Torbiel (cysta) to nieprawidłowa przestrzeń wypełniona płynem lub galaretowatą treścią. Torbiele są zasadniczo nowotworami łagodnymi, choć niektóre nowotwory złośliwe mogą mieć postać torbieli. Torbiele są częste i nie zawsze wymagają leczenia.
Co to jest torbiel?
Torbiel, inaczej cysta (z łac. cystis) to nieprawidłowa przestrzeń wypełniona płynem. Torbiele mogą powstawać w różnych narządach w organizmie, mieć różny rozmiar, mogą się składać z kilku komór. W środku torbieli znajduje się płyn, a czasem galaretowata treść.
Rodzaje torbieli
Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje torbieli:
- torbiele prawdziwe, czyli torbiele otoczone nabłonkiem
- torbiele rzekome, czyli takie, które powstały w wyniku zgromadzenia gdzieś treści płynnej, nie mają one swojej torebki, a są po prostu ogniskiem płynnej treści w jakiejś tkance.
Czy torbiele są częste?
Tak, torbiele są powszechnym znaleziskiem i mogą występować w wielu narządach. Torbiele występują u osób w każdym wieku.
Czy torbiele to nowotwory?
Zasadniczo torbiele są nowotworami łagodnymi, czyli nieprawidłowymi tworami, które nie mają potencjału dawania przerzutów. Pojęcie torbiel odnosi się do budowy zmiany, a nie do tego, z jakich komórek jest zbudowana, dlatego rzadko mogą występować nowotwory złośliwe mające wygląd torbieli. Jednak jeśli lekarz stawia rozpoznanie torbieli, to ma na myśli zmianę łagodną.
Torbiele – diagnostyka
Torbiele zwykle są dobrze widoczne w badaniach obrazowych, takich jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Torbiele mają zazwyczaj charakterystyczny, regularny okrągły (baloniasty) kształt, ponieważ treść płynna rozciąga ściany torbieli od wewnątrz. Ściana torbieli jest cienka i jednorodna.
Torbiele – przyczyny
Torbiele mogą powstawać na różnym tle, a czasem bez znanej przyczyny. Bywają wrodzone lub powstają w czasie życia. Na ich powstanie mogą mieć wpływ czynniki genetyczne, nieprawidłowości rozwojowe, a także czynniki zapalne, mechaniczne – np. drażnienie, urazy i przeciążenia. Czasem torbiele są wynikiem zakażeń lub zarażenia pasożytami.
Torbiele – objawy
Objawy torbieli zależą między innymi od tego:
- gdzie znajduje się torbiel
- czy i jak szybko rośnie torbiel
- jakie ma rozmiary
- czy jest to torbiel zapalna.
Małe, niezapalne torbiele, które są zlokalizowane tak, że nie powodują ucisku na żadne istotne struktury często są bezobjawowe.
Torbiel może powodować ból, który zwykle wynika z ucisku na otaczające tkanki lub narządy lub jeśli uniemożliwia prawidłowy odpływ płynu. Torbiele zapalne, czyli takie, w których rozwija się stan zapalny mogą powodować bardzo silny ból, przekrwienie, nadmierne ucieplenie i zaczerwienienie otaczających tkanek. Niektóre torbiele są widoczne gołym okiem i mogą wyglądać jak obrzęk.
Jak szybko rośnie torbiel?
Nie ma reguły. Niektóre torbiele nie zmieniają swoich rozmiarów od momentu wykrycia, a inne rosną w szybkim tempie.
Czy torbiel może się sama wchłonąć?
Tak, niektóre torbiele mogą się wchłonąć. Należy jednak wziąć pod uwagę, że torbiel to zbiorcze określenie na wiele różnych zmian występujących w różnych narządach i okolicach ciała, mających różne przyczyny i przebieg, dlatego należy przedyskutować tę kwestię z lekarzem w odniesieniu do konkretnej sytuacji danego pacjenta.
Czy można mieć wiele torbieli?
Tak. Torbiele są stosunkowo częstym znaleziskiem i u danej osoby może występować wiele torbieli. Istnieją też choroby, w których może się pojawić wiele torbieli w jednym narządzie, np. uwarunkowana genetycznie wielotorbielowatość nerek – w nerkach występuje wiele torbieli.
Torbiele – leczenie
Niektóre torbiele, jeśli są bezobjawowe, nie wymagają leczenia.
Jeśli torbiel wymaga leczenia, to może ono polegać na:
- drenażu, czyli usunięciu płynu (zawartości) torbieli np. za pomocą igły i strzykawki
- podanie leków do torbieli, które mogą leczyć stan zapalny torbieli lub powodować sklejenie się ścian torbieli, aby zapobiec ponownemu gromadzeniu się płynu w torbieli
- chirurgiczne usunięcie torbieli.
Rodzaje torbieli
Niektóre rodzaje torbieli:
- torbiele jajnika
- torbiele gruczołów piersiowych
- torbiele wątroby
- torbiele trzustki
- torbiele tarczycy
- torbiele jądra
- torbiel galaretowata, czyli ganglion
- torbiele w układzie ruchu, np. torbiele ścięgien, torbiel Bakera
- torbiele w jamie ustnej i szczęce, np. torbiel korzeniowa lub torbiel zastoinowa błony śluzowej
- torbiel włosowa, czyli torbiel zlokalizowana w okolicy kości krzyżowej.
