Ablacja jest metodą leczenia zaburzeń rytmu serca (arytmii). Najczęściej wykonuje się ją u osób z migotaniem przedsionków. Ablacja polega na wprowadzeniu przez żyłę udową w pachwinie do serca elektrod, którymi niszczy się obszar tkanki w sercu, która odpowiada za występowanie arytmii. Ablacja jest bezpieczną i skuteczną procedurą.
Co to jest ablacja?
Ablacja to jedna z najskuteczniejszych metod leczenia różnych rodzajów zaburzeń rytmu serca, szczególnie tych, które nie reagują na leczenie farmakologiczne, czyli przyjmowanie leków.
Ablacja jest zabiegiem, ale małoinwazyjnym, co oznacza, że nie wymaga otwierania (rozcinania) klatki piersiowej. Ablacja jest zabiegiem przezskórnym – elektrody są wprowadzane do serca za pośrednictwem naczyń krwionośnych przez nakłucie na skórze, zwykle w pachwinie.
Celem ablacji jest zniszczenie tego fragmentu tkanki w sercu, który powoduje występowanie nieprawidłowego rytmu serca, czyli arytmii. Zniszczenie tego fragmentu odbywa się za pomocą elektrod wprowadzanych do serca, które emitują prąd lub niską temperaturę (krioabalcja). Ablacja jest leczeniem przyczynowym arytmii, co oznacza, że zniszczenie obszaru w sercu, który generuje powstawanie nieprawidłowego rytmu serca, skutkuje wyleczeniem.
Kiedy wykonuje się ablację?
Ablację wykonuje się u osób z zaburzeniami rytmu serca (arytmiami). Najczęściej przeprowadza się ją u pacjentów z migotaniem przedsionków. Poza tym u osób z trzepotaniem przedsionków i innymi nadkomorowymi i komorowymi arytmiami.
Nie u każdej osoby z arytmią ablacja jest konieczna lub możliwa. U niektórych pacjentów ablacja jest jedną z pierwszych metod leczenia, a u innych wdrażana w dalszej kolejności, jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi oczekiwanych efektów lub wiąże się ze znacznymi działaniami niepożądanymi.
Przy kwalifikacji do ablacji lekarz bierze pod uwagę wszystkie czynniki związane z chorobą pacjenta i jego sytuacją. Na tej podstawie podejmuje decyzję o najlepszym sposobie leczenia u danego pacjenta.
Ablacja serca – jak się przygotować?
Przed ablacją pacjent otrzyma od lekarza instrukcje dotyczące ewentualnego stosowania, odstawienia lub zmiany leków, do których należy się zastosować. Konieczne może być ogolenie pachwin, ponieważ zwykle w tej okolicy lekarz będzie wykonywał nakłucie, przez które wprowadzi elektrody do ablacji. Przed zabiegiem należy dokładnie umyć całe ciało.
Zabieg ablacji jest wykonywany w szpitalu. Przed ablacją konieczne jest zwykle pozostawanie na czczo co najmniej przez 6 godzin.
Ablacja serca – przebieg zabiegu
Przed zabiegiem zwykle pacjent zostaje poddany sedacji, czyli zostaje podłączona kroplówka z lekami uspokajającymi. Zwykle pacjenci są przytomni, ale zrelaksowani dzięki lekom.
Przed ablacją wykonuje się badanie elektrofizjologiczne (electrophysiology study – EPS), które stanowi element ablacji. EPS to badanie, dzięki któremu lekarz może precyzyjnie określić, który obszar w sercu odpowiada za występowanie nieprawidłowego rytmu serca (arytmii). Najpierw lekarz dezynfekuje pachwiny i zabezpiecza tę okolicę jałowymi chustami. Po znieczuleniu miejscowym wprowadza do żyły udowej cieniutkie rurki (zwane koszulkami), do których wkłada elektrody, które następnie pod kontrolą RTG prowadzi do serca. Elektrody są połączone z komputerem, który umożliwia pomiar czynności elektrycznej serca. Podczas badania konieczne może być sprowokowanie wystąpienia artymii, aby precyzyjnie określić jej ognisko. Może się to wiązać się z pojawieniem objawów u pacjenta, np. kołatania serca. Podczas zabiegu pacjent jest przytomny, więc może rozmawiać z lekarzem i powiedzieć mu o odczuwanych objawach.
Po dokładnym zlokalizowaniu miejsca, które będzie poddawane ablacji, lekarz przystępuje do zabiegu, czyli właściwej ablacji. Zwykle zamienia jedną elektrodę używaną do EPS na elektrodę ablacyjną. W zależności od rodzaju ablacji może to być elektroda z prądem o częstotliwości radiowej lub ochładzana podtlenkiem azotu (krioablacja). Następnie lokalizuje miejsce, które ma być poddane ablacji i niszczy je, co skutkuje powstaniem blizny. W uproszczeniu można powiedzieć, że blizna jest nieaktywna, co oznacza, że nie przyczynia się do powstania artymii. Jeśli podczas zabiegu pacjent odczuwa ból lub inny dyskomfort, powinien zgłosić do lekarzowi.
Ablacja trwa zwykle 4–6 godzin. Podczas całej procedury pacjent jest przytomny.
Ablacja – po zabiegu
Po zabiegu pacjent zwykle odpoczywa przez kilka godzin, a jego stan jest monitorowany. Zwykle pozostaje w szpitalu przez kilka godzin lub na noc.
Po ablacji co najmniej przez tydzień nie należy dźwigać ciężkich rzeczy, dbać o higienę pachwiny, gdzie było wkłucie i przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących postępowania pozazabiegowego.
Jakie są zalecenia po ablacji serca?
Ze względu na to, że u konkretnego pacjenta zalecenia mogą być różne, w zależności od przebiegu ablacji, tego, czy wystąpiły powikłania i od stanu pacjenta, należy zapytać o to lekarza prowadzącego.
Ogólne zalecenia obejmują zwykle:
- dbanie o higienę miejsca wkłucia (pachwiny) – używanie czystej bielizny, ręczników, odzieży, regularne mycie się pod prysznicem niezbyt gorącą wodą, niestosowanie kąpieli w wannie i innych zbiornikach wodnych do czasu wygojenia
- unikanie obciążania nogi, na której było wkłucie
- co najmniej przez 7 dni niewykonywanie ćwiczeń siłowych, dźwigania ciężarów i sportów wyczynowych.
Ablacja – powikłania
Każda procedura medyczna niesie ze sobą ryzyko powikłań. Podobnie jest w przypadku ablacji. Powikłania ablacji są rzadkie, dotyczą około 1% zabiegów. Zwykle są łagodne i dotyczą krwiaków, siniaków i krwawienia w miejscu wprowadzania cewników. Poważne powikłania, takie jak uszkodzenie zastawek lub zaburzenia przewodnictwa impulsów elektrycznych w sercu są rzadkie. Czasem jednak wymagają wszczepienia rozrusznika serca.
Ablacja – efekty zabiegu
Efekty zabiegu nie są widoczne od razu. To, czy ablacja była skuteczna, można określić dopiero w ciągu kilku tygodni po zabiegu (nawet 8–10), ponieważ tyle czasu trwa formowanie się blizny w miejscu, które było poddane ablacji. Bezpośrednio po ablacji u niektórych pacjentów arytmia może się wręcz nasilić, ale nie oznacza to, że ablacja była nieskuteczna.
Ablacja – skuteczność
Ablacja jest skuteczną metodą leczenia arytmii.
W częstoskurczu nadkomorowym skuteczność ablacji sięga nawet 95%, natomiast w migotaniu przedsionków wynosi około 60–80%.
W niektórych przypadkach, jeśli pierwsza ablacja okazała się nieskuteczna, konieczne jest powtórzenie ablacji.
Ablacja – pytania pacjentów
Czym się różni kardiowersja od ablacji?
Kardiowersja to zupełnie inny zabieg niż ablacja. Jest stosowany w podobnych sytuacjach, czyli w zaburzeniach rytmu serca, ale polega na czymś innym. Podczas kardiowersji między elektrodami na klatce piersiowej pacjenta przepływa impuls prądu elektrycznego o wysokiej energii, który jest zsynchronizowany z pracą serca. Wyładowanie takie ma za zadanie przywrócić prawidłową pracę serca. Przeczytaj więcej: Kardiowersja elektryczna
Czy ablacja serca jest bolesna?
Ablacja zasadniczo nie jest bolesna, choć u niektórych osób podczas zabiegu może się pojawić pieczenie, dyskomfort i inne dolegliwości w klatce piersiowej. Należy zgłosić to lekarzowi, który może podać wówczas leki przeciwbólowe.
Czy można podejmować wysiłek fizyczny po ablacji serca?
Zwykle po ablacji co najmniej przez tydzień należy unikać podnoszenia ciężarów, sportów siłowych i innych sytuacji, w których dochodzi do silnego napięcia mięśni brzucha.
Jednak w przypadku niektórych osób zalecenia mogą być inne, a czas odpoczynku dłuższy, dlatego należy ustalić to z lekarzem prowadzącym.
Czy ablacja jest bezpieczna?
Tak, ablacja jest uznawana za bezpieczną procedurę.
Czy można prowadzić samochód po ablacji?
Nie. Podczas ablacji pacjenta poddaje się sedacji, czyli otrzymuje leki uspokajające i dlatego nie można prowadzić po niej samochodu.
Jak długotrwa ablacja serca?
Ablacja trwa zwykle kilka godzin (3–6 godz.).
Jak długo goi się serce po ablacji?
Zwykle efekt ablacji można ocenić po około 3 miesiącach, ponieważ tyle trwa gojenie i formowanie blizny.
