Drżenie rąk jest częstym objawem, który zwykle nie jest groźny. Najczęściej się wiąże z emocjami (stresem, złością), zmęczeniem, nadmiarem kofeiny, intensywnym wysiłkiem fizycznym. Czasem jednak jego przyczyną jest choroba układu nerwowego. Drżenie może występować w spoczynku albo wiązać się z ruchem. Diagnostyką i leczeniem drżenia zajmują się neurolodzy.
Drżenie rąk – czym jest i kiedy występuje?
Drżenie definiuje się jako mimowolny, rytmiczny i oscylacyjny ruch określonej części ciała. Zatem drżenie rąk to mimowolne, rytmiczne, powtarzające się ruchy dłoni lub palców, których nie da się w pełni kontrolować. Drżenie rąk jest często zgłaszanym objawem i może mieć wiele przyczyn. Zwykle drżenie rąk, zwłaszcza niezbyt nasilone, wynika z łagodnych i przejściowych zaburzeń, choć w niektórych przypadkach może być objawem choroby wymagającej diagnostyki.
Drżenie fizjologiczne - naturalne, łagodne drżenie ciała
Należy wiedzieć, że zarówno ręce jak i głowa, kiedy nie są podtrzymywane, wykazują nieznaczne drżenie określane jako drżenie fizjologiczne. Drżenie fizjologiczne zazwyczaj nie jest zauważalne i nie budzi niepokoju, jeżeli się nie nasila pod wpływem zmęczenia lub emocji.
Drżenie rąk – przyczyny niezwiązane z chorobą
Drżenie rąk może występować w spoczynku lub pojawiać się podczas ruchów.
Najczęściej występującym drżeniem rąk jest drżenie niezwiązane z żadną chorobą, a jedynie będące nasileniem drżenia fizjologicznego. Występuje ono w spoczynku, jest widoczne podczas wyciągnięcia przed siebie wyprostowanych rąk – widać wówczas, że dłonie drżą.
Co najczęściej nasila drżenie fizjologiczne?
Do jego przyczyn należą czynniki, takie jak:
- emocje, takie jak stres, lęk, złość
- zmęczenie
- niedobór snu
- odwodnienie
- głód
- spożycie dużej ilości kofeiny
- intensywny wysiłek fizyczny.
Zwykle drżenie takie występuje przejściowo i nie zakłóca normalnych, codziennych czynności.
Choroby i stany mogące nasilać drżenie fizjologiczne
Inne przyczyny drżenia spoczynkowego:
- nadczynność tarczycy
- hipoglikemia (zmniejszone stężenie glukozy we krwi)
- niektóre leki.
Rzadziej przyczynami drżenia mogą być choroby genetyczne, jak np. choroba Wilsona.
Choroby układu nerwowego powodujące drżenie rąk
Drżenie samoistne – najczęstsza chorobowa przyczyna drżenia rąk
Najczęstszą chorobą układu nerwowego, która powoduje drżenie rąk jest drżenie samoistne. Drżenie samoistne (inaczej choroba Minora) jest chorobą ośrodkowego układu nerwowego, której podstawowym objawem jest drżenie rąk i głowy. Drżenie samoistne może się ujawnić w każdym wieku. Drżenie obejmuje kończyny górne, głowę, wargi, język i głos. Najczęściej występuje drżenie podczas ruchu lub podczas przyjmowania określonej pozycji (np. wyciągnięte ręce), zmniejsza się w spoczynku, a nasila wyraźnie pod wpływem emocji.
W początkowym okresie choroby, trwającym kilka lat, objawy powoli narastają, później stabilizują się na kilkanaście lat, a w ostatniej fazie, która się rozwija zwykle po 65. rż., znowu się nasilają. W zaawansowanym stadium choroby, u osób starszych, występuje również drżenie w spoczynku, dopiero wtedy także pojawia się drżenie kończyn dolnych.
Przeczytaj więcej: Drżenie samoistneDrżenie rąk w chorobie Parkinsona
Drżenie rąk może występować w chorobie Parkinsona. Jest to drżenie spoczynkowe, czyli występuje, kiedy ręce są rozluźnione i całkowicie podparte, tak że nie muszą przeciwstawiać się sile grawitacji. Klasyczne drżenie parkinsonowskie rozpoczyna się jako ruchy palców rąk, o małej częstotliwości, o typie „kręcenia kulek z chleba” („liczenia pieniędzy”), które następnie przechodzą w drżenia typu nawracania lub odwracania przedramienia oraz zginania i prostowania w łokciu.
Drżenie takie zwykle dotyczy jednej ręki, występuje w spoczynku i zanika przy ruchach dowolnych (np. kiedy osoba sięga po coś). Charakterystyczną cechą drżenia spoczynkowego w chorobie Parkinsona jest także jego ustępowanie lub wyraźne zmniejszanie się, przynajmniej chwilowo, po świadomym skurczu mięśni w celu wykonania ruchu lub przyjęcia określonej pozycji ciała.
Przeczytaj więcej: Choroba Parkinsona
Drżenie zamiarowe – drżenie nasilające się przy ruchu
Drżenie zamiarowe to rodzaj drżenia związanego z ruchem, który charakteryzuje się tym, że drżenie pojawia się w trakcie wykonywania ruchu celowego. Im bliżej celu jest dany ruch, tym drżenie jest silniejsze. Na przykład osoba chce nacisnąć guzik w windzie, to im bliżej palec będzie znajdował się guzika, tym bardziej drżenie będzie narastać.
Drżenie zamiarowe zwykle się wiąże z uszkodzeniem móżdżku, a jego najczęstszą przyczyną jest stwardnienie rozsiane.
Więcej na ten temat: Drżenie zamiarowe (ataktyczne) – objawy, przyczyny, leczenie
Drżenie zadaniowe – drżenie pojawiające się przy określonych czynnościach
Drżenie zadaniowe to drżenie związane z konkretnym zadaniem. Najczęstszą postacią takiego drżenia jest pierwotne drżenie pisarskie. Pojawia się wyłącznie, kiedy pacjent pisze lub zamierza coś napisać. Jednak drżenie tego typu może się pojawiać też przy innych czynnościach.
Drżenie rąk – kiedy zgłosić się do lekarza?
Do lekarza z drżeniem rąk należy się zgłosić, kiedy drżenie:
- nie ma jasnej przyczyny, np. silnych emocji, głodu, zmęczenia i nie ustępuje
- narasta w czasie
- pojawia się w spoczynku
- jest jednostronne
- towarzyszą mu inne objawy (sztywność mięśni, spowolnienie ruchów, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, podwójne widzenie)
- jest nasilone i utrudnia codzienne czynności
- zaczęło się nagle.
Diagnostyka drżenia rąk – jakie badania wykonuje lekarz?
Większość przypadków drżenia rąk ma łagodne, sytuacyjne przyczyny lub ma tło psychogenne i nie wiąże się z chorobą układu nerwowego. Dlatego najpierw lekarz zbierze wywiad i zbada pacjenta, oceniając drżenie, a także przeprowadzając badanie neurologiczne. Często już na tym etapie udaje się zidentyfikować najbardziej prawdopodobną przyczynę drżenia. Następnie może zlecić badania laboratoryjne, takie jak: biochemiczne wskaźniki czynności tarczycy, wątroby i nerek oraz glukozę i elektrolity.
Jeśli lekarz będzie podejrzewał, że przyczyną drżenia są nieprawidłowości dotyczące układu nerwowego, to skieruje pacjenta na badania dodatkowe, w zależności od podejrzenia, takie jak badania obrazowe głowy (rezonans magnetyczny mózgu), polimiografia, czyli badanie polegające na jednoczesnym elektromiograficznym (EMG) zapisie aktywności wielu mięśni podczas wykonywania określonych zadań ruchowych lub podczas spoczynku.
Diagnostyką i leczeniem drżenia rąk zajmują się neurolodzy.
Leczenie drżenia rąk – zależne od przyczyny
Drżenie rąk jest objawem, a nie chorobą samą w sobie, dlatego leczenie zależy od jego przyczyny.
Najczęściej drżenie rąk ma łagodną przyczynę i się wiąże z emocjami, zmęczeniem, spożywaniem zbyt dużych ilości kofeiny. Takie drżenie pacjent sam może powiązać z określonymi sytuacjami, jest niezbyt nasilone, nie ogranicza aktywności życiowych, trwa krótko lub tylko w określonych sytuacjach. Wówczas wystarczy zadbanie o radzenie sobie z emocjami i prowadzenie higienicznego trybu życia.
Jeśli jednak drżenie jest wynikiem choroby, to po leczenie należy się zgłosić do neurologa.
