Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii

prof. dr hab. med. Marek Prost
Centrum Okulistyki Dziecięcej w Warszawie
Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii

Co to jest i jakie są przyczyny?

Jest to choroba zapalna siatkówki wywołana przez wirusa cytomegalii (CMV). Wirus ten jest jedną z najczęstszych przyczyn tzw. oportunistycznych zakażeń siatkówki, czyli występujących u osób z upośledzoną odpornością, m.in. pacjentów po przeszczepach narządów, leczonych lekami immunosupresyjnymi lub kortykosteroidami, z niektórymi chorobami nowotworowymi, chorych na AIDS, osób po długotrwałym stosowaniu antybiotyków. U noworodków choroba może występować jako wrodzone zakażenie w następstwie zakażenia wewnątrzmacicznego lub po porodzie przez zakażony kanał rodny.

Jak często występuje?

Cytomegalia jest częstą przyczyną stanów zapalnych siatkówki u osób z upośledzoną odpornością, natomiast jest rzadką przyczyną zapalenia siatkówki u noworodków. Do zakażenia wirusem dochodzi bardzo często, ale w ponad 90% przypadków przebiega ono bezobjawowo. W Polsce ponad 80% dorosłych ma przeciwciała przeciw wirusowi cytomegalii, tzn. że przeszły one uprzednio zakażenie tym wirusem bez wystąpienia objawów klinicznych.

Jak się objawia?

U osób z upośledzoną odpornością wirus powoduje przede wszystkich zapalenie siatkówki, które może być trudne do zauważenia u dzieci, ponieważ powoduje ono tylko pogorszenie widzenia bez widocznych dla otoczenia zmian w gałkach ocznych.

Wrodzone zakażenie wirusem cytomegalii u noworodków powoduje wystąpienie objawów ogólnych (m.in. żółtaczka, powiększenie wątroby, zmniejszenie płytek krwi [trombocytów], niedokrwistość, zapalenie płuc, małogłowie, krwotoki wewnątrzczaszkowe i zwapnienie przy komorach mózgu). W gałce ocznej wirus powoduje zapalenie siatkówki i naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zaćmę i małoocze.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Zakażenie wywołane przez wirus cytomegalii nie może być rozpoznane przez rodziców dziecka. Starsze dzieci i dorośli zauważają niekiedy męty w polu widzenia oraz pogorszenie ostrości wzroku. Właściwą diagnozę może postawić tylko lekarz okulista po zbadaniu gałek ocznych.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Lekarz okulista rozpoznaje zapalenie siatkówki na podstawie badania dna oka (zob. Wziernikowanie dna oka [oftalmoskopia]). Zmiany w obu oczach stwierdza się w 50% przypadków. Typowym objawem choroby są żółtawe wysięki i towarzyszące im krwotoki, które zajmują duże obszary dna oka i układają się wzdłuż łuków naczyniowych wokół plamki (tzw. objaw pizzy). Obserwuje się także zapalne pochewki wokół naczyń siatkówki, głównie żylnych. Często stwierdza się również zapalenie nerwu wzrokowego. Po wygojeniu się zmian zapalnych widoczne są rozległe zaniki siatkówki z ziarnistymi przebarwieniami. Powikłaniem stanów zapalnych może być odwarstwienie siatkówki (zob. Odwarstwienie siatkówki przedarciowe).

Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii – widoczne rozległe obszary zapalenia siatkówki z żółtawymi wysiękami i towarzyszącymi krwotokami, układające się wzdłuż łuków naczyniowych wokół plamki zapalne pochewki wokół naczyń siatkówki (tzw. objaw pizzy)
Ryc. 1. Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii – widoczne rozległe obszary zapalenia siatkówki z żółtawymi wysiękami i towarzyszącymi krwotokami, układające się wzdłuż łuków naczyniowych wokół plamki zapalne pochewki wokół naczyń siatkówki (tzw. objaw pizzy)

Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii – rozległe zaniki siatkówki z ziarnistymi przebarwieniami po wygojeniu się zmian zapalnych
Ryc. 2. Zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii – rozległe zaniki siatkówki z ziarnistymi przebarwieniami po wygojeniu się zmian zapalnych

Drugą podstawą diagnozy są dodatnie wyniki testów serologicznych na obecność przeciwciał wirusa cytomegalii. Ich stwierdzenie ma szczególne znaczenie w diagnostyce wrodzonego zakażenia wirusem cytomegalii.

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwwirusowych ogólnie (gancyklowir i foskarnet). Możliwe są również wstrzyknięcia gancyklowiru do ciała szklistego. U chorych z nabytym zakażeniem wirusem cytomegalii (szczególnie w przebiegu AIDS) stosuje się implanty doszklistkowe (Vitrasert), które po wprowadzeniu do wnętrza oka stopniowo uwalniają gancyklowir przez 5–8 miesięcy.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Możliwe jest wyleczenie stanu zapalnego, ale nieodwracalne uszkodzenie siatkówki przez proces zapalny (pozapalna martwica siatkówki) może powodować znaczne pogorszenie widzenia.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Po zakończeniu leczenia chorzy powinni pozostawać pod opieką lekarza okulisty i zgłaszać się na okresowe badania co 3–6 miesięcy, istnieje bowiem możliwość odwarstwienia siatkówki.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Brak jest obecnie możliwość profilaktyki zakażenia wirusem cytomegalii, szczególnie, że większość z nich spowodowana jest reaktywacją obecnych już w organizmie chorego wirusów ukrytych w postaci nieczynnej (tzw. latentnych) w stanach obniżonej odporności.

27.01.2014
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?