×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Wankomycyna (opis profesjonalny)

Działanie

Mechanizm działania
Antybiotyk glikopeptydowy o działaniu bakteriobójczym, aktywny wobec tlenowych ziarenkowców Gram-dodatnich oraz C. difficile, C. jeikeium. Mechanizm działania polega na blokowaniu biosyntezy ściany komórkowej. Dodatkowo wankomycyna wpływa na przepuszczalność błon komórkowych bakterii i syntezę RNA. Spektrum przeciwbakteryjne: gronkowce, w tym szczepy oporne na metycylinę (MRSA), paciorkowce, S. pneumoniae (także szczepy oporne na penicylinę), Enterococcus, beztlenowe ziarenkowce, C. jeikeium, C. diphtheriae, C. difficile. Szczepy oporne na wankomycynę opisano wśród E. faecium (VRE), a szczepy o umiarkowanej i pełnej oporności – wśród S. aureus (VISA, VRSA). Nie występuje zjawisko oporności krzyżowej wankomycyny z antybiotykami innych grup.

Farmakokinetyka
Po podaniu p.o. wankomycyna źle się wchłania z przewodu pokarmowego. Ta postać leku stosowana jest w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego o etiologii C. difficile oraz gronkowcowego zapalenia jelita. W przypadku pozostałych wskazań wankomycyna stosowana jest i.v. W 10–55% wiąże się z białkami surowicy. Dobrze przenika do płynu osierdziowego, torebki stawowej, płynu opłucnowego, płynu otrzewnowego, moczu, żółci (50% stężenia surowiczego). Słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, nieco lepiej w stanie zapalnym. t1/2 wynosi 6–8 h (3–13 h), u chorych z niewydolnością nerek wydłuża się do 4–6 dni, w anurii ok. 9 dni. Brak dowodów, by wankomycyna była metabolizowana. Wydalana przez nerki w 80–90%, w niewielkim odsetku z żółcią. W ciągu pierwszej doby 75% podanej dawki jest wydalane z moczem w wyniku przesączania kłębuszkowego.

Wskazania

Zakażenia wywołane przez wrażliwe drobnoutroje
I.v. Ciężkie zakażenia wywołane przez bakterie Gram-dodatnie oporne na inne leki przeciwbakteryjne oraz u chorych ze znaną nadwrażliwością na penicyliny i cefalosporyny. Ciężkie zakażenia wywołane przez gronkowce (zwłaszcza metycylinooporne), enterokoki i paciorkowce (w tym szczepy oporne na penicylinę): zapalenie wsierdzia, posocznica, zapalenie szpiku, zakażenia OUN, zakażenia dolnych dróg oddechowych (zapalenie płuc), zakażenie skóry i tkanek miękkich. W przypadku ciężkich zakażeń enterokokowych i gronkowcowych wankomycynę stosuje się w skojarzeniu z aminoglikozydami.

P.o. Postać pozajelitową można stosować p.o. w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelit wywołanego przez C. difficile oraz zapalenia jelit wywołanego przez gronkowce; w innych zakażeniach wankomycyna podana p.o. jest nieskuteczna.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na wankomycynę.

Zaburzenia słuchu, zaburzenia czynności nerek
Należy zachować ostrożność u chorych z zaburzeniami słuchu lub czynności nerek. Ryzyko wystąpienia działania toksycznego jest znacznie zwiększone, jeśli występuje duże stężenie leku we krwi lub podczas długotrwałego leczenia, dlatego należy regularnie kontrolować stężenie leku we krwi i parametry czynności nerek.

Krótkotrwałe wstrzyknięcie
Podanie wankomycyny w krótkotrwałym wstrzyknięciu (bolus) może spowodować nadmierny spadek ciśnienia tętniczego do wstrząsu włącznie oraz – rzadko – zatrzymanie czynności serca, dlatego wankomycynę należy podawać w czasie nie krótszym niż 60 min.

Stany zapalne układu pokarmowego
U niektórych chorych ze stanami zapalnymi błony śluzowej przewodu pokarmowego wankomycyna podana p.o. może w dużym odsetku ulegać wchłanianiu i powodować działania niepożądane związane z podaniem pozajelitowym; ryzyko jest większe u osób z niewydolnością nerek.

Uczulenie na teikoplaninę
Należy zachować ostrożność u chorych uczulonych na teikoplaninę ze względu na ryzyko wystąpienia krzyżowej reakcji alergicznej.

Maksymalne stężenie leku we krwi
Według różnych źródeł maksymalne stężenie wankomycyny w surowicy nie powinno przekraczać 20–40 mg/l, natomiast właściwe stężenia przed kolejnym podaniem określane są w zależności od źródła na 5–10 mg/l lub 15–20 mg/l.

Zaburzenia czynności nerek
U osób z upośledzoną czynnością nerek zaleca się monitorowanie stężenia leku w surowicy. Redukcja dawki lub wydłużenie odstępów między dawkami są zalecane również u wcześniaków bądź chorych w podeszłym wieku. W tej grupie chorych należy dokładnie monitorować stężenia leku w surowicy krwi, aby uniknąć kumulacji.

Niezgodności
Jeżeli roztwór z wankomycyną ma małe pH i zawiera inne składniki, może okazać się niestabilny pod względem fizycznym i chemicznym.

Droga podania
Leku nie należy podawać i.m. ze względu na bolesność i możliwość wystąpienia martwicy w miejscu wstrzyknięcia.

 

Interakcje

Leki neurotoksyczne, leki ototoksyczne, leki nefrotoksyczne
Równoległe stosowanie leków neuro-, oto- i/lub nefrotoksycznych, zwłaszcza kwasu etakrynowego, antybiotyków aminoglikozydowych, polimyksyny B, środków zwiotczających i cisplatyny wymaga ścisłego monitorowania.

Środki znieczulające
Jednoczesne podanie wankomycyny i środków znieczulających może zwiększyć ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego, rumienia, pokrzywki, świądu oraz reakcji anafilaktycznej.

Aminoglikozydy
Wykazuje synergizm w skojarzeniu z aminoglikozydami.

Kwas fusydowy
Nie wykazuje synergizmu z kwasem fusydowym wobec metycylinoopornych szczepów gronkowców.

Działania niepożądane

Ototoksyczność może mieć charakter przejściowy lub nieodwracalny. W przypadku wystąpienia szumów w uszach należy natychmiast przerwać podawanie leku.
Nefrotoksyczność: ciężka niewydolność nerek występuje rzadko, tylko po podaniu dużych dawek wankomycyny.

Rzadkie przypadki śródmiąższowego zapalenia nerek były opisywane po równoczesnym podaniu aminoglikozydów oraz u chorych z uprzednio istniejącymi zaburzeniami czynności nerek. U większości chorych po odstawieniu wankomycyny powraca prawidłowa czynność nerek. Zaburzenia hematologiczne: odwracalna neutropenia, leukopenia, eozynofilia, małopłytkowość, rzadko agranulocytoza. Zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Zespół red men w wyniku uwalniania histaminy (obecnie rzadszy ze względu na dostępność dobrze oczyszczonych preparatów). Zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia. Podczas szybkiego wlewu i.v. może rozwinąć się reakcja anafilaktyczna, może dojść także do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego, wstrząsu i rzadko zatrzymania akcji serca. Szybkie podanie i.v. może być także przyczyną nagłego zaczerwienienia górnej połowy ciała (red neck syndrome) oraz skurczów mięśni klatki piersiowej i pleców.

Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania brak swoistego antidotum. Leczenie wspomagające. Wankomycyna jest w małym odsetku usuwana z krwi podczas hemodializy lub dializy otrzewnowej. Hemoperfuzja i hemofiltracja z zastosowaniem żywicy polisulfonowej (np. Amberlit XAD-4) zwiększa klirens wankomycyny.

Ciąża i laktacja

Kategoria C.

Wankomycyna przenika do pokarmu kobiecego. Nie stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

I.v.
Dorośli: 2 g/d w 2 lub 4 daw. podz. Lek należy podawać co najmniej w ciągu 60 min, z szybkością nieprzekraczającą 10 mg/kg mc./h.

Dzieci.
Noworodki do 7. dnia życia: dawka początkowa 15 mg/kg mc., następnie 20 mg/kg mc./d w 2 daw. podz.
Noworodki do 1. mż.: dawka początkowa 15 mg/kg mc., następnie 30 mg/kg mc./d w 3 daw. podz.
Dzieci po 1. mż.: 40 mg/kg mc./d w 2 lub 4 daw. podz.

Chorzy z upośledzoną czynnością nerek: dawkę i/lub odstępy między dawkami należy starannie dostosować do stopnia upośledzenia czynności nerek. Dawka początkowa wynosi 15 mg/kg mc. Kolejne dawki w zależności od klirensu kreatyniny: 100 ml/min – 1545 mg/d, 90 ml/min – 1390 mg/d, 80 ml/min – 1235 mg/d, 70 ml/min – 1080 mg/d, 60 ml/min – 925 mg/d, 50 ml/min – 770 mg/d, 40 ml/min – 620 mg/d, 30 ml/min – 465 mg/d, 20 ml/min – 310 mg/d, 10 ml/min – 155 mg/d.

Sposób przygotowania roztworu
Roztwór zawierający 500 mg wankomycyny musi być rozpuszczony co najmniej w 100 ml rozpuszczalnika, roztwór zawierający 1 g wankomycyny rozpuszcza się w 200 ml rozpuszczalnika.

P.o.
Proszek przeznaczony do podania parenteralnego można podawać p.o. Dorośli i osoby w podeszłym wieku. 0,5–2 g/d w 3–4 daw. podz. przez 7–10 dni. Całkowita dawka dobowa maks. 2 g. Dawka leku może być rozpuszczona w 30 ml wody i podana do wypicia lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy. Dzieci. 40 mg/kg mc./d w 3–4 daw. podz. przez 7–10 dni. Całkowita dawka dobowa maks. 2 g. W celu poprawienia smaku do roztworu leku przed podaniem można dodać syropu smakowego.

Preparaty na rynku polskim zawierające wankomycyna

Edicin (proszek do sporządzania roztworu do infuzji)
Vancomycin Kabi (proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji)
Vancomycin-MIP 500 (proszek do sporządzania roztworu do infuzji oraz roztworu doustnego)
Vancomycin-MIP 1000 (proszek do sporządzania roztworu do infuzji oraz roztworu doustnego)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.