Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Jak długo ważna jest recepta?

Karolina Przeździecka
mgr farmacji

Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty – w obu przypadkach przepisy dotyczące okresu ważności recepty pozostają takie same, a po jego upływie recepta staje się nieważna. O ile w przypadku leków, takich jak antybiotyki w postaci tabletek, stosowanych w ostrych infekcjach, istnienie ograniczeń czasowych wydaje się logiczne, o tyle należy pamiętać, że dotyczą one nawet recept wypisanych na stale przyjmowane leki w chorobie przewlekłej.


Fot. iStock.com

Aby prawidłowo określić „do kiedy” daną receptę można zrealizować, należy wziąć pod uwagę podane na niej dwie daty – wystawienia oraz „realizacji od dnia”(jeśli jest uzupełniona), a także jaki rodzaj preparatu wpisano na recepcie. Natomiast nie ma znaczenia jaka jest specjalizacja lekarza wypisującego receptę (przykładowo: recepta na leki obniżające ciśnienie wystawiona przez lekarza rodzinnego jest ważna tak samo długo, jak recepta na te same leki wystawiona przez kardiologa) ani to czy przepisany na recepcie lek jest refundowany. Warto także zauważyć, że okres ważności recepty to czas, w którym receptę należy zrealizować – to znaczy, lek musi zostać wydany pacjentowi, a transakcja jego zakupu sfinalizowana. Nie wystarczy, że w tym okresie pacjent okaże receptę w aptece albo złoży zamówienie na lek.

Na recepcie zawsze musi być podana data jej wystawienia(jej brak czyni receptę z gruntu nieważną). Jeśli nie wpisano daty „realizacji od dnia” – to data wystawienia jest też tą, od której wyznacza się termin ważności recepty. Z kolei, jeśli na recepcie pojawi się wspomniana data realizacji „od dnia”, to wówczas od niej liczy się okres ważności recepty (musi ona być późniejsza niż data wystawienia) – pozwala to na odroczenie w czasie momentu wykupienia leków. Daty realizacji „od dnia” nie można uzupełnić na receptach na leki z grupy środków odurzających („narkotycznych”) lub leków psychotropowych, należących, wg urzędowych klasyfikacji, do grup „I-N” i „II-P”, a także na leki sprowadzane dla pacjenta z zagranicy czy na preparaty immunologiczne wytwarzane indywidualnie dla pacjenta.

Recepta wystawiona przez lekarza jest ważna 30 dni, z pewnymi ważnymi wyjątkami wymienionymi dalej. Co ważne, ta liczba dni obejmuje również święta czy dni wolne od pracy i jest liczona niezależnie od długości miesiąca, w którym receptę wypisano lub miesiąca, w którym przypada data realizacji „od dnia”.

Przykłady

  • Jeśli recepta została wystawiona 1.07.,do daty tej należy doliczyć 30 dni (dzień wystawienia traktowany jest jako dzień „0”) – 31.07. jest ostatnim dniem ważności recepty, czyli ostatnim dniem, w którym można ją zrealizować.
  • Z kolei recepta wystawiona 1.06. zachowuje ważność do 1.07. włącznie.
  • W czasie wizyty u lekarza 1.02., lekarz może wystawić receptę, której data wystawienia to 1.02., ale data realizacji „od dnia” to – przykładowo - 1.03. tego samego roku. Taką receptę pacjent może zrealizować w dniach 1.-31.03.

Co ważne, okres ważności recepty liczony jest dla każdej pozycji na recepcie indywidualnie. Przykładowo: na jednej recepcie wystawionej dla pacjenta chorego na zakażenie górnych dróg oddechowych przepisano antybiotyk oraz preparat rozrzedzający wydzielinę oskrzelową. Antybiotyk można wykupić tylko przez 7 dni od wystawienia recepty (patrz – wyjątek opisany poniżej), a drugi z leków – przez 30 dni od tej daty. W przypadku, gdy podczas realizacji recepty pacjent nie wykupi wszystkich z przepisanych opakowań leku, pozostałe opakowania (w przypadku recepty „papierowej” dzięki wystawieniu przez aptekę odpisu recepty, a w przypadku e-recepty dzięki wybraniu w systemie komputerowym opcji „częściowej realizacji”) należy wykupić w terminie realizacji określonym na podstawie oryginału recepty. Wykupienie tylko części z przepisanej liczby opakowań nie przedłuża jej ważności.

Od 30-dniowego okresu ważności recepty są jednak wyjątki związane z tym, jaki rodzaj preparatu leczniczego na niej wpisano.

Antybiotyk do stosowania wewnętrznego (a więc w tabletkach czy zawiesinach) oraz parenteralnego (w postaci do wstrzykiwań): recepta jest ważna 7 dni od daty wystawienia lub od daty realizacji „od dnia”.

Preparaty immunologiczne wytwarzane indywidualnie dla pacjenta: recepta jest ważna 120 dni od daty wystawienia. W przypadku tych preparatów nie ma możliwości podania daty realizacji „od dnia”. Warto zaznaczyć, że do tego rodzaju preparatów, zgodnie ze stanowiskiem MZ, zalicza się te produkty, które w charakterystyce produktu leczniczego (oficjalny dokument wymagany dla zarejestrowanych leków, zawierający dokładny opis preparatu leczniczego) mają zawartą informację, że ich skład jest dobierany indywidualnie dla każdego pacjenta. W związku z tym zalicza się do nich, np. niektóre preparaty stosowane w immunoterapii alergenowej, czyli tzw. odczulaniu (Novo-Helisen, Allergovit), ale gotowe szczepionki, np. przeciw ospie, szczepionki skojarzone typu „5w1” lub „6w1” dla dzieci, albo preparat Purethal (preparat stosowany w tzw. odczulaniu, ale zawierający określony skład alergenów) już nie – dla nich obowiązujący jest 30-dniowy okres ważności recepty, można również w ich przypadku podać datę realizacji „od dnia”.

Preparaty sprowadzane dla pacjenta z zagranicy: dotyczy to preparatów sprowadzanych w procedurze importu docelowego. W ramach tej procedury pacjent może uzyskać zgodę na sprowadzenie dla siebie leku, który jest niezarejestrowany i/lub niedostępny w sprzedaży w naszym kraju oraz zgodę na refundację tego leku, która umożliwi mu jego zakup po obniżonej cenie. W tym celu, po uzyskaniu zgody od Ministerstwa Zdrowia, lekarz wypisuje receptę na sprowadzany specyfik. Recepta ta jest ważna 120 dni od daty wystawienia. Również w tym przypadku nie ma możliwości wpisania daty realizacji „od dnia”. Należy jednak pamiętać, że przed upływem tego okresu trzeba lek już wykupić w aptece, a więc recepta musi trafić do apteki, a zamówienie na lek należy przekazać hurtowni farmaceutycznej, następnie hurtownia musi sprowadzić ten lek z zagranicy i dostarczyć do apteki, aby ostatecznie pacjent wykupił lek. Dodatkowo, zgoda na sprowadzenie leku z zagranicy, jaką pacjent otrzymał od MZ, jest ważna tylko 60 dni. Przed upływem tego czasu musi ona trafić do hurtowni farmaceutycznej, co oznacza, że pacjent powinien się zjawić odpowiednio wcześniej w aptece z tym dokumentem i receptą. Dlatego – pomimo długiego okresu ważności recepty – pacjent nie powinien zwlekać z wizytą w aptece.

Warto także wspomnieć o realizacji i wykupieniu leków ze szczególnych rodzajów recept.

Lek recepturowy to lek wykonywany w aptece według zaleceń lekarza podanych na recepcie. Recepta na lek recepturowy podlega takim samym okresom ważności jak wymienione powyżej. Natomiast po przyjęciu takiej recepty, apteka ma 48 godzin na wykonanie leku, lub – jeśli na recepcie znalazła się odpowiednia adnotacja – do 4 godzin. Należy jednak pamiętać, że dopisek o szybkim zrealizowaniu recepty ma zastosowanie tylko w dniu wystawienia recepty – oznacza to, że zgłaszając się do apteki np. dzień później, pomimo że recepta jest dalej ważna, lek zostanie wykonany w czasie 48, a nie 4 godzin. Warto wiedzieć także, że jeśli od sporządzenia leku minęło już co najmniej 6 dni, apteka może odmówić wydania leku.

Recepta transgraniczna to recepta wystawiona przez lekarza w jednym z krajów UE i realizowana w innym państwie Wspólnoty. Jeśli pacjent wie, że przepisany lek będzie musiał nabyć w innym kraju UE (np. gdy konieczność jego przyjęcia przypadnie w trakcie pobytu za granicą), powinien wspomnieć o tym lekarzowi, aby ten umieścił na recepcie niezbędne informacje, wymagane przez przepisy w takiej sytuacji, a także musi pamiętać, że –zgodnie z europejską dyrektywą o prawach pacjenta – recepta transgraniczna musi zostać zrealizowana zgodnie z przepisami kraju, w którym wykupuje się lek. Oznacza, to, że okres ważności recepty może być zupełnie inny niż obowiązujący w Polsce i po jego upływie recepta nie zostanie zrealizowana (pomimo tego, że w świetle polskich przepisów wciąż zachowałaby ważność).

Piśmiennictwo:

  1. Ustawa z dn. 6.09.2001 Prawo farmaceutyczne, z późn. zm., tekst ujednolicony
  2. Obwieszczenie MZ z dn. 28.10.2015 ws. ogłoszenia jednolitego tekstu rozp. MZ ws. środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kateg. 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje
  3. Rozporządzenie MZ z dn. 21.03.2012 w sprawie sprowadzania z zagranicy produktów leczniczych niezbędnych do ratowania życia lub zdrowia pacjenta dopuszczonych do obrotu bez konieczności uzyskania pozwolenia
  4. Rozporządzenie MZ z dn. 11.09.2018 zmieniające rozporządzenie ws. recept
  5. Rozporządzenie MZ z dn. 13.04.2018 w sprawie recept
  6. „Zakup leków na receptę za granicą” https://europa.eu/youreurope/citizens/health/prescription-medicine-abroad/index_pl.htm [dostęp: 05.03.2019]
  7. „Recepty i leki” http://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/recepty-i-leki/ [dostęp: 05.03.2019
  8. Ustawa z 1.03.2018 o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem e-recepty
  9. https://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/e-recepta/najczestsze_pytania_lekarzy_i_innych_pracownikow_medycznych_5c599e943cb2f.pdf [dostęp: 05.03.2019]
  10. https://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/e-recepta/najczestsze_pytania_farmaceutow2_5c3481f44caa3.pdf [dostęp: 05.03.2019]
  11. ChPL dla leków: Allergovit, Novo-Helisen, Purethal

15.03.2019

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?