Badanie PET (pozytonowa tomografia emisyjna) to badanie obrazowe z zakresu medycyny nuklearnej, które pozwala ocenić czynność i metabolizm tkanek, a nie tylko ich budowę. Podczas badania wykorzystuje się radioznacznik, aby zidentyfikować aktywność metaboliczną tkanek i wykryć ewentualne nieprawidłowości. Badanie PET jest dokładne i bezpieczne.
Co to jest PET?
PET (positron emission tomography – pozytonowa tomografia emisyjna) to badanie obrazowe, które umożliwia ocenę funkcjonowania metabolicznego tkanek i narządów. W badaniu PET wykorzystuje się radioaktywny lek zwany znacznikiem, aby móc zidentyfikować zarówno typową, jak i nietypową aktywność metaboliczną. Najczęściej jest to 18F-FDG – analog glukozy. Komórki o zwiększonej aktywności metabolicznej (np. nowotworowe) pobierają więcej glukozy, dlatego gromadzą znacznik, co można uwidocznić w badaniu. Badanie PET pozwala wykryć nietypowy metabolizm znacznika w chorobach, zanim będzie można uwidocznić chorobę w innych badaniach obrazowych, takich jak tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI).
Kiedy wykonuje się PET?
Zwykle badanie PET kojarzy się z chorobami nowotworowymi i jest najczęściej wykonywane właśnie w onkologii. Obejmuje:
- wykrywanie i lokalizację nowotworów
- ocenę stopnia zaawansowania choroby (staging)
- wykrywanie przerzutów
- monitorowanie skuteczności leczenia
- różnicowanie zmian łagodnych i złośliwych
- wykrywanie nawrotu choroby nowotworowej.
Ponadto badanie PET może być przydatne w diagnostyce neurologicznej, w diagnostyce padaczki lekoopornej, ocenie chorób neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera), różnicowaniu przyczyn otępienia.
Czasem na badanie PET może skierować pacjenta kardiolog, ponieważ można w nim ocenić żywotność mięśnia sercowego, czyli ocenić, jakiemu uszkodzeniu uległo serce w wyniku zawału i czy pacjent kwalifikuje się do zabiegu rewaskularyzacji, czyli przywrócenia przepływu krwi do niedokrwionego obszaru poprzez udrożnienie zwężonego naczynia krwionośnego.
Przygotowanie do badania PET
Przygotowanie do badania jest bardzo ważne i ma znaczenie dla wiarygodności wyniku. Dlatego należy przestrzegać zaleceń lekarza przed badaniem.
Zwykle dzień przed badaniem:
- należy ograniczyć spożywania węglowodanów – słodyczy, owoców, soków, pieczywa, makaronów oraz kasz, zamiast tego należy spożywać produkty bogate w tłuszcz lub białko, m.in. mięso, ryby, jaja, sery, a także niskowęglowodanowe warzywa, sałaty, brokuły, ogórki, szpinak, maliny, orzechy
- nie należy podejmować znacznego wysiłku fizycznego, pracować fizycznie
- nie można spożywać alkoholu i produktów zawierających kofeinę
- nie należy żuć gumy
- należy unikać wychładzania organizmu.
W dniu badania:
- co najmniej przez 6 godzin przed badaniem należy pozostawać na czczo, można pić tylko niegazowaną wodę
- leki przyjmowane na stałe należy przyjąć, popijając wyłącznie wodą
- na badanie należy się zgłosić w ciepłym, wygodnym ubraniu bez metalowych części (zamków, guzików, fiszbin)
- na badanie nie należy się zgłaszać w towarzystwie małych dzieci ani kobiet w ciąży.
Jak przebiega badanie PET?
Pacjent zgłasza się do pracowni PET na czczo. Pielęgniarka zakłada wenflon i podaje przez niego radioznacznik (zwykle w formie kroplówki). W tym czasie pacjent powinien około 30–60 minut odpoczywać, aby radioznacznik rozprowadził się po ciele. Bardzo ważne jest, aby w tym czasie pacjent odpoczywał, leżał, nie ruszał się, nie mówił, nie czytał, nie słuchał muzyki, tylko się rozluźnił.
Następnie pacjent przechodzi do sali, w której jest wykonywany skan i kładzie się zgodnie ze wskazówkami technika w urządzeniu. Badanie PET przypomina tomografię komputerową. Podczas badania należy swobodnie oddychać i leżeć bez ruchu. Samo skanowanie trwa około 20–40 minut. Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne.
Zalecenie po badaniu PET
Po badaniu pacjent zostaje pouczony o dalszym postępowaniu i może wrócić do domu. Zwykle po zakończeniu można wrócić do codziennych aktywności, zaleca się jedynie zwiększone przyjmowanie płynów, aby szybciej usunąć radioznacznik z moczem. Po każdorazowym oddaniu moczu należy dokładnie umyć ręce. Podany radiofarmaceutyk nie wpływa na zdolności kierowania pojazdów.
Czy badanie PET jest bezpieczne?
Dawka promieniowania, na którą pacjent jest narażony podczas badania PET jest kontrolowana i uznawana za bezpieczną. Radioizotop w krótkim czasie ulega rozpadowi i jest wydalany z organizmu. Badania PET nie wykonuje się rutynowo u kobiet w ciąży, a u dzieci jedynie w uzasadnionych przypadkach.
Reakcje alergiczne na radioznaczniki występują bardzo rzadko i zwykle są łagodne. O istniejących alergiach należy poinformować lekarza przed badaniem.
Badanie PET-CT (pozytonowa tomografia emisyjna) - pytania pacjentów
Kiedy lekarz kieruje na badanie PET?
Badanie PET wykonuje się przede wszystkim w diagnostyce, monitorowaniu przebiegu choroby, leczenia i ewentualnego nawrotu u osób z podejrzeniem nowotworu złośliwego. Może być także konieczne ze wskazań neurologicznych lub kardiologicznych. Zobacz: Kiedy wykonuje się PET?
Czy badanie PET wykryje każdego raka?
Badanie PET jest bardzo czułe i dokładne, ale jak każde badanie ma swoje ograniczenia. Może nie wykryć bardzo małych guzów (poniżej 5–7 mm) oraz nowotworów, które mają tzw. niski metabolizm glukozy. Takie nowotwory nie będą „świecić” w badaniu. Dotyczy to np. raka prostaty.
Czy można przebywać z osobą po badaniu PET?
Ogólnie przebywanie z osobą po badaniu PET uznaje się za bezpieczne. Po badaniu w organizmie pacjenta znajduje się niewielka ilość radioznacznika, który ma krótki czas półtrwania, szybko się rozpada, jest wydalany z moczem i emituje bardzo małe dawki promieniowania. Dlatego też zwykły kontakt z dorosłymi osobami uznaje się bezpieczny.
Zalecane może być unikanie długiego, bliskiego kontaktu z małymi dziećmi i kobietami w ciąży przez kilka (6 h) godzin po badaniu.
Czego nie wolno robić po badaniu PET?
Po badaniu można wrócić do codziennych aktywności, chyba że lekarz zaleci inaczej. Należy pić dużo wody.
Jak się czuje pacjent po badaniu PET?
Zwykle badanie PET nie wpływa znacząco na samopoczucie. Pacjent może się czuć osłabiony z powodu pozostawania na czczo.
Czy badanie PET wykonuje się w ubraniu?
Tak, podczas badania pacjent pozostaje w ubraniu. Najlepiej założyć wygodne, ciepłe, niekrępujące ruchów ubranie bez metalowych elementów (np. zamków, fiszbin) lub zabrać ze sobą taką odzież na przebranie.
Czy wyniki z PET są od razu?
Nie, badanie PET musi ocenić i opisać lekarz radiolog. Zwykle, w zależności od pracowni, trwa to kilka dni.
Czym różni się scyntygrafia od PET?
Scyntygrafia i PET to dwa różne badania medycyny nuklearnej. Scyntygrafia to metoda mniej dokładna, odpowiednia do oceny konkretnych narządów. PET jest nowocześniejszą metodą, która pokazuje metabolizm tkanek, ma bardzo dużą czułość, ale jest mniej dostępna.
