Wirusowe zapalenie wątroby typu D (WZW D) to rzadko występujące zapalenie wątroby, które zawsze towarzyszy wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B). Wirus WZW D przenosi się tak samo jak WZW B i może powodować przewlekłe zapalenie wątroby typu D.
Czym jest wirusowe zapalenie wątroby typu D (WZW D)?
Wirusowe zapalenie wątroby typu D to choroba zakaźna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu D (HDV). Choroba ta nie występuje samodzielnie, a tylko u osób, które są jednocześnie zakażone wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Wynika to z tego, że jest to tzw. defektywny wirus, który może się replikować jedynie w obecności HBV.
Pacjent może się zakazić HDV równocześnie z HBV albo osoba mająca już wcześniej HBV może się nadkazić HDV.
Wirus zapalenia wątroby typu D jest czasem nazywany wirusem delta.
Czy WZW typu D jest częste?
W Polsce WZW D jest bardzo rzadkie.
WZW typu D – przenoszenie i okres wylęgania
Do zakażenia HDV dochodzi w taki sam sposób jak HBV. Zakażają ludzie chorzy lub nosiciele. Zakazić się można przez kontakt ze skażoną krwią i zanieczyszczonymi nią narzędziami, drogą płciową, a także okołoporodowo – czyli wirus może zostać przeniesiony z matki na dziecko.
Okres wylęgania wynosi 21–140 dni (średnio 35 dni).
WZW typu D – objawy
Jednoczesne ostre zakażenie HBV i HDV przebiega jak WZW typu B. Przeczytaj: Wirus HBV (hepatitis B) oraz ostre i przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW typu B): przyczyny, objawy i leczenie
W nadkażeniu HDV chorego przewlekle zakażonego HBV zapalenie wątroby ulega zaostrzeniu. Co oznacza, że może dojść do nadostrego lub piorunującego zapalenia i ostrej niewydolności wątroby (zwłaszcza u bezobjawowych nosicieli HBV). Przeczytaj: Ostra niewydolność wątroby - objawy, leczenie i rokowanie
Przewlekłe zakażenie HDV rozwija się u 70–90% osób nadkażonych. Przewlekłe zakażenia HBV i HDV mają bardziej agresywny charakter niż zakażenie innymi wirusami zakażenia wątroby, częściej prowadzą do rozwoju marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego.
Wirusowe zapalenie wątroby typu D – diagnostyka
Lekarz najpierw zbierze wywiad, a następnie zbada pacjenta. Następnie skieruje pacjenta na badania laboratoryjne. Jeśli u pacjenta wcześniej nie rozpoznano zakażenia HBV, to jednoczesne zakażenie HBV i HDV rozpoznaje się, gdy we krwi stwierdza się wysokie miana przeciwciał anty-HBc (świadczące o WZW B) i anty-HDV (świadczące o WZW D) w klasie IgM. Te drugie utrzymują się przez około 6 tyg. (wyjątkowo 12), po czym są zastępowane przez przeciwciała klasy IgG. HBsAg, czyli antygen świadczący o zakażeniu WZW B, występuje w niskim mianie lub nie udaje się go wykryć (u osób zakażonych tylko WZW B jest on obecny). We krwi można też wykryć materiał genetyczny wirusa, czyli RNA HDV, które wykrywa się wcześnie i przejściowo, ale utrzymuje się ono dłużej niż HDAg.
W nadkażeniu, czyli u osoby, u której już wcześniej rozpoznano WZW B występują przeciwciała anty-HDV klasy IgM, zastępowane następnie przez IgG. Ponadto we krwi występuje jednocześnie materiał genetyczny wirusa, czyli RNA HDV.
Przewlekłe zapalenie wątroby typu D rozpoznaje się u osób, które są zakażone HDV ponad 6 miesięcy (czyli we krwi znajduje się RNA HDV).
U osób wyleczonych z zakażenia HDV pozostają przeciwciała anty-HDV klasy IgG.
WZW typu D – leczenie
Nie ma konkretnych wytycznych dotyczących leczenia ostrego zakażenia HDV. Leczenie przeciwwirusowe zaleca się w razie przewlekłego WZW D. Stosuje się leki, takie jak bulewirtyd, Peg-IFN-α2a, Peg-IFN-α2b, które można stosować łącznie. Jeżeli dojdzie do wyeliminowania RNA HDV, konieczna jest dalsza obserwacja w związku z możliwością nawrotu zakażenia. Obejmuje to zwykle monitorowanie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAt) we krwi, czyli okresowych badań krwi.
WZW typu D – zapobieganie
Zapobieganie jest takie samo jak w przypadku WZW B. Obejmuje to:
- rygorystyczne przestrzeganie zasad zapobiegania zakażeniom w placówkach opieki zdrowotnej i poza nimi (gabinety fryzjerskie, kosmetyczne, tatuażu itp.)
- stosowanie sprzętu jednorazowego użytku
- odpowiednie zabezpieczenie materiałów skażonych krwią lub innymi płynami ustrojowymi
- stosowanie prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych.
Osoby chore lub nosiciele powinny wiedzieć, jak zmniejszyć ryzyko zakażenia innych osób, chroniąc je przed kontaktem ze swoimi rzeczami osobistymi, które mogą być skażone krwią (np. szczoteczka do zębów, maszynka do golenia, a w przypadku osób przyjmujących narkotyki dożylnie – igły i strzykawki). Należy się wstrzymać od kontaktów seksualnych do czasu wyeliminowania zakażenia HDV lub zakończenia pełnego szczepienia partnera przeciwko WZW B.
Czy istnieje szczepienie przeciwko WZW typu D?
Nie ma osobnej szczepionki przeciwko WZW D (HDV). Jednak ze względu na to, że HDV może zakażać tylko osoby, które są zakażone wirusem WZW B (HBV), to szczepienie przeciwko WZW B chroni również przed WZW D (zob. Szczepienie przeciwko WZW typu B).
