Kolka wysiłkowa to przejściowy ból brzucha związany z wysiłkiem fizycznym. Najczęściej występuje podczas aktywności, w których dochodzi do powtarzalnych ruchów tułowia, np. podczas biegania. Ból pojawia się nagle, lokalizuje się po prawej stronie brzucha i może mieć znaczne nasilenie. Nie zidentyfikowano jednego uniwersalnego sposobu zapobiegania kolce wysiłkowej.
Co to jest kolka wysiłkowa?
Kolka wysiłkowa to potoczna nazwa na przejściowy ból brzucha związany z wysiłkiem fizycznym (exercise-related transient abdominal pain – ETAP). Kolka może wystąpić u osób uprawiających różne dyscypliny sportu, ale jest szczególnie częsta podczas aktywności, podczas których dochodzi do rytmicznych ruchów tułowia w pozycji wyprostowanej, takich jak:
- bieganie
- pływanie
- gra w koszykówkę
- jazda na rowerze
- jazda konna.
Kolka wysiłkowa nie jest groźna, ale może znacznie wpływać na komfort uprawiania sportu.
Czy kolka wysiłkowa jest częsta?
Tak, zwłaszcza u biegaczy. Szacuje się, że podczas masowych imprez biegowych nawet 20% osób startujących doświadcza kolki wysiłkowej. Badania wskazują, że kolka wysiłkowa występuje też częściej u osób młodych, dzieci i młodzieży, ale nie ma związku z płcią ani typem budowy ciała. Osoby dobrze wytrenowane także mogą doświadczać kolki wysiłkowej, choć rzadziej niż osoby rzadko trenujące.
Kolka wysiłkowa – objawy
Kolka wysiłkowa to ból brzucha, który:
- pojawia się nagle podczas aktywności fizycznej
- może być kłujący, ciągnący, rozpierający, a także ściskający
- może mieć znaczne nasilenie
- lokalizuje się zwykle po prawej stronie pod żebrami
- mija samoistnie po zaprzestaniu wysiłku fizycznego.
Rzadziej kolka wysiłkowa może się pojawić po lewej stronie brzucha pod żebrami lub na środku w górnej części brzucha.
Kolce wysiłkowej nie towarzyszą inne objawy.
Kolka wysiłkowa – przyczyny
Istnieje kilka hipotez dotyczących pochodzenia kolki wysiłkowej. Powstawanie kolki tłumaczy się między innymi:
- zaburzeniami ukrwienia przepony związanymi z wysiłkiem
- nadmiernym napięciem więzadeł trzewnych, czyli więzadeł narządów wewnętrznych jamy brzusznej – podejrzewa się, że mechaniczne obciążenie tych więzadeł podczas rytmicznych ruchów (jak np. w trakcie biegania), może powodować ból kolkowy
- podrażnieniem otrzewnej ściennej
- nieprawidłową postawą ciała i związanym z tym podrażnieniem nerwów.
Kolka wysiłkowa – zapobieganie
Niestety, ze względu na to, że nie rozpoznano dokładnego mechanizmu, który powodowałby kolkę wysiłkową, nie ma jednego niezawodnego sposobu zapobiegania jej.
Proponuje się różne strategie, które mogą być skuteczne w zapobieganiu kolce. Należą do nich:
- unikanie spożywania dużych ilości pokarmów i napojów (zwłaszcza gazowanych) co najmniej przez 2 godziny przed ćwiczeniami
- przyjmowanie podczas aktywności fizycznej regularnie małych ilości płynów, ale unikanie płynów hipertonicznych (o wysokim stężeniu rozpuszczonych substancji, np. cukrów lub soli)
- wzmocnienie mięśni tułowia.
Jak radzić sobie z kolką wysiłkową?
Nie ma jednoznacznego zalecenia, co robić, aby złagodzić kolkę wysiłkową. Najskuteczniejszą metoda jest zaprzestanie wysiłku fizycznego, kiedy tylko kolka się pojawi. Ponadto zaobserwowano, że pomocne może być:
- głębokie oddychanie
- uciskanie miejsca, które boli
- rozciąganie brzucha
- pochylanie się do przodu.
Jak biegać, żeby nie mieć kolki?
Nie ma odpowiedzi na to pytanie, ponieważ nawet osoby długo trenujące mogą doświadczyć kolki wysiłkowej. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolki wysiłkowej, pomocne mogą być zalecenia podane wyżej. Ponadto, należy pamiętać, że częstość występowania kolki wysiłkowej zmniejsza się z wiekiem.
