Przyczyny bakteryjnego zapalenia spojówek
Jest to zapalenie spojówek spowodowane przez bakterie, najczęściej przez różne szczepy paciorkowców i gronkowców, rzadziej bakterie gram-ujemne.
Częstość występowania bakteryjnego zapalenia spojówek
Bakteryjne zapalenie spojówek jest, obok zapalenia alergicznego (zobacz: Alergiczne zapalenie spojówek), najczęstszą chorobą spojówek u dorosłych.
Objawy bakteryjnego zapalenia spojówek
Bakteryjne zapalenie spojówek może mieć charakter ostry lub przewlekły.
Ostre bakteryjne zapalenie spojówek
Ostre zapalenie spojówek zaczyna się nagle w jednym oku. Po paru dniach stan zapalny obejmuje drugie oko. Najbardziej charakterystycznym objawem jest wydzielina ropna, która powoduje sklejenie brzegów powiek (szczególnie rano). Towarzyszy jej znaczne przekrwienie spojówek (zob. Zaczerwienienie oka). Ponadto powieki są obrzęknięte, co stwarza wrażenie ich opadania. W przebiegu zapalenia spowodowanego przez paciorkowce ß-hemolityczne lub Bordatella pertussis na powierzchni spojówki mogą się tworzyć błony.
Ryc. 1. Ostre bakteryjne zapalenie spojówek. Widoczne znacznie przekrwienie spojówki gałkowej.
Ryc. 2. Umiarkowane przekrwienie spojówki gałkowej w przewlekłym, bakteryjnym zapaleniu spojówek.
Przewlekłe bakteryjne zapalenie spojówek
W zapaleniu przewlekłym objawy te są o wiele mniej nasilone: przekrwienie spojówek jest mniejsze, a wydzielina ropna mniej obfita. Ze względu na mniejszy niż w zapaleniu ostrym ropotok, na brzegach powiek oraz na rzęsach mogą się pojawić łuseczki, będące wysuszoną wydzieliną ropną. W zapaleniu przewlekłym w spojówce mogą się rozwinąć brodawki spojówkowe.
Jak długo trwa bakteryjne zapalenie spojówek
Bakteryjne zapalenie spojówek zazwyczaj nie trwa dłużej niż 5–7 dni. Zajęcie rogówki przez proces zapalny jest bardzo rzadkie. Węzły chłonne zazwyczaj nie są powiększone.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Ponieważ zapalenie bakteryjne spojówki jest chorobą samoograniczającą się, można odczekać 3–5 dni przed zgłoszeniem się do lekarza okulisty.
Rozpoznanie bakteryjnego zapalenia spojówek
Istotny jest wywiad i badania oczu w biomikroskopie (lampie szczelinowej; zob. Badanie w lampie szczelinowej [biomikroskopia]).
Rola badań bakteriologicznych
Do ustalenia rozpoznania nie są konieczne badania bakteriologiczne bezpośrednie, posiewy oraz badania cytologiczne. Testy te są wskazane tylko w ciężkich postaciach choroby, w nawrotowych stanach zapalnych, u chorych niereagujących na leczenie oraz w przypadku wątpliwości diagnostycznych. Należy pamiętać, że wyniki badań bakteriologicznych są zazwyczaj negatywne, jeżeli chory był uprzednio leczony antybiotykami w kroplach. Badania bakteriologiczne (badania bezpośrednie i posiewy) dość rzadko dają wyniki, które mają znaczenie dla dalszego leczenia. W dużym ich odsetku nie wykrywa się bakterii pomimo objawów bakteryjnego zapalenia spojówek. Poza tym bakterie (nierzadko chorobotwórcze) bardzo często występują w worku spojówkowym u osób zdrowych, nigdy nie mamy pewności, że wykryto bakterie będące przyczyną stanu zapalnego.
Leczenie bakteryjnego zapalenia spojówek
Leczenie rozpoczyna się od zastosowania kropli antybiotykowych o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego (fluorochinolony, aminoglikozydy). Ponieważ bakteryjne zapalenie spojówek jest chorobą, która ulega również samowyleczeniu, terapia ta ma przede wszystkim na celu skrócenie czasu trwania procesu zapalnego. Należy pamiętać o konieczności utrzymania odpowiedniego dawkowania kropli (np. fluorochinolony 4 x dziennie, aminoglikozydy 3 x dziennie), aby zmniejszyć możliwość rozwoju antybiotykooporności bakterii na stosowane leki.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?
Całkowite wyleczenie stanu zapalnego możliwe jest w ciągu 5–7 dni.
Kontrola po leczeniu
Po zakończeniu leczenia nie ma konieczności wykonywania badań kontrolnych.
Zapobieganie bakteryjnemu zapaleniu spojówek
Częste mycie rąk i higiena skóry może zmniejszyć możliwość zakażenia bakteriami i rozwoju zapalenia spojówek (zob. Zaczerwienie oka – przeciwdziałanie przenoszeniu zakażeń).
