Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zaburzenia smaku


specjalista neurolog
Zaburzenia smaku

Co to są zaburzenia smaku i jaki jest mechanizm ich powstawania?

Zmysł smaku, podobnie jak zmysł węchu, nie jest zaliczany do najważniejszych zmysłów u ludzi. Receptorami smaku są kubki smakowe znajdujące się na języku, podniebieniu miękkim, nagłośni i górnej części przełyku. Są to chemoreceptory reagujące na substancje chemiczne, które muszą się rozpuścić w ślinie zanim wyzwolą pobudzenie w neuronach czuciowych. Impuls nerwowy dociera do mózgu trzema nerwami czaszkowymi. Są to nerw twarzowy (VII), nerw językowo-gardłowy (IX) i nerw błędny (X). Wrażenia smakowe są kombinacją czterech podstawowych smaków: gorzkiego, słonego, słodkiego i kwaśnego. Wyodrębniono piąty rodzaj smaku - smak kwasu glutaminowego - nazwany umami.

Izolowane zaburzenia smaku występują rzadko. Wyróżnia się całkowity brak odczuwania smaku (ageuzja) upośledzenie odczuwania smaku (hipogeuzja) lub jego wzmożenie (hipergeuzja), a także spaczenie prawidłowego odczuwania smaku (dysgeuzja lub parageuzja).

Jakie są najczęstsze przyczyny zaburzeń smaku?

Palenie tytoniu powoduje upośledzenie odczuwania smaku. Także niektóre toksyny, w tym alkohol etylowy, upośledzają odczuwanie smaku. Odczuwanie smaku pogarsza też wiele leków, między innymi leki moczopędne, hormony, inhibitory konwertazy angiotensyny, niektóre antybiotyki. Leki te mają działać poprzez obniżanie poziomu cynku w surowicy, od którego zależy prawidłowa percepcja smaku. Zwraca się uwagę na to, że niski poziom cynku w surowicy krwi w wyniku jego małej podaży w żywności ma wpływ na smak spożywanych pokarmów. Podobnie jak w zaburzeniach węchowych, najczęstszą przyczyną zaburzeń smaku są choroby laryngologiczne, takie jak zmiany zapalne w uchu środkowym oraz zabiegi chirurgiczne na uchu środkowym, które mogą powodować uszkodzenie struny bębenkowej (odgałęzienie nerwu twarzowego).

Upośledzenie smaku mogą też powodować przebyte infekcje górnych dróg oddechowych. Miejscowe zmiany błony śluzowej jamy ustnej i języka powodują upośledzoną percepcję różnych smaków, a choroby ślinianek zmniejszają nawilżanie kubków smakowych, co upośledza ich funkcję, a w efekcie również odczuwanie smaku.

Przy uszkodzeniu nerwu twarzowego, które powoduje niedowład mięśni twarzy, często jednym z pierwszych objawów jest zniesienie odczuwania smaku pokarmów na języku po stronie uszkodzonego nerwu. Zaburzenia smaku po urazie zdarzają się rzadko, najczęściej towarzyszą im zaburzenia węchu. Odzyskanie smaku jest bardziej prawdopodobne niż odzyskanie węchu.

Spaczenie smaku występuje podczas problemów stomatologicznych, stosowania protez zębowych, przy niedostatecznej higienie jamy ustnej.

Co robić w razie wystąpienia zaburzeń smaku?

Różnice w odczuwania smaku nie zawsze są objawem patologii (np. kobiety mają większą wrażliwość smakową). Wykazano, że w pierwszym trymestrze ciąży dochodzi do osłabienia odczuwania smaków, co powoduje u niektórych kobiet chęć jedzenia ostrych potraw. W razie trwającego dłuższy czas znacznego osłabienia smaku, szczególnie jednostronnego, lub w razie spaczenia prawidłowego odczuwania smaku, należy się zgłosić do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z zaburzeniami smaku?

Lekarz zbierze wywiad dotyczący ewentualnych towarzyszących zaburzeń węchu, przebytych lub obecnych chorób i sposobów ich leczenia. Dotyczy to zwłaszcza zapalenia ucha, zabiegów chirurgicznych na uchu, niedowładu mięśni twarzy, urazów głowy, przebytych infekcji górnych dróg oddechowych. Ważne są też zabiegi dentystyczne i stosowanie protez zębowych.

Lekarz dokładnie zbada pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w jamie ustnej, zaniku i suchości języka, stanu dziąseł, uzębienia, błon śluzowych. Pacjenci z jednostronnym zaburzeniem smaku powinni być poddani badaniu audiologicznemu i ewentualnie badaniom obrazowym ucha środkowego.

Lekarz może ocenić czy doszło do uszkodzenia układu odpowiadającego za percepcję wrażeń smakowych przez sprawdzenie, czy pacjent odczuwa podstawowe smaki, podając do testowania chlorek sodu, kwas cytrynowy, sacharozę, siarczan chininy. Niekiedy w specjalistycznej diagnostyce zaburzeń smaku stosowana jest elektrogustometria, która ocenia zmysł smaku przez zastosowanie stopniowanego prądu elektrycznego działającego na język i powodującego odczucie smaku kwaśnego lub metalicznego.

29.03.2017
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?