Dreszcze to mimowolne drżenie mięśni, któremu towarzyszy odczucie zimna. Dreszcze mogą mieć wiele przyczyn. Jeśli towarzyszą gorączce, to najczęściej są związane z zakażeniem (np. bakteryjnym, wirusowym), a jeśli pojawiają się bez gorączki, to najczęściej są skutkiem wychłodzenia ciała. Dreszcze nie są chorobą, tylko objawem i mogą towarzyszyć różnym stanom i chorobom.
Co to są dreszcze?
Dreszcze są mechanizmem organizmu mającym na celu podniesienie temperatury ciała, czyli termoregulację. Dochodzi wówczas do mimowolnych, drobnofalistych skurczów mięśni, które są odczuwane właśnie jako dreszcze. Zwykle towarzyszy im uczucie zimna. Dreszcze są charakterystycznym odczuciem, które może być połączone z:
- drżeniem
- trzęsieniem się
- szczękaniem zębami (drżenie żuchwy może powodować specyficzne uczucie podczas mówienia)
- gęsią skórką, czyli powstawaniem na skórze grudek przypominających skórę gęsi
- jeżeniem się włosów na ciele.
Dreszcze – przyczyny
Dreszcze mogą pojawiać się w wielu różnych sytuacjach i stanach, zarówno u osób zdrowych, jak i chorych. Nie zawsze też dreszczom towarzyszy gorączka.
Dreszcze z gorączką (gorączka z dreszczami)
Najczęstszymi przyczynami dreszczy z gorączką są:
- zakażenia bakteryjne lub wirusowe, np. grypa, COVID, angina, zapalenie płuc, odmiedniczkowe zapalenie nerek
- choroby pasożytniczne, np. malaria, babeszjoza
- niepożądany odczyn poszczepienny (NOP)
- niektóre nowotwory złośliwe (np. białaczki, chłoniaki).
Może Cię zainteresować:
- Nowotwory u dzieci – białaczki i chłoniaki
- Ostra białaczka szpikowa (ang. acute myeloid leukemia – AML) – przyczyny, objawy, rokowania
- Koronawirus (COVID-19) a grypa sezonowa - różnice i podobieństwa
Jeśli dreszcze towarzyszą gorączce to rzadko są to jedyne objawy, choć może tak się zdarzyć. Zwykle jednak gorączka z dreszczami jest wynikiem zakażenia i towarzyszą jej inne objawy związane z zakażeniem, np. kaszel, katar, ból gardła, ból głowy, ból brzucha, ból podczas oddawania moczu, osłabienie itp.
Dlaczego dreszcze towarzyszą gorączce?
Wydawałoby się, że dreszcze – ponieważ służą podniesieniu temperatury organizmu – nie powinny towarzyszyć gorączce, czyli stanowi, w którym temperatura ciała jest już zbyt wysoka. Jednak dreszcze często towarzyszą gorączce, a właściwie biorą udział w mechanizmie powstawania gorączki, czyli zwiększania się temperatury ciała.
Dzieje się tak dlatego, że podczas stanu zapalnego w organizmie (np. w przebiegu zakażenia) układ odpornościowy pobudza produkcję substancji, takich jak pirogeny, które wpływają na podwzgórze, czyli część mózgu, które odpowiada za termoregulację. W uproszczeniu podwzgórze „ustawia” jako docelową wyższą temperaturę, np. 39°C i organizm uruchamia mechanizmy powodujące, aby ciało osiągnęło taką temperaturę. Wówczas pojawiają się dreszcze, uczucie zimna, a kończyny mogą być zimne, ponieważ naczynia krwionośne w skórze obkurczają się, aby ciało nie traciło przez nią ciepła.
W przypadku zakażenia, np. bakteryjnego, jest to korzystne, ponieważ układ odpornościowy może dzięki temu skuteczniej walczyć z patogenami. Wyższa temperatura nie sprzyja rozwojowi drobnoustrojów, wspiera natomiast działanie układu odpornościowego. Dreszcze zatem pojawiają się podczas wzrostu temperatury.
Dreszcze bez gorączki
Dreszcze bez gorączki mogą występować w różnych sytuacjach i nie zawsze są związane z chorobą. Do przyczyn dreszczy bez gorączki należą:
- wychłodzenie organizmu, np. jest to częste po zmoknięciu i przebywaniu w mokrej odzieży
- reakcja emocjonalna, np. silny stres, lęk lub napad lęku panicznego i wówczas może im towarzyszyć nadmierne pocenie się, uczucie drętwienia, mrowienia, szybkie bicie serca, suchość w ustach (zob. Zaburzenia lękowe (nerwica lękowa) związane ze stresem i pod postacią somatyczną )
- zaburzenia hormonalne – nadczynność tarczycy
- hipoglikemia (tzw. spadek cukru),
- menopauza
- kac, czyli zespół nieprzyjemnych objawów, które pojawiają się po spożyciu alkoholu
- zespół odstawienny, czyli stan po odstawieniu substancji, od której dana osoba była uzależniona, np. alkoholu
- stan po znieczuleniu ogólnym do operacji
- uczulenie, np. na leki, kontrast podawany do badań obrazowych
- choroby neurologiczne, np. choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane
- intensywne przeżycia estetyczne, np. niektóre osoby mają dreszcze podczas słuchania określonej muzyki
- bardzo ciężki wysiłek fizyczny.
Jak odróżnić dreszcze od drgawek?
Dreszcze i drgawki to inne objawy. Podczas dreszczy człowiek pozostaje przytomny i drżenia mięśni są drobne, może mówić i reaguje, natomiast drgawki (konwulsje) to stan, kiedy osoba ma silne mimowolne skurcze mięśni, występuje utrata kontaktu i przytomności, jak podczas napadu padaczkowego.
Może Cię zainteresować:
Dreszcze – kiedy się zgłosić lekarza?
Objawy, które towarzyszą dreszczom i powinny skłonić do poszukiwania pilnej pomocy medycznej:
- wysoka gorączka (>39°C)
- zaburzenia świadomości
- duszność
- ból w klatce piersiowej
- silne osłabienie
- utrata przytomności
- silny ból brzucha, okolicy lędźwiowej
- trudności z oddawaniem moczu.
