie zwraca na nie uwagi.

Od około 7. miesiąca życia (a u niektórych dzieci nawet nieco wcześniej) pojawia się reakcja lękiem na osoby nieznajome.

Ośmiomiesięczne niemowlę domaga się zainteresowania i uwagi, wyrażając to gaworzeniem, a czasem nawet płaczem. W tym okresie możesz już ze swoim dzieckiem prowadzić dialog z odległości kilku metrów.

Pamiętaj!

W pierwszym roku życia dziecko potrafi wyrażać już takie stany emocjonalne, jak:

  • zadowolenie i radość – 1.–2. miesiąc życia
  • złość i smutek – 3.–4. miesiąc życia
  • strach, obawa przed obcymi – 8. miesiąc życia
  • nieśmiałość, zawstydzenie – 12.–15. miesiąc życia

Bądź bacznym obserwatorem i słuchaczem, a zauważysz, kiedy Twoje dziecko chce się wyciszyć, odpocząć czy spać lub po prostu nie jest gotowe do kontaktu z Tobą. Oznakami takich chęci będzie tarcie nosa i oczu, odwracanie wzroku, zwracanie oczu ku górze, zawieszanie, zatrzymywanie wzroku, rzadkie spojrzenia na rodzica.

Wokalizacje mają coraz słabsze natężenie, ich ilość również się zmniejsza. Słabną ruchy rąk i nóg, obniża się tonus mięśniowy, oddech staje się wyrównany i spokojny.

Ważne!

Jeśli Twoje dziecko przejawia bardzo często większość oznak braku gotowości do kontaktu – zwróć się o poradę do lekarza lub psychologa.

Zaspokajanie przez Ciebie potrzeb dziecka w 1. roku jego życia sprawia, że niemowlę czuje się bezpiecznie. Gdy woła o pokarm, bo czuje głód – otrzymuje pierś lub butelkę z mlekiem. Gdy zaniepokoi się ostrym światłem lub dźwiękiem – mama przytula i wysyła wiadomość, że wszystko jest w porządku i pod jej kontrolą!

Twoja wrażliwość i gotowość, którą okazujesz w odpowiedzi na sygnały płynące od dziecka, są podstawą kształtowania się więzi, jedynej i niepowtarzalnej. Dla większości niemowląt obiektem przywiązania jest matka, a relacja ta ma charakter diadyczny. Przywiązanie bezpieczne jest najlepszą formą relacji pomiędzy matką a dzieckiem. Dopiero w dalszej kolejności rozwija się więź z innymi osobami, przede wszystkim z ojcem. Jeżeli w trakcie jego rozwoju będziesz dla swojego dziecka „bezpieczną bazą”, pozwolisz mu na swobodne poznawanie otoczenia, dasz prawo do swobodnego zwracania się do Ciebie po wsparcie, wówczas będzie ono wzrastać w przekonaniu o własnej wartości i niepowtarzalności. Stanie się ufne wobec ludzi, a ich intencje oceniać będzie pozytywnie. Stanie się też zdolne do regulowania własnych emocji – najpierw w diadzie, z pomocą dorosłego, a później całkowicie samodzielnie. Ważną umiejętnością, którą zdobędzie Twoje dziecko jest skuteczne radzenie sobie z nadmiarem emocji oraz adekwatne ich wyrażanie.


Pamiętaj!

Dla Twojego dziecka ważne są:

  • przewidywalność, stałość Twoich reakcji na sygnały płynące od niego
  • dostępność – Twoja gotowość do zaspokajania jego potrzeb
  • pomoc w sytuacji wzmożonego napięcia – nie wycofuj się, gdy dziecko doświadcza stresu!
  • szacunek – nie pozostawiaj dziecka bez odpowiedzi na jego komunikaty!


Pamiętaj!

Twoje dziecko oczekuje od Ciebie działań, które będą pomocne w jego rozwoju:

  • przytulaj je często
  • okazuj mu swoje emocje
  • nie strasz go
  • nie zadawaj mu świadomie bólu czy cierpienia
  • nie wywołuj w nim poczucia krzywdy
  • nie wprowadzaj go w stan niepokoju czy dezorientacji.


Jak ważny w sensie emocjonalnym jest okres niemowlęcy dla całego rozwoju człowieka i jak ważną Ty pełnisz w nim rolę, niech przekona Cię fakt, że ciepło, troska i poczucie przynależności znajdujące swoją pełnię w małżeństwie, po raz pierwszy doświadczane są w niemowlęctwie właśnie w relacji z matką.

Czas szybko mija, Twoje dziecko jest coraz bardziej samodzielne, bo wchodzi w wiek poniemowlęcy (1.–3. rok życia). Obecnie stają przed Tobą nowe zadania – wprowadzenie reguł i zasad, konsekwentne przestrzeganie tego, co zostało przez Ciebie postanowione.

Zauważasz teraz nową jakość w zachowaniu swojego dziecka: upór, protest i negację. Trudno jest Ci wprowadzić granice obrazujące, co wolno Twojemu dziecku, a co jest zabronione. Zadajesz sobie pytanie, czy jesteś wystarczająco dobrą matką. Czy masz ulegać zachciankom swojego dziecka, czy też wprowadzać dyscyplinę i kiedy? Te problemy pomoże Ci rozwiązać ojciec dziecka. Jeśli przyjmie stanowczą postawę, stanie się wsparciem dla Ciebie w tej trudnej sytuacji.

Pamiętaj o ważnej zasadzie

Im wyraźniejszy obraz swojego rodzica posiada dziecko, tym łatwiej mu zrozumieć i zaakceptować, że rodzic czasem stawia ograniczenia, a czasem wspiera w samodzielnym podejmowaniu działań. Dziecko patrząc na rodziców, zadaje pytanie jaka jesteś? jaki jesteś?

Do tej pory Twoja relacja z dzieckiem była bardzo bliska. Nadchodzi jednak pora usamodzielniania się i stopniowej separacji. Dotąd czułaś się dowartościowana tą niepowtarzalną bliskością ze swoim dzieckiem – zwłaszcza podczas karmienia, kąpieli, uspokajania. Może wtedy mąż czuł się trochę pozostawiony z boku, może zazdrościł Wam nieco tej bliskości. Teraz nadchodzi czas dla ojca...


02.06.2016
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Jak pojechać do sanatorium?
    Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można skorzystać z sanatorium bez zakwaterowania?
  • Jak długo ważna jest recepta w 2020?
    Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty.