Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Wszawice

Wszawice
Fot. CDC / Dennis Juranek

Co to jest i jaka jest przyczyna wszawicy?

Wszawica jest chorobą pasożytniczą, którą wywołują stawonogi – wszy ludzkie. Najczęstszą postacią wszawicy jest wszawica głowowa, za którą odpowiedzialna jest wesz głowowa (łac. Pediculus capitis). Inne możliwe rodzaje wszawicy to wszawica łonowa (wesz łonowa, łac. Pediculus pubis) i wszawica odzieżowa (wesz odzieżowa, łac. Pediculus vestimenti).

Najmniejsza jest wesz łonowa, która ma wielkość około 1,5–2 mm, nieco większa jest wesz głowowa (2–3,5 mm), a największymi rozmiarami charakteryzuje się wesz odzieżowa (3–4,5 mm). Wesz głowowa żyje około 1 miesiąca. W tym czasie składa 200–300 jaj, które dojrzewają przez 2–3 tygodnie. Charakterystycznym objawem wszawicy głowowej oraz łonowej są przytwierdzone do włosa jaja, czyli gnidy, które wraz ze wzrostem włosa przesuwają się dystalnie w stosunku do powierzchni skóry, co może stanowić pewien wykładnik długości trwania choroby.

Wszawica zarówno głowowa, jak i odzieżowa przenosi się przez bezpośredni kontakt. W przypadku wszawicy głowowej jest to często kontakt z zakażonymi nakryciami głowy. Wszawica głowowa występuje zwłaszcza wśród dzieci przedszkolnych i szkolnych. Wszawica łonowa należy z kolei do chorób przenoszonych drogą płciową i dotyczy przede wszystkim osób dorosłych. Wesz odzieżowa przytwierdza jaja do ubrań (w miejscu szwów) i żywi się krwią ludzką. W przypadku wszy odzieżowej istotny jest aspekt epidemiologiczny, wesz odzieżowa bowiem może przenosić inne choroby, takie jak dur plamisty czy riketsjozy.

Jak często występuje wszawica?

Wesz głowowa jest częstą chorobą pasożytniczą wśród dzieci (żłobki, przedszkola, szkoły) i może wywoływać epidemie wszawicy. Nieco rzadziej występuje wszawica łonowa. Wszawica odzieżowa występuje wśród osób skrajnie zaniedbujących higienę osobistą (osoby bezdomne).

Jak się objawia wszawica?

Charakterystycznym objawem wszawicy jest intensywny świąd skóry, który jest wywołany ukłuciem wszy. W przypadku wszawicy głowowej zmiany najczęściej lokalizowane są w okolicy potylicznej i skroniowej, gdzie obserwuje się zmiany sączące często z cechami nadkażenia bakteryjnego skóry (impetiginizacja). Objawy te są wynikiem drapania i może im niekiedy towarzyszyć powiększenie węzłów chłonnych.

We wszawicy odzieżowej drażniące działanie śliny wszy odpowiada za zmiany rumieniowe, pokrzywkowe i grudkowe. Często wtórnie do drapania rozwijają się linijne nadżerki, zwane przeczosami. Mogą pojawić się cechy wtórnego nadkażenia bakteryjnego skóry.

W przypadku wszawicy łonowej występują charakterystyczne zmiany, tzw. plamy błękitne, czyli szaroniebieskie plamy, które są wynikiem ukłucia przez wesz i powstania krwotoku śródskórnego.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów wszawicy?

Rozpoznanie wszawicy nie wymaga konsultacji lekarskiej i leczenie może wdrożyć sam pacjent lub rodzic dziecka. Jeśli występują cechy wtórnego nadkażenia bakteryjnego lub istnieją wątpliwości diagnostyczne należy zgłosić się do dermatologa.

W jaki sposób lekarz stawia diagnozę wszawicy?

Wszawicę rozpoznaje się na podstawie stwierdzenia oglądaniem obecności gnid i dorosłych wszy. W przypadku wszawicy głowowej gnidy są często zlokalizowane w okolicy zausznej. W wszawicy odzieżowej należy poszukiwać gnid w szwach ubrań. Gnidy i wszy można ponadto łatwo zidentyfikować w mikroskopie, ale zwykle nie jest to konieczne.

Jakie są metody leczenia wszawicy?

Leczenie wszawicy głowowej i łonowej jest miejscowe. Polega na stosowaniu środków przeciwpasożytniczych, takich jak permetryna, pyretryna czy innych, które zwalczają formy larwalne pasożyta. Dimetikon jest syntetycznym olejem polimetylosilikonowym, który powleka pasożyta i wnika w przetchlinki oddechowe, uniemożliwiając oddychanie. Z uwagi na około siedmiodniowy czas dojrzewania gnid, terapię należy powtórzyć. Ważne jest wyczesywanie gnid gęstymi grzebieniami. W celu rozpuszczenia substancji scalającej gnidę z włosami można płukać włosy w roztworze octu i wody (stosunek 1:2). We wszawicy łonowej wskazane jest ponadto golenie włosów. Dodatkowo należy przeprowadzić dezynfekcję szczotek i grzebieni. Trzeba zbadać osoby mające styczność z chorym i w razie objawów wszawicy również je leczyć.

W przypadku wszawicy odzieżowej dezynfekcję odzieży należy przeprowadzić w szczególności ze zwróceniem uwagi na szwy. Dostępne są również przeciwpasożytnicze środki do prania. W przypadku stanu zapalnego na skórze leczenie polega na stosowaniu leków przeciwświądowych i miejscowych środków przeciwzapalnych.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie wszawicy?

Możliwe jest całkowite wyleczenie wszawicy, chociaż zdarzają się nawroty, zwłaszcza wszawicy głowowej. Dlatego wskazane jest powtórne przeleczenie wszawicy głowowej po około 7–10 dniach, a także leczenie osób z kontaktu. Podobnie jest w przypadku wszawicy łonowej, która przenosi się przez bezpośrednie kontakty i należy do chorób przenoszonych drogą płciową. Dzieci z wszawicą głowową nie powinny wracać do szkoły, dopóki na głowie są gnidy.

Co należy robić po zakończeniu leczenia wszawicy?

Zakończenie leczenia pacjenta i osób z kontaktu jest równoznaczne z wyleczeniem, nie ma szczególnych zaleceń co do dalszego postępowania.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na wszawicę?

W celu zmniejszenia ryzyka zachorowania na wszawicę należy zachowywać zasady higieny.

07.09.2017
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Akcja „Polska to chory kraj”
    Jeśli każdego roku nowotwory są przyczyną śmierci ok. 100 tys. Polaków, a dostęp do leczenia raka jest na jednym z najniższych poziomów w Unii Europejskiej, jeśli średni czas oczekiwania na wizytę u endokrynologa wynosi 24 miesiące, a u kardiologa dziecięcego 12 miesięcy, jeśli na 1000 mieszkańców Polski przypada 2,4 lekarza, jeśli polskie szpitale są zadłużone na 14 mld złotych, to diagnoza musi brzmieć – Polska to chory kraj. Ale lekarze opracowali terapię. I apelują, aby rozpocząć ją jak najszybciej.
  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.