Fundacja Alivia przeprowadziła badanie ankietowe wśród pacjentów onkologicznych, podopiecznych Fundacji, na podstawie którego powstało opracowanie „Potrzeby i doświadczenia pacjentów onkologicznych. Badanie ankietowe, edycja 2025”.
Fot. Adobe Stock
Z aktualnych statystyk wynika, że jeden na czterech Polaków w trakcie swojego życia zachoruje na nowotwór złośliwy. Jednocześnie, w obszarze profilaktyki onkologicznej jesteśmy w ogonie Europy. Terminowość badań diagnostycznych spadła o 10 punktów procentowych w ciągu ostatnich 5 lat. Wydłuża się także czas od ustalenia rozpoznania do rozpoczęcia leczenia.
Obecnie w Polsce z chorobą nowotworową żyje około 1,17 mln osób, a rak jest najczęstszą przyczyną śmierci Polaków w wieku produkcyjnym. Raport Alivii odzwierciedla doświadczenia konkretnych osób – na ich podstawie nie można analizować sytuacji całej populacji osób chorych onkologicznie w Polsce, można jednak wysnuć wnioski o istotnych problemach.
Rozpoznawanie
W Polsce nowotwory są często wstępnie rozpoznawane przez lekarzy specjalistów, a nie onkologów. Tymczasem, jak pokazują najnowsze dane, na wizytę u lekarza specjalisty czeka się średnio 4,3 miesiąca. 20% ankietowanych podopiecznych Onkofundacji Alivia czekało na diagnozę od 3–6 miesięcy, a kolejnych 18% ponad 6 miesięcy od zgłoszenia lekarzowi pierwszych objawów.
Niestety, NFZ i Ministerstwo Zdrowia nie ujawniają pełnych danych na temat jakości i terminowości opieki onkologicznej w Polsce. To jest jeden z postulatów Onkofundacji Alivia – aby publikować jasne i wymierne wskaźniki pozwalające oceniać jakość i terminowość opieki onkologicznej w Polsce. Nie tylko dotyczącą diagnostyki, ale także właśnie leczenia – podkreśla Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacji Alivia.
Badania przesiewowe
Pod względem realizacji przesiewowych mammografii czy cytologii Polska jest w ogonie Europy. W Narodowej Strategii Onkologicznej zaplanowano zwiększenie zgłaszalności na badania przesiewowe w kierunku raka piersi, do końca 2024 roku, do 60%, a do końca 2027 roku do 70%. Tymczasem realizacja mammografii w 2024 r. wyniosła połowę zaplanowanej wartości – 30%. Średnia europejska to 57%.
W przypadku przesiewowych cytologii do końca 2024 roku zgłaszalność na badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy miała zostać zwiększona z 17% do 60%, a do końca 2027 roku do 80% – tak zaplanowano w Narodowej Strategii Onkologicznej. Tymczasem poziom realizacji cytologii profilaktycznych spadł i na koniec 2024 roku wynosił 11% – choć ocena jest trudniejsza, ponieważ dane mogą być niepełne ze względu na prywatne wykonywanie badania. W tym obszarze jednak, uwzględniając powyższe dane, zajmujemy ostatnie miejsce w EU, dla której średnia to 56%.
Dlatego Onkofundacja Alivia postuluje, aby do końca 2025 roku opracować strategię profilaktyki, w tym przeciwnowotworowej, w Polsce oraz powołać krajowego koordynatora ds. profilaktyki, który będzie nadzorował jej wdrażanie oraz monitorował realizację zadań. Bez tego programy profilaktyczne, jak pokazują dane, są nieskuteczne.
Koordynacja
Według danych z raportu Fundacji Alivia tylko 45% ankietowanych wskazało na obecność koordynatora opieki onkologicznej podczas diagnostyki lub leczenia. Ponad połowa pacjentów nie uzyskała wsparcia koordynatora na żadnym etapie swojej choroby. W ramach wdrożenia Krajowej Sieci Onkologicznej przewidziano szczególną rolę koordynatora, jednak wciąż brak regulacji określających ich rolę czy chociażby zakres obowiązków.
Raport „Potrzeby i doświadczenia pacjentów onkologicznych. Badanie ankietowe, edycja 2025. Opracowanie wstępne” przygotowano na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego na próbie celowej 606 podopiecznych Onkofundacji Alivia z całej Polski.
