×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Powikłania po antybiotykoterapii

Pytanie nadesłane do redakcji

Jakiś czas temu brałam antybiotyk amoksycyklinę przez miesiąc co 8 godzin, bez osłony na żołądek. Minęło już trochę czasu, a ja nadal czuję się źle. Miałam też gastroskopię. Lekarz powiedział, że treść zalega na żołądku. Od tamtego czasu jest trochę lepiej, ale czas mam nudności, gazy i często mi się odbija. Obecnie czasem przyjmuję Enterol. Czy dolegliwości te związane są z wyjałowieniem żołądka i jak długo mogą potrwać?

Odpowiedziała

lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii UJ CM w Krakowie

Antybiotyki są lekami stosowanymi w walce z chorobotwórczymi bakteriami - do ich stosowania istnieją konkretne wskazania. Niestety, tak jak każdy inny lek, mogą one powodować działania niepożądane bądź mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami. Bardzo często podczas stosowania leków z tej grupy występują objawy dyspeptyczne (nudności, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej), wzdęcia czy biegunki. Antybiotyki wpływają także na naturalną mikroflorę w przewodzie pokarmowym.

W naszym przewodzie pokarmowym znajduje się ponad 500 gatunków bakterii, ich materiał genetyczny 100-krotnie przekracza genom człowieka! W obrębie przewodu pokarmowego istnieją gatunki natywne (stale występujące), które nabywamy podczas porodu, na wczesnych etapach życia oraz przejściowe, które są spożywane np. z posiłkami. Najmniej bakterii znajduje się w żołądku (poniżej 104 jednostek formujących kolonię - co związane jest z kwaśnym pH soku żołądkowego, którego zadanie to m.in. „dezynfekcja” przyjmowanych pokarmów). W niższych odcinkach przewodu pokarmowego znajduje się coraz więcej bakterii (np. w jelicie grubym 1012 jednostek formujących kolonię). Rola bakterii w przewodzie pokarmowym to m.in. udział w fermentacji niestrawionych węglowodanów, oligosacharydów, tworzenie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (stanowiących główne źródło energii dla komórek jelita), udział w syntezie witamin (K, z grupy B), wchłaniania elektrolitów. Mikroflora przewodu pokarmowego wpływa na układ odpornościowy (bierze udział w jego modulacji), chroni przez namnażaniem się niektórych patogenów, wpływa na przepuszczalność bariery śluzówkowej. W obrębie mikroflory przewodu pokarmowego występują też niektóre gatunki grzybów, które w odpowiednich proporcjach są nieszkodliwe, a nawet pożądane.

Zaburzenie tej delikatnej struktury jest stosunkowo łatwe. Do zmiany składu jakościowego i ilościowego dochodzi pod wpływem wielu czynników, jak m.in. diety, stanów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego, zaburzeń perystaltyki, licznych hospitalizacji, stosowania niektórych leków, jak np. antybiotyków czy inhibitorów pompy protonowej.

Zapobieganie działaniom niepożądanym antybiotykoterapii polega na stosowaniu antybiotyków, gdy istnieją wskazania (infekcji wirusowych nie leczymy antybiotykami!), stosowanie się do zaleceń odnośnie do czasu trwania terapii i dawkowania, stosowanie probiotyków (tzw. dobrych bakterii) podczas i po antybiotykoterapii. Zdarza się, że objawy po antybiotykoterapii mogą się utrzymywać nawet kilka tygodni.

W tym miejscu należy doprecyzować co jest rozumiane jako „osłona na żołądek”. W trakcie antybiotykoterapii stosowane są probiotyki, czyli tak zwane „dobre bakterie” i mają one na celu zmniejszenie działań niepożądanych lub powikłań antybiotykoterapii. W języku potocznym hasło „osłona na żołądek” jest też rozumiana jako stosowanie inhibitorów pompy protonowej (zmniejszających kwasowość soku żołądkowego) „na wszelki wypadek” bez ewidentnych wskazań. Leki z tej grupy mają ściśle określone wskazania i nie są całkowicie obojętne.

Stwierdzone zaleganie w żołądku może mieć wiele przyczyn i niekoniecznie musi być związane z przewlekłym stosowaniem antybiotyku. Z drugiej strony nie została podana przyczyna tak długiego stosowania antybiotyku być może jest ona powiązana z zaburzeniami gastrycznymi.

Ponieważ objawy są uciążliwe, wskazana jest konsultacja z lekarzem „na żywo”, który uzupełni wywiad, zbada fizykalnie, zanalizuje dotychczasowe wyniki badań (w tym gastroskopii), zadecyduje o włączeniu odpowiedniego leczenia i ewentualnej dalszej diagnostyce.

Piśmiennictwo:

Cammarota G., Ianiro G., Gasbarrini A.: Fecal Microbiota Transplantation for the Treatment of Clostridium difficile Infection: A Systematic Review. J. Clin. Gastroenterol. 2014; Jan 16.
Lupse M., Flonta M., Cioara A., Filipescu I., Todor N.: Predictors of first recurrence in Clostridium difficile-associated disease. A study of 306 patients hospitalized in a Romanian tertiary referral center. J. Gastrointestin. Liver Dis. 2013; 22(4): 397-403.
Materiały edukacyjne Małopolskiej Szkoły Gastroenterologii
Materiały z XV Kongresu Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii
Pattani R., Palda V.A., Hwang S.W., Shah P.S.: Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhea and Clostridium difficile infection among hospitalized patients: systematic review and meta-analysis. Open Med. 2013; 7(2).

05.02.2014

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.