Piracetam (opis profesjonalny)

Działanie

Mechanizm działania
Lek nootropowy z grupy pirolidonów, pochodna kwasu γ-aminomasłowego (GABA). Podstawowy mechanizm działania polega na wiązaniu się z grupą polarną błon fosfolipidowych komórek, co zapoczątkowuje proces odtwarzania struktury błony poprzez tworzenie ruchomych cząsteczek leku i fosfolipidów. To prawdopodobnie poprawia stabilność błony, dzięki czemu białka błonowe lub przezbłonowe utrzymują albo odzyskują odpowiednią strukturę trójwymiarową, umożliwiającą spełnianie ich funkcji. Piracetam oddziałuje na komórki nerwowe i układ naczyniowy. Wzmaga procesy przekazywania sygnałów przez neurony, głównie modulując gęstość i czynność receptorów postsynaptycznych. Wpływa na przemiany energetyczne w komórkach OUN, zwiększa wykorzystanie tlenu i glukozy, ułatwia syntezę związków wysokoenergetycznych, zwiększa rezerwę energetyczną, przyspiesza syntezę neuroprzekaźników. Nasila metabolizm w neuronach OUN, zwłaszcza w stanach zmniejszonej aktywności. Powyższe procesy są odpowiedzialne za poprawę czynności wyższych pięter OUN, usprawnienie procesów poznawczych (uczenie się, pamięć, uwaga, świadomość), poprawę sprawności psychofizycznej oraz działanie antymiokloniczne. Piracetam zapobiega zmianom czynności mózgu powstałym na skutek niedotlenienia i przywraca zdolności poznawcze u osób z uszkodzeniami mózgu różnego rodzaju, np. po niedotlenieniu, zatruciu lub elektrowstrząsach. U dzieci z dysleksją piracetam zwiększa szybkość czytania i poprawia proces zapamiętywania. Nie wykazuje działania uspokajającego ani psychostymulującego. Nie wpływa na układ wegetatywny i nie wykazuje działania GABA-ergicznego. Zmniejsza zdolności agregacyjne płytek krwi, zmniejsza całkowitą lepkość krwi na skutek zwiększenia odkształcalności erytrocytów, zmniejsza lepkość osocza, usuwa patologiczne skurcze drobnych naczyń, zmniejsza przyleganie erytrocytów do śródbłonka naczyń krwionośnych i pobudza syntezę prostacykliny w niezmienionym śródbłonku. Według niektórych danych wpływa na czynniki krzepnięcia: zmniejsza stężenie fibrynogenu i czynników von Willebranda oraz wydłuża czas krwawienia. Nie stwierdzono wpływu rozszerzającego na naczynia krwionośne, lek nie wywołuje zjawiska podkradania wieńcowego, nie zaburza przepływu naczyniowego i nie obniża ciśnienia tętniczego. Lek wykazuje farmakokinetykę liniową.

Farmakokinetyka
Podany p.o. wchłania się dobrze, maks. stężenie w surowicy osiąga 60 min po podaniu, a w płynie mózgowo-rdzeniowym po 5 h; dostępność biologiczna wynosi prawie 100% i nie zależy od obecności pokarmu. Stan stacjonarny osiągany jest po 3 dniach stosowania. Nie wiąże się z białkami osocza, nie ulega biotransformacji ani kumulacji. Przenika do wszystkich tkanek z wyjątkiem tkanki tłuszczowej oraz przez barierę łożyskową. t1/2 po podaniu p.o. lub i.v. wynosi 5 h, ulega wydłużeniu u osób z zaburzeniami czynności nerek, w tym osób w podeszłym wieku; u osób z bezmoczem t1/2 wydłuża się do 96 h. W 80–100% jest wydalany przez nerki w procesie przesączania klębuszkowego.

Wskazania

Zaburzenia procesów poznawczych
Zaburzenia procesów poznawczych w zespołach otępiennych, z wyjątkiem choroby Alzheimera.

Mioklonie
Leczenie mioklonii pochodzenia korowego.

Zawroty głowy
Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego.

Zaburzenia dyslektyczne
Leczenie zaburzeń dyslektycznych u dzieci, jednocześnie z terapią logopedyczną.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, krwawienie śródmózgowe, ciężka niewydolność nerek, pląsawica Huntingtona, pobudzenie psychoruchowe znacznego stopnia.

Wpływ na agregację płytek
Ze względu na wpływ piracetamu na agregację płytek krwi zachować ostrożność, podając lek osobom z zaburzeniami hemostazy, poddawanym poważnym zabiegom chirurgicznym oraz osobom z ciężkimi krwotokami.

Zburzenia czynności nerek
Zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek.

Osoby w podeszłym wieku
U osób w podeszłym wieku regularnie oznaczać stężenie kreatyniny we krwi i ewentualnie dostosować dawkę.

Mikolonie, drgawki
Ze względu na ryzyko wystąpienia mioklonii lub drgawek u osób leczonych z powodu mioklonii leku nie należy odstawiać nagle.

Dodatkowe składniki preparatu
Preparatów zawierających laktozę nie stosować u osób z pierwotnym niedoborem laktazy, dziedziczną nietolerancją laktozy bądź zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Interakcje

Ponieważ 90% leku wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej, nie należy oczekiwać zmian farmakokinetyki pod wpływem innych leków. In vitro piracetam nie hamuje izoenzymów CYP1A2, 2B6, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1, 4A9/11; obserwowano niewielkie hamowanie aktywności izoenzymów CYP2A6 i 3A4/5, jednak prawdopodobieństwo zaburzania metabolizmu innych leków przez piracetam jest niewielkie. Lek nie wykazuje interakcji z etanolem.

Hormony tarczycy
Lek może nasilać działanie hormonów tarczycy. Odnotowano przypadki splątania, drażliwości i bezsenności podczas stosowania leku równocześnie z preparatami hormonów tarczycy.

Inne leki pobudzające OUN
Działa synergistycznie z innymi lekami pobudzającymi OUN. Mogą również występować interakcje z neuroleptykami.

Leki przeciwdrgawkowe
Nie wykazuje interakcji z lekami przeciwdrgawkowymi (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, kwas walproinowy).

Ciężka nawracająca zakrzepica żylna
U pacjentów z ciężką nawracającą zakrzepicą żylną piracetam, mimo zmniejszania agregacji płytek, uwalniania β-tromboglobuliny, stężenia fibrynogenu, czynników von Willebranda oraz lepkości krwi pełnej i osocza, nie wpływa na dawkę acenokumarolu potrzebną do utrzymania INR = 2,5–3,5.

 

Działania niepożądane

Często występowały: hiperkinezja, zwiększenie masy ciała, nerwowość; niezbyt często: senność, depresja, astenia.

Ponadto: zawroty głowy, ból w obrębie jamy brzusznej, biegunka, nudności, wymioty, reakcje rzekomoanafilaktyczne, nadwrażliwość, ataksja, zaburzenia równowagi, nasilenie objawów padaczki, ból głowy, bezsenność, pobudzenie, lęk, omamy, splątanie, obrzęk naczynioruchowy, zapalenie skóry, świąd, pokrzywka, objawy w miejscu podania (w przypadku podania i.v.).

Przedawkowanie
W przypadku ostrego przedawkowania należy opróżnić żołądek (płukanie żołądka, wymioty), zastosować leczenie objawowe, można zastosować hemodializę; brak swoistego antidotum.

Ciąża i laktacja

Nie stosować w okresie ciąży, chyba że istnieją wyraźne wskazania.

Nie stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

P.o. Dorośli. Nie należy podawać leku w godzinach popołudniowych ze względu na zaburzenia snu.

Zaburzenia poznawcze. Początkowo 4,8 g/d, zmniejszając następnie o 1,2 g/d do 2,4 g/d; podawać w 2–3 daw. podz.

Mioklonia pochodzenia korowego. Początkowo 7,2 g/d, dawkę zwiększa się co 3–4 dni o 3–4,8 g do dawki maks. 24 g/d; podawać w 2–3 daw. podz. Co 6 mies. należy podejmować próbę zmniejszenia dawki, zmniejszając ją stopniowo o 1,2 g co 2 dni.

Leczenie zawrotów głowy: 2,4 g/d w 3 daw. podz. przez 8 tyg.

Dysleksja u dzieci. 8.–13. rż. 3,2 g/d w 2 daw. podz. lub 30–50 mg/kg mc./d w 3 daw. podz.

Zaburzenia czynności nerek
W przypadku niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 40–60 ml/min podaje się 1/2 dawki, przy klirensie 20–40 ml/min – 1/4 dawki, przy klirensie <20 ml/min – nie stosować.

Uwagi

Piracetam przyjmowany w godzinach wieczornych utrudnia zasypianie. Lek może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające piracetam

Lucetam (tabletki powlekane) MemoniQ (tabletki powlekane) Memotropil (tabletki powlekane) Memotropil 20% (roztwór do wstrzykiwań) Nootropil (roztwór doustny) Nootropil (tabletki powlekane) Piracetam Espefa (tabletki powlekane) Piracetamum 123ratio (tabletki powlekane)

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.