Zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej to podstawowe badanie radiologiczne wykorzystywane w pulmonologii.
Podobnie jak inne badania rentgenowskie, wykorzystuje się w nim zdolność promieni jonizujących do powodowania zmian w materiale światłoczułym pokrywającym kliszę. Przechodzące przez ciało badanego promieniowanie jest w różnym stopniu pochłaniane przez struktury znajdujące się w klatce piersiowej (np. kości pochłaniają dużą część promieniowania, a powietrze niewielką).
Zdjęcie, które oglądamy, jest negatywem, więc miejsca na kliszy, do których dotarło mniej promieniowania (np. po pochłonięciu przez kość), są widoczne na zdjęciu jako jasne. Obecnie coraz częściej wykorzystuje się systemy elektronicznie, w których ostateczny wynik badania jest obrazem zapisanym cyfrowo (lekarz ocenia go na ekranie komputera, a chory zwykle otrzymuje płytę CD z zapisem obrazu, a często także z programem umożliwiającym jego obejrzenie).
Wykonuje się zdjęcie w projekcji tylno-przedniej (wtedy podczas badania badany stoi przodem do kliszy rentgenowskiej) i bocznej (stoi bokiem do kliszy). Zdjęcia te wzajemnie się uzupełniają – na radiogramie w projekcji bocznej można ocenić tę część płuc, której nie widać na (najczęściej wykonywanym) zdjęciu w projekcji tylno-przedniej, i vice versa. Dlatego nie należy się niepokoić, jeżeli lekarz zleca wykonanie zdjęcia w projekcji tylno-przedniej i bocznej – tak właśnie powinno być. Niekiedy (obecnie coraz rzadziej) wykonuje się również zdjęcie użyciem kontrastu podawanego doustnie. Zdjęcie takie wykonywane było najczęściej w celu powiększenia niektórych struktur serca, obecnie kontrast podawany jest doustnie głównie w czasie zdjęć służących ocenie przełyku.
Ryc. Radiogram klatki piersiowej. Projekcja tylno-przednia (A) i boczna (B)
Wskazania
Radiogram klatki piersiowej jest jednym z częściej zlecanych badań. Wykonuje się go profilaktycznie u osób zdrowych, u chorych z objawami ze strony układu oddechowego (kaszlem, dusznością, krwiopluciem itp.), a także w przypadku podejrzenia większości chorób płuc. W przypadku niektórych chorób ma znaczenie rozstrzygające (np. przy podejrzeniu zapalenia płuc), w innych wykonywany jest w celu wykluczenia alternatywnego rozpoznania lub powikłań choroby (np. u chorych na POChP w celu wykluczenia odmy i raka płuc).
Przygotowanie do badania
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.
Przebieg badania
Przed badaniem pacjent rozbiera się do pasa. Ważne jest zdjęcie ozdób wiszących na szyi (łańcuszki, wisiorki itp.), które mogą rzutować się na radiogram.
Przed wykonaniem zdjęcia technik instruuje pacjenta, jak powinien się ustawić. W czasie zdjęcia w pozycji tylno-przedniej należy oprzeć ręce na biodrach i starać się unieść nieco barki do góry, przyciskając przednią powierzchnię klatki piersiowej do kliszy. Przed wykonaniem zdjęcia na polecenie technika nabiera się możliwie głęboko powietrza i wstrzymuje wdech. Samo wykonanie zdjęcia trwa ułamek sekundy. Procedurę powtarza się przy wykonywaniu zdjęcia w projekcji bocznej.
Bezpieczeństwo
Dawka promieniowania rentgenowskiego jest na tyle mała, że zdjęcie można w razie potrzeby powtarzać nawet codziennie. Oczywiście im mniej promieniowania, tym lepiej, jednak nie należy się niepokoić o swoje zdrowie, jeśli podczas pobytu w szpitalu konieczne jest powtórzenie zdjęcia klatki piersiowej.
