Co to jest chromogranina A?
Chromogranina A (CgA) to białko obecne w komórkach neuroendokrynnych i endokrynnych, zarówno prawidłowych, jak i nowotworowych. Jest produkowana przede wszystkim przez tzw. komórki chromochłonne w rdzeniu nadnerczy oraz komórki beta w trzustce. W warunkach prawidłowych stężenie chromograniny A jest małe. Funkcja CgA nie jest do końca poznana – wiadomo, że odgrywa rolę w układzie wewnątrzwydzielniczym, nerwowym i sercowo-naczyniowym. W badaniach laboratoryjnych służy jako marker nowotworowy.
Jakie są wskazania do badania chromograniny A?
Stężenie chromograniny A wykorzystuje się jako niespecyficzny marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Markery nowotworowe mogą być specyficzne – wtedy dany marker jest charakterystyczny dla konkretnego guza bądź niespecyficzne, kiedy markery wydzielane są przez różne komórki neuroendokrynne i endokrynne, nie można na ich podstawie wnioskować o obecności konkretnego rodzaju nowotworu.
Wskazania do badania chromograniny A to:
- podejrzenie rakowiaka, objawy:
- biegunka
- wyczuwalny guz w jamie brzusznej
- napadowe zaczerwienienia skóry twarzy - podejrzenie guza chromochłonnego, objawy:
- nagłe, wysokie skoki ciśnienia tętniczego
- bladość skóry
- zlewne poty
- bóle głowy
- przyspieszony rytm serca
- uczucie ogólnego niepokoju - ocena skuteczności leczenia nowotworów neuroendokrynnych
- ocena prognozy przeżycia chorych z guzami neuroendokrynnymi.
Chromograninę A również wykorzystuje się w badaniach immunohistochemicznych – pozwala ocenić stopień zaawansowania nowotworu.
Jak przygotować się do badania?
Pacjent do badania chromograniny A powinien zgłosić się na czczo (co najmniej 8 h od ostatniego posiłku), ponieważ jej stężenie zwiększa się po przyjęciu pokarmu.
Istnieją doniesienia, że niektóre leki wpływają na zwiększenie stężenia CgA. Należą do nich substancje z grupy inhibitorów pompy protonowej (np. omeprazol), inhibitorów receptora H2 (np. ranitydyna). Zaleca się, aby przed oznaczeniem stężenia chromograniny odstawić te leki 7–14 dni przed pobraniem krwi, zawsze po konsultacji z lekarzem.
Jakie są przeciwwskazania do badania chromograniny A?
Nie ma przeciwwskazań do badania chromograniny A we krwi. Wystarczy pobranie niewielkiej ilości krwi żylnej.
Interpretacja wyników badania chromograniny A
Norma chromograniny A we krwi: <93 ng/ml
W zależności od laboratorium i metody oznaczania chromograniny A, zakresy normy różnią się od siebie, dlatego należy kierować się wytycznymi pochodzącymi z jednostki przeprowadzającej badanie. Zaleca się, aby dalsze etapy diagnostyki (w trakcie leczenia i po leczeniu) były wykonywane w tym samym laboratorium, co na początku.
Stężenie chromograniny A zależy od wielkości guza. W przypadku bardzo małych guzów jej stężenie może mieścić się w granicach normy.
Samo zwiększenie stężenia chromograniny A nie upoważnia do rozpoznania choroby nowotworowej. Natomiast prawidłowe wyniki nie wykluczają obecności guza. Do postawienia diagnozy przez lekarza konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu, badanie oraz wykonanie badań dodatkowych laboratoryjnych bądź obrazowych. Zwiększone stężenie chromograniny A nie pozwala na określenie rodzaju i lokalizacji guza – do tego konieczne są badania, takie jak RTG, rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa.
Przyczyny zwiększenia stężenia chromograniny A we krwi:
- nowotwory łagodne i złośliwe:
- guz chromochłonny
- rakowiak
- rak trzustki (np. insulinoma)
- rak prostaty
- rak drobnokomórkowy płuc
- neuroblastoma (u dzieci) - choroby nienowotworowe, takie jak:
- cukrzyca
- zaawansowana niewydolność nerek
- niewydolność wątroby
- niewydolność serca
- nieswoiste zapalenia jelit (np. choroba Leśniowskiego i Crohna)
- reumatoidalne zapalenie stawów
- niedokrwistość złośliwa
- zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka.
Zmniejszenie stężenia chromograniny A we krwi nie ma wartości diagnostycznej.
