Drżenie zamiarowe to drżenie związane z ruchem ukierunkowanym na cel. Im bliżej celu znajduje się np. palec, którym pacjent chce czegoś dotknąć (np. wcisnąć guzik w windzie), tym drżenie jest intensywniejsze. Drżenie zamiarowe zwykle świadczy o uszkodzeniu móżdżku. Najczęstszą przyczyną drżenia zamiarowego jest stwardnienie rozsiane.
Co to jest drżenie zamiarowe?
Drżenie to mimowolny, rytmiczny, oscylacyjny ruch określonej części ciała. Jest ono jednym z najczęściej występujących zaburzeń ruchowych.
Drżenie zamiarowe jest rodzajem drżenia związanego z ruchem. Drżenie zamiarowe występuje podczas ruchu ukierunkowanego na dany cel, np. podczas sięgania po coś, próby kopnięcia piłki, próby dotknięcia czegoś. Drżenie zamiarowe nie występuje w spoczynku. Kiedy pacjent z drżeniem zamiarowym chce wykonać określony ruch, wówczas im bliżej celu znajduje się kończyna, tym drżenie się nasila. Można to zobrazować tak: kiedy osoba z drżeniem zamiarowym chce dotknąć palcem czubka nosa, to im bliżej czubka nosa znajduje się palec, tym jego drżenie będzie większe. Drżenie zamiarowe może dotyczyć głowy, kończyn dolnych, ale najczęściej występuje w kończynach górnych.
Występowanie drżenia zamiarowego sugeruje zaburzenia w obrębie móżdżku lub nieprawidłowości dróg móżdżkowych.
Drżenie zamiarowe – przyczyny
Drżenie zamiarowe jest wynikiem nieprawidłowości dotyczących móżdżku lub dróg móżdżkowych. Choroby, które mogą spowodować takie nieprawidłowości, to m.in.:
- stwardnienie rozsiane – najczęstsza przyczyna
- udar móżdżku
- uraz głowy
- nowotwory móżdżku
- toksyczne uszkodzenie móżdżku, np. z powodu alkoholu etylowego
- zatrucie rtęcią.
Przeczytaj więcej o chorobach móżdżku: Móżdżek – budowa, funkcje, choroby
Drżenie zamiarowe – objawy towarzyszące
U większości osób z drżeniem zamiarowym występują inne objawy neurologiczne uszkodzenia móżdżku, obejmujące:
- brak celności ruchów, np. przy próbie dotknięcia palcem nosa (dysmetria)
- zaburzenia równowagi
- zmniejszone napięcie mięśniowe (hipotonia mięśniowa).
U niektórych osób mogą występować także inne objawy ataksji, czyli niezborności. Przeczytaj więcej: Ataksja (niezborność): przyczyny i postępowanie
W bardzo rzadkich przypadkach może występować wyłącznie drżenie zamiarowe bez innych objawów neurologicznych. Mówimy wówczas o izolowanym drżeniu zamiarowym.
Drżenie zamiarowe – diagnostyka
Najpierw lekarz zbierze wywiad, a następnie zbada pacjenta. Diagnostyką chorób układu nerwowego zajmują się neurolodzy. Podczas badania neurologicznego lekarz wykona testy i próby mające na celu ocenić rodzaj drżenia i jego pochodzenie. W przypadku podejrzenia drżenia zamiarowego do takich testów należy między innymi:neurolodzy
- próba palec–nos, w której lekarz poprosi o dotknięcie palcem czubka nosa. W drżeniu zamiarowym im bardziej palec będzie zbliżał się do czubka nosa, tym większe będzie drżenie. Ponadto, pacjent może mieć kłopot z precyzyjnym trafieniem palcem w czubek nosa.
- próba pięta–kolano, która polega na tym, że pacjent leżąc na plecach, ma przesuwać piętę jednej nogi wzdłuż piszczeli drugiej nogi. Test ten sprawdza, czy pacjent jest w stanie precyzyjnie wykonywać ruchy.
Ze względu na to, że drżenie zamiarowe nie jest chorobą samą w sobie, a objawem – zwykle nieprawidłowości dotyczących móżdżku lub dróg móżdżkowych, w przypadku jego stwierdzenia, lekarz skieruje pacjenta na badania dodatkowe mające na celu zidentyfikowanie przyczyny drżenia.
Do badań takich należą przede wszystkim badania obrazowe głowy – rezonans magnetyczny, tomografia komuterowa, a także badania krwi, takie jak badanie stężenia witaminy B12, wskaźniki funkcjonowania wątroby.
Drżenie zamiarowe – leczenie
Leczenie zależy od przyczyny drżenia zamiarowego. Najczęstszą przyczyną drżenia zamiarowego jest stwardnienie rozsiane, więc leczenie tej choroby może powodować ustąpienie drżenia zamiarowego. Ponadto stosuje się fizjoterapię, rzadko leczenie farmakologiczne, a u niektórych osób leczenie chirurgiczne, czyli głęboką stymulacje mózgu.
Drżenie zamiarowe – rokowanie i życie z drżeniem zamiarowym
Rokowanie w drżeniu zamiarowym zależy od jego przyczyny. W codziennym życiu pomocne dla osób z drżeniem zamiarowym może być:
- korzystanie z cięższych sztućców lub kubków (zmniejszają drżenie)
- stosowanie opasek z obciążeniem na nadgarstki
- podpieranie łokci przy czynnościach wymagających precyzji
- wybór sprzętu ułatwiającego codzienne czynności (np. kubki z dwoma uchwytami)
- ograniczenie alkoholu i kofeiny.
Drżenie zamiarowe czy parkinsonowskie – jak je odróżnić?
Drżenie zamiarowe a drżenie występujące u osób chorych na chorobę Parkinsona to dwa odrębne rodzaje drżenia.
Drżenie zamiarowe jest związane z ruchem i nie występuje w spoczynku, a drżenie parkinsonowskie przeciwnie – jest drżeniem spoczynkowym. Oznacza to, że występuje w części ciała, która jest rozluźniona i całkowicie podparta, tak że nie musi przeciwstawiać się sile grawitacji.
Klasyczne drżenie parkinsonowskie rozpoczyna się jako ruchy palców rąk, o małej częstotliwości, o typie „kręcenia kulek z chleba” („liczenia pieniędzy”), które następnie przechodzą w drżenia typu nawracania lub odwracania przedramienia oraz zginania i prostowania w łokciu. Drżenie takie jest zwykle jednostronne, występuje w spoczynku i zanika przy ruchach dowolnych, a drżenie zamiarowe występuje właśnie przy ruchach dowolnych. Charakterystyczną cechą drżenia spoczynkowego w chorobie Parkinsona jest także jego ustępowanie lub wyraźne zmniejszanie się, przynajmniej chwilowo, po świadomym skurczu mięśni w celu wykonania ruchu lub przyjęcia określonej pozycji ciała. Czyli jest to odwrotna sytuacja niż w drżeniu zamiarowym, w którym skurcz mięśni, aby wykonać jakiś konkretny ruch, właśnie wyzwala drżenie.
U chorych na chorobę Parkinsona bardzo rzadko występuje drżenie zamiarowe.
Drżenie zamiarowe a drżenie samoistne – różnice
Drżenie samoistne jest najczęstszym zespołem drżenia. Jego główną cechą jest drżenie obu kończyn górnych podczas ruchów dowolnych bez innych objawów neurologicznych. Może również dotyczyć głowy, głosu lub kończyn dolnych. Drżenie samoistne jest związane z ruchem, podobnie jak drżenie zamiarowe. Drżenie samoistne jest najbardziej widoczne w obrębie rąk i nadgarstków, gdy osoba trzyma ręce wyciągnięte przed sobą.
Drżenie zamiarowe jest natomiast specyficznym rodzajem drżenia, które pojawia się podczas wykonywania celowego ruchu i nasila, czyli im bliżej celu jest ruch, tym drżenie jest większe. Drżeniu zamiarowemu zwykle towarzyszą inne objawy neurologiczne, zwykle objawy ataksji.
Przeczytaj więcej: Drżenie samoistne
Przy jakich chorobach drżą ręce?
Drżenie jest pojęciem bardzo ogólnym, a chorób i stanów, które powodują drżenie wyróżniamy ponad 100.
