Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rak płuca

Rak płuca
Rak płuca w RTG klatki piersiowej (Fot. "Choroby wewnętrzne", red. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006)

Jak często występuje rak płuca?

Rak płuca (inaczej rak oskrzela) to najczęstszy nowotworów złośliwy w Polsce (i na świecie). Każdego roku w naszym kraju odnotowuje się około 19 000 nowych zachorowań (w tym ok. 15 000 zachorowań u mężczyzn, a ok. u 5000 kobiet). W ostatnich latach liczba nowych przypadków raka płuca u mężczyzn zaczęła się zmniejszać, ale niestety nadal zwiększa się liczba zachorowań u kobiet.

Rak płuca jest główną przyczyną zgonu z powodu chorób nowotworowych w Polsce – w 2008 r. z powodu tego nowotworu zmarło 22 478 Polaków. Aż 1/3 wszystkich zgonów mężczyzn z powodu chorób nowotworowych wiąże się z rakiem płuca. Trzeba podkreślić, że od niedawna w ciągu roku więcej kobiet umiera z powodu raka płuca (13%) niż z powodu raka piersi (12,5%)!

Jakie są objawy raka płuca?

Rak płuca daje charakterystyczne objawy, ale pojawiają się one zwykle dość późno, często dopiero wówczas, gdy nie jest już możliwe wyleczenie. U około 75% chorych występuje utrzymujący się przez wiele tygodni kaszel (zob. Kaszel), u 2/3 pojawia się duszność (uczucie braku oddechu, „ciężki” oddech”, uczucie obezwładniającego zmęczenia; zob. Duszność), a u około 1/3 krwioplucie (poprzez krwioplucie należy rozumieć nie tylko odksztuszanie krwi, ale również odkaszliwanie brunatnej wydzieliny lub krwiście podbarwionego śluzu; zob. Krwioplucie). Mogą się pojawić również inne objawy, takie jak ból w klatce piersiowej, chrypka, zaburzenia połykania (zob. Dysfagia) i ból barku. Warto pamiętać, że nietypowo przebiegające i trudno poddające się leczeniu zapalenie płuc może – choć oczywiście nie musi – być objawem raka płuca.

Ponadto rozwijającemu się rakowi płuca często towarzyszą inne objawy (lekarze określają je mianem „objawów ogólnych”): bóle kostno-stawowe, ogólne osłabienie, zmniejszenie masy ciała, podwyższona temperatura (zwykle utrzymująca się ok. 37°C), zaburzenia czucia, zakrzepowe zapalenie żył i zespoły paranowotworowe.

Co to jest zespół Hornera i guz Pancoasta?

Zespół Hornera to charakterystyczna grupa objawów, nazwana tak od nazwiska szwajcarskiego okulisty Johanna Friedricha Hornera, która stosunkowo często towarzyszy zaawansowanemu rakowi płuca: opadanie powieki górnej, zapadnięcie gałki ocznej i zwężenie źrenicy. Przyczyną zespołu Hornera jest uszkodzenie przez rosnący guz płuca niektórych włókien nerwowych (tzw. zwoju gwiaździstego). Zwój gwiaździsty jest ważnym elementem układu nerwowego, współtworzy bowiem tzw. pień współczulny.

Guz Pancoasta to określenie pochodzące od nazwiska amerykańskiego radiologa Henry’ego Pancoasta, oznaczające raka płuca, który rozwija się w górnej części płuca (nazywanej przez lekarzy „szczytem” płuca), po lewej lub prawej stronie. Guz w tej lokalizacji szybko zajmuje ścianę klatki piersiowej, obojczyk oraz przebiegające w jego sąsiedztwie naczynia krwionośne doprowadzające i odprowadzające krew z kończyny górnej (zwłaszcza tętnicę i żyłę podobojczykową, które biegną zgodnie ze swoją nazwą w bezpośrednim sąsiedztwie obojczyka, odpowiednio po lewej i prawej stronie). Guz Pancoasta bardzo często nacieka również elementy splotu barkowego (włókna nerwowe wychodzące z szyjnego odcinka kręgosłupa, z których powstają nerwy odpowiedzialne za ruchy kończyny górnej oraz czucie w tej części ciała).

Jakie są przyczyny raka płuca?

Bez wątpienia jedną z głównych przyczyn zachorowania na raka płuca jest palenie papierosów, a tym samym narażenie na kilkaset substancji o działaniu rakotwórczym, które znajdują się w dymie papierosowym. Dlatego ryzyko zachorowania dotyczy zarówno osób aktywnie palących, jak i biernych palaczy, np. członków rodzin, którzy oddychają powietrzem zawierającym toksyczne substancje.

Inne czynniki odpowiedzialne za zachorowanie na raka płuca to: narażenie na radon i azbest, metale ciężkie, niektóre substancje chemiczne i przemysłowe zanieczyszczenia powietrza oraz predyspozycje genetyczne.

Czy rak płuca to jedna choroba?

Pojęcie raka płuca obejmuje kilkadziesiąt różnych typów nowotworów złośliwych o odmiennej budowie mikroskopowej, nieco odmiennych przyczynach, innej lokalizacji w płucach (centralnie, czyli bliżej wnęki płuca, lub obwodowo, czyli bliżej ściany klatki piersiowej), innym sposobie powstawania przerzutów i odmiennym rokowaniu.

Tradycyjny – uproszczony – podział raka płuca ze względu na budowę histologiczną obejmował dwie duże grupy: niedrobnokomórkowego raka płuca (często stosuje się skrótowiec NDRP; ok. 80% wszystkich zachorowań) oraz drobnokomórkowego raka płuca (DRP; ok. 20% wszystkich zachorowań). Nieco bardziej szczegółowy, choć wciąż uproszczony, podział przedstawia się następująco:

  • rak płaskonabłonkowy (do niedawna najczęstszy [40%], obecnie częstość jego występowania szybko się zmniejsza),
  • rak gruczołowy (coraz częstszy [30%], w niektórych krajach jest już najczęstszym typem raka płuca),
  • rak wielkokomórkowy (ok. 10–15% przypadków, częstość zachorowań nie ulega znaczącej zmianie),
  • rak drobnokomórkowy (ok. 20% przypadków, wiąże się z bardzo złym rokowaniem),
  • rakowiak (kilka procent wszystkich zachorowań na raka płuca, wiąże się z bardzo dobrym rokowaniem).

Jakie badania wykonuje się w celu rozpoznania raka płuca?

Lekarze zlecają badania, których celem jest po pierwsze określenie położenia guza w płucu (zwykle w pierwszej kolejności wykonuje się zdjęcie rentgenowskie, a następnie tomografię komputerową klatki piersiowej). Jednocześnie konieczne jest ustalenie zaawansowania regionalnego, stwierdzenie przerzutów w węzłach chłonnych położonych w pobliżu rozwidlenia tchawicy stanowi bowiem podstawowy czynnik umożliwiający podjęcie decyzji o najbardziej właściwym sposobie leczenia: jeśli w tej grupie węzłów chłonnych są przerzuty, to pierwotna operacja nie przynosi na ogół choremu pożądanych korzyści. Poza tomografią komputerową do oceny tej grupy węzłów często wykorzystuje się pozytonową tomografię emisyjną (PET), a do niedawna stosowano inwazyjną metodę polegającą na diagnostycznym wycięciu tych węzłów poprzez niewielkie cięcie, zwykle tuż powyżej górnej krawędzi mostka (mediastinoskopia szyjna). W przypadku szczególnych lokalizacji guza płuca (np. opisywanego powyżej guza Pancoasta) lekarze często zlecają badania metodą rezonansu magnetycznego, ponieważ ta metoda obrazowania pozwala precyzyjnie ocenić naciekanie struktur układu nerwowego (co jest typowe dla guza Pancoasta).

Kolejnym elementem diagnostyki jest ustalenie budowy histologicznej guza. Wybór metody zależy od lokalizacji guza. Może to być bronchoskopia (czyli oglądanie za pomocą elastycznego urządzenia wnętrza tchawicy i oskrzeli) z pobraniem wycinka z guza widocznego wewnątrz oskrzela albo biopsja guza położonego poza światłem oskrzela. W przypadku guza położonego w pobliżu ściany klatki piersiowej materiał do badania mikroskopowego można uzyskać, wykonując biopsję przez ścianę klatki piersiowej (tzw. biopsję transtorakalną), zwykle pod kontrolną TK. Czasem wykonuje się także wspomnianą powyżej mediastinoskopię lub biopsję węzłów chłonnych nadobojczykowych (jeśli są powiększone lub gdy na podstawie badań obrazowych powzięto podejrzenie o ich zajęciu przez nowotwór). Jeśli za pomocą opisanych metod nie udaje się potwierdzić rozpoznania na podstawie badania mikroskopowego pobranych tkanek, czasem konieczne jest otwarcie klatki piersiowej (torakotomia) lub wprowadzenie do klatki piersiowej specjalnych narzędzi (wideotorakoskopia – metoda wykorzystująca niewielką kamerę do oglądania wnętrza klatki piersiowej [analogicznie jak w powszechnie wykonywanych operacjach laparoskopowych w przypadku kamicy pęcherzyka żółciowego – operacji brzusznych przeprowadzanych poprzez niewielkie nacięcia skóry z użyciem małej kamery i specjalnych narzędzi), aby w sposób ostateczny potwierdzić rozpoznanie raka i zaplanować odpowiednie leczenie.

Lekarz często zleca również inne badania (np. badanie mikroskopowe śliny, badania wskaźników laboratoryjnych [w tym tzw. markerów nowotworowych, czyli substancji, których zwiększone stężenie może wskazywać na określony typ nowotworu złośliwego], tomografię komputerową jamy brzusznej i mózgu).

Bardzo istotnym czynnikiem, od którego zależy wybór postępowania, jest ocena sprawności oddechowej i ogólnej chorego. W tym celu wykonuje się badanie spirometryczne (zob. Spirometria) oraz inne testy.

Kluczem do właściwego leczenia jest bardzo precyzyjne określenie tzw. zaawansowania klinicznego choroby nowotworowej, dlatego staranne przeprowadzenie wszystkich badań przed podjęciem decyzji o sposobie postępowania jest konieczne i wymaga cierpliwości zarówno ze strony chorego, jak i lekarza. W ocenie zaawansowania lekarze posługują się klasyfikacją TNM, która uwzględnia wielkość guza, jego lokalizację i rodzaj zajętych przez niego tkanek (np. zajęcie błony surowiczej pokrywającej płuco [opłucnej płucnej] lub wyścielającej wnętrze klatki piersiowej [opłucnej ściennej]), występowanie przerzutów w poszczególnych grupach węzłów chłonnych oraz występowanie przerzutów w narządach odległych (rak płuca często tworzy przerzuty w wątrobie, nadnerczach i mózgu).

W przypadku raka drobnokomórkowego, który stanowi około 20% wszystkich przypadków raka płuca, często stosuje się inny sposób klasyfikacji zaawansowania choroby, dzieląc chorych na dwie grupy. Pierwsza z nich to chorzy o zaawansowaniu ograniczonym (ang. limited disease), w której można w uproszczeniu przyjąć, że nowotwór ogranicza zasięg do jednej połowy klatki piersiowej, drugą stanowią chorzy, u których zasięg choroby jest większy (choroba rozległa, ang. extensive disease).

Data utworzenia: 22.04.2013
strona 1 z 3
Rak płucaOceń:
(3.26/5 z 43 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.