Trudna sytuacja leczenia uzdrowiskowego dzieci

Aktualnie w resorcie zdrowia nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie zmiany przepisów dotyczących korzystania z leczenia uzdrowiskowego przez dzieci, jednak na bieżąco są analizowane i konsultowane wszelkie propozycje zgłaszanych rozwiązań mających na celu poprawę trudnej sytuacji leczenia uzdrowiskowego dzieci – poinformował wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz.

Fot. Adobe Stock

• Pomimo pełnego zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych w zakresie uzdrowiskowego leczenia sanatoryjnego i szpitalnego dzieci oraz sukcesywnego zwiększania przez NFZ ceny osobodnia, rokrocznie zmniejsza się poziom realizacji tych świadczeń i liczba dzieci leczonych w uzdrowiskach
• Postulaty dotyczące pokrycia kosztów pobytu opiekuna oraz możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem w sanatorium przez jednego z opiekunów w ramach zwolnienia lekarskiego wykraczają poza kompetencje resortu zdrowia
• Już w 2019 r. MZ zwróciło się dwukrotnie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o rozważenie możliwości współfinansowania ze środków socjalnych kosztów pobytu opiekunów pacjentów korzystających z leczenia uzdrowiskowego
• Do zwiększenia zainteresowania rodziców leczeniem uzdrowiskowym dzieci mogłoby się przyczynić m.in. ukierunkowanie uzdrowisk dziecięcych na rzeczywiste potrzeby zdrowotne najmłodszego pokolenia

W interpelacji do resortu zdrowia poseł Magdalena Łośko przytoczyła dane NFZ, z których wynika, że z leczenia sanatoryjnego z roku na rok korzysta coraz mniejsza liczba dzieci, a tym samym zmniejsza się liczba placówek oferujących lecznictwo dziecięce.

– Przyczyny są różne, do najczęstszych powodów rezygnacji z leczenia dzieci w sanatorium zaliczamy wymagania rodziców dotyczące przebywania w sanatorium wspólnie z dzieckiem, co stanowi wysoki koszt, na który wielu rodziców nie może sobie pozwolić – zaznaczyła posłanka. – Kolejną przeszkodą jest konieczność realizacji pobytu opiekuna w ramach urlopu wypoczynkowego, którego długość może być niewystarczająca dla rodzica dziecka wymagającego długoterminowego leczenia, oraz brak powszechności informacji o możliwości skorzystania z opieki sanatoryjnej zarówno wśród rodziców, jak i lekarzy.

Dodała, że proponowanymi rozwiązaniami są:

• podniesienie kryterium wiekowego dziecka ubiegającego się o pobyt wspólnie z rodzicem,
• pobyt opiekuna w ramach skierowania na leczenie uzdrowiskowe,
• ujednolicenie długości turnusów uzdrowiskowych dla dzieci do 21 dni,
• możliwość sprawowania opieki nad dzieckiem w sanatorium przez jednego z opiekunów w ramach zwolnienia lekarskiego.

Łośko spytała resort zdrowia, czy w MZ trwają prace nad ustawą zmieniającą warunki pobytu dzieci w sanatorium.

W odpowiedzi wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz poinformował, że problematyka leczenia uzdrowiskowego dzieci stanowi dla resortu zdrowia bardzo ważne zagadnienie. Niestety pomimo pełnego zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych w zakresie uzdrowiskowego leczenia sanatoryjnego i szpitalnego dzieci (tzn. zagwarantowania środków finansowych i pełnej dostępności ww. świadczeń dla każdego dziecka posiadającego skierowanie) oraz sukcesywnego zwiększania przez NFZ ceny osobodnia, rokrocznie zmniejsza się poziom realizacji tych świadczeń i liczba dzieci leczonych w uzdrowiskach.

Szafranowicz zaznaczył, że występujący od kilku lat trwały trend zmniejszania liczby skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci wpływających do oddziałów wojewódzkich NFZ był przedmiotem wielu analiz zarówno w Ministerstwie Zdrowia, jak i w NFZ, w których rezultacie na przestrzeni ostatnich lat podejmowano różne działania mające na celu popularyzację leczenia uzdrowiskowego dzieci poprzez:

• informowanie lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego o zasadach udzielania i dostępności omawianych świadczeń oraz apelowanie o wystawianie skierowań małym pacjentom;
• zamieszczanie komunikatów na stronach internetowych Centrali NFZ i oddziałów wojewódzkich NFZ oraz informacji w lokalnej prasie zachęcających do korzystania z tej formy leczenia i wystawiania skierowań dla dzieci;
• poruszanie tematu braku zainteresowania tą formą leczenia dzieci w ramach licznych spotkań i konferencji oraz wystąpienia do Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego i konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii z prośbą o popularyzację tej formy leczenia wśród lekarzy i rodziców.

– Aktualnie w resorcie zdrowia nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie zmiany przepisów dotyczących korzystania z leczenia uzdrowiskowego przez dzieci, jednak na bieżąco są analizowane i konsultowane wszelkie propozycje zgłaszanych rozwiązań mających na celu poprawę trudnej sytuacji leczenia uzdrowiskowego dzieci – poinformował wiceminister.

Dodał, że przedstawione w interpelacji propozycje zmian w zakresie kierowania dzieci na leczenie uzdrowiskowe (m.in. ujednolicenie czasu trwania leczenia uzdrowiskowego dzieci, czy podwyższenie granicy wieku dla pobytów dzieci pod opieką osób dorosłych), wiązałyby się z przebudową obecnie funkcjonującego systemu kierowania małoletnich pacjentów do sanatoriów i szpitali uzdrowiskowych, w związku z czym ich implementacja wymaga analizy merytorycznej przy udziale ekspertów z różnych dziedzin medycyny oraz przedstawicieli środowisk związanych z lecznictwem uzdrowiskowym, skutkujących ewentualnym podjęciem działań legislacyjnych w obrębie systemu lecznictwa uzdrowiskowego.

– Postulaty dotyczące pokrycia kosztów pobytu opiekuna oraz możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem w sanatorium przez jednego z opiekunów w ramach zwolnienia lekarskiego wykraczają poza kompetencje resortu zdrowia – czytamy w odpowiedzi na interpelację poselską. – W kwestii pełnej odpłatności za pobyt opiekuna należy zauważyć, że NFZ, jako płatnik, finansuje realizację gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej, do których zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2024 poz. 146, z późn. zm.) należą świadczenia: zdrowotne, zdrowotne rzeczowe oraz towarzyszące. Wymienione świadczenia dedykowane są konkretnemu pacjentowi, uprawnionemu do korzystania z nich na podstawie skierowania na leczenie uzdrowiskowe potwierdzonego przez oddział wojewódzki NFZ. Pobyt opiekuna nie stanowi realizacji świadczenia w myśl przytoczonych przepisów, tym samym nie może być realizowany na podstawie skierowania na leczenie uzdrowiskowe i finansowany przez NFZ. W związku z powyższym, już w 2019 r. Ministerstwo Zdrowia zwróciło się dwukrotnie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o rozważenie możliwości współfinansowania ze środków socjalnych kosztów pobytu opiekunów pacjentów korzystających z leczenia uzdrowiskowego. Jednak otrzymana odpowiedź wykluczyła taką możliwość, ze względu na jednoznaczne wskazanie, iż pobyt w uzdrowisku opiekuna osoby niesamodzielnej nie wpisuje się w definicję pomocy społecznej, bowiem nie świadczy on usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2024 poz. 1283, z późn. zm.).

Odnosząc się do kwestii wprowadzenia możliwości realizacji pobytu w sanatorium uzdrowiskowym przez czynnego zawodowo opiekuna dziecka w ramach zwolnienia lekarskiego, Szafranowicz poinformował, że zaświadczenie lekarskie (zwolnienie lekarskie) stanowi dowód stwierdzający czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu lub innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. Zasady wystawiania zaświadczenia lekarskiego określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz.U. 2015 poz. 2013).

– Należy zauważyć, że uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy uprawnia ubezpieczonego do ubiegania się o świadczenia ubezpieczenia chorobowego finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych rekompensujące czasową niemożność zarobkowania i w tym celu jest wystawiane. Zaświadczenie nie może być traktowane jako forma usprawiedliwiania nieobecności pracownika w pracy i wystawiane na czas pobytu z dzieckiem w sanatorium – stwierdził Szafranowicz. – W sytuacji opiekunów sprawujących opiekę nad małoletnimi pacjentami korzystającymi z leczenia uzdrowiskowego, zaświadczenie lekarskie może zostać wystawione wyłącznie z powodu konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny, ale w takim przypadku podstawą wystawienia zaświadczenia nie jest fakt przebywania członka rodziny w placówce leczniczej, lecz wyłącznie stwierdzenie konieczności sprawowania nad nim osobistej opieki z uwagi na stan chorobowy.

Wiceminister zdrowia dodał, że w opinii Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, do zwiększenia zainteresowania rodziców leczeniem uzdrowiskowym dzieci mogłoby się przyczynić m.in. ukierunkowanie uzdrowisk dziecięcych na rzeczywiste potrzeby zdrowotne najmłodszego pokolenia (weryfikacja kierunków leczniczych i wskazań do leczenia), a także wprowadzenie rozwiązań wymienionych poniżej:

• dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów pobytu opiekuna w ramach leczenia dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci w wieku od 3. do 6. roku życia pod opieką dorosłego;
• dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów przejazdu na leczenie uzdrowiskowe;
• przyznanie rodzicowi / opiekunowi dodatkowego płatnego urlopu potrzebnego na przywiezienie i odwiezienie dziecka do i z uzdrowiska;
• zmiana przepisów w oświacie (wprowadzenie uregulowań zobowiązujących nauczycieli ze szkół macierzystych do uwzględniania uzyskanych w trakcie leczenia uzdrowiskowego ocen, zwiększenie ilości godzin opieki wychowawczej w czasie wolnym od nauki w szkole).

– Wdrożenie ww. rozwiązań mogłoby przynieść korzyści w zakresie leczenia uzdrowiskowego dzieci, jednak wskazania wymaga, że powyższe zagadnienia wykraczają poza właściwość resortu zdrowia, wpisując się w kompetencje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej – zaznaczył Szafranowicz.