×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Ssanie palca a wada zgryzu

Pytanie nadesłane do redakcji

Czy ssanie palca może być przyczyną wady zgryzu?

Odpowiedziała

lek. stom. Wioletta Bereziewicz
Zakład Epidemiologii i Badań Populacyjnych IZP CMUJ w Krakowie
Zakład Stomatologii Zintegrowanej IS CMUJ w Krakowie
Europejskie Centrum Profilaktyki w Krakowie

Ssanie jest prawidłowym fizjologicznym odruchem od okresu niemowlęctwa do 2.-3. roku życia, potem zwykle zanika.1 Ale jeśli odruch przejdzie w nawyk i nadal będzie kontynuowany po wyrżnięciu się zębów stałych siecznych, to wtedy należy go traktować jako potencjalny czynnik sprawczy zaburzeń zgryzowych w przednim odcinku uzębienia.1 U starszych dzieci, które ssą palec, rozpoznaje się tzw. digitomanię, która jest szkodliwym przyzwyczajeniem w dzieciństwie, często wiąże się z niskim statusem społecznym lub jest uwarunkowana przez czynniki psychologiczne. Jeśli nie jest możliwe wyeliminowanie nawyku ssania palca poprzez jego kontrolę, pomocna może być rozmowa z psychologiem.1,2 W trakcie ssania palca poprzez nieodpowiednią pracę mięśni wchodzą w grę mechanizmy zniekształcające szczękę i żuchwę oraz łuki zębowe.2 Palec włożony do ust wyzwala odruch ssania i sam przez się działa drogą ucisku na określoną okolicę szczęk i łuków zębowych.2

W efekcie ssania palca dochodzi do następujących zaburzeń zgryzowych:

  • wysunięcia do przodu zębów przednich w szczęce, czyli do tzw. protruzji zębów siecznych,
  • przesunięcia lub braku przesunięcia dojęzykowego dolnych zębów siecznych,
  • zgryzu krzyżowego bocznego w wyniku zwężenia szczęk wywołanego nadaktywnością mięśni policzkowych,
  • zgryzu otwartego przedniego, utrwalanego poprzez wtłaczanie języka między łuki zębowe.1

Ryc. Zgryz otwarty przedni (oprac. i fot. W. Bereziewicz)

Zgryz otwarty częściowy przedni to taki, który ogranicza się do przedniego odcinka uzębienia (ryc.).3 Źródłem powstania tej wady jest wydłużony czas ssania kciuka.3 Poprawę można uzyskać, eliminując ten nawyk.3

Kontrola nawyku ssania palca jest możliwa poprzez:

  1. środki chemiczne – pikantne, gorzkie i niesmaczne substancje np. pieprz, chinina, którymi smarowany jest kciuk lub inne palce dziecka. Metody te są skuteczne tylko w momencie, gdy nawyk ten nie jest jeszcze utrwalony.1
  2. środki mechaniczne – oklejenie kciuka, palców plastrem lub bandażem, zastosowanie aparatu Hawleya z zaporą dla języka. Metody te mają za zadanie przypominać dziecku o szkodliwym nawyku.1,2

Warto podkreślić, że nawyk ssania często jest nawykiem podświadomym. Chociaż dziecko stara się go zaniechać, to jednak nie potrafi, gdyż nie kontroluje, w którym momencie zaczyna ssać.1 Dlatego ważne jest, by wesprzeć dziecko psychicznie podczas podjęcia prób wyeliminowania nawyku ssania palca.

Piśmiennictwo:

1. Cameron A.C., Widmer R.P.: Stomatologia dziecięca. Wyd. 1 polskie pod redakcją Kaczmarek U., Wydaw. Urban & Partner, Wrocław 2005: 303-305.
2. Orlik-Grzybowska A.: Podstawy Ortodoncji. Wyd. 1, Wydaw. PZWL, Warszawa 1964: 222-255.
3. Proffit W.R., Fields Jr H.W.: Ortodoncja współczesna. Wyd. 1 polskie pod redakcją Śmiech-Słomkowskiej G. Wydaw. Czelej Sp. z o.o., Lublin 2001: 217-219.

13.11.2012

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.