Co to jest opryszczkowe zapalenie spojówek
Jest to wirusowe zapalenie spojówek wywołane przez wirusa opryszczki pospolitej, typ HSV 1. Do pierwotnego zakażenia dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą. Wirus przenoszony jest przez palce lub drogą kropelkową. W większości przypadków przyczyną stanu zapalnego jest reaktywacja nieczynnej (latentnej) postaci wirusa ukrytego w zwojach nerwowych przy gałce ocznej.
Jak często występuje opryszczkowe zapalenie spojówek i rogówki?
Opryszczkowe zapalenie spojówek nie występuje epidemicznie i nie jest częstą przyczyną zapalenia spojówek u dorosłych.
Objawy opryszczkowego zapalenia spojówek
Opryszczkowe zapalenie spojówek ma typowe cechy wirusowego zapalenia spojówek, czyli obfitą, surowiczą wydzielinę oraz odczyn grudkowy spojówek. Często przed wystąpieniem zapalenia spojówek pojawiają się na skórze powiek charakterystyczne małe pęcherzyki, wypełnione treścią surowiczą, które później pękają i tworzą pokryte strupem owrzodzenia. Przyuszne węzły chłonne nierzadko są powiększone.
Często zapalenie spojówek towarzyszy lub następuje po zapaleniu górnych dróg oddechowych lub gardła.
Zapalenie rogówki jako powikłanie opryszczkowego zapalenia spojówek
Częstym powikłaniem jest zapalenie rogówki, najczęściej w postaci drzewkowatego ubytku w jej nabłonku, co jest najbardziej charakterystycznymi objawem choroby.
Czas trwania objawów
Okres trwania objawów wynosi do 3 tygodni.
Kiedy należy pilnie zgłosić się do okulisty?
Opryszczkowe zapalenie spojówek może spowodować zapalenie rogówki, dlatego w przypadku podejrzenia o jego występowanie (pogorszenie ostrości wzroku lub zauważenie jakichkolwiek zmian na rogówce) należy zgłosić się do lekarza okulisty.
Ryc. 1. Drzewkowaty naciek w nabłonku rogówki u chorego z opryszczkowym zapaleniem spojówki.
Jak rozpoznaje się opryszczkowe zapalenie spojówek i rogówki?
Zapalenia te rozpoznaje się na podstawie wywiadu i badania oczu w biomikroskopie (lampie szczelinowej).
Badanie w lampie szczelinowej i typowe cechy opryszczki oka
Bardzo pomocne w postawieniu właściwej diagnozy jest stwierdzenie na powiekach obecności pęcherzyków wypełnionych treścią surowiczą oraz charakterystycznego drzewkowatego nacieku w powierzchownych warstwach rogówki, widocznego najlepiej po wybarwieniu fluoresceiną.
Dlaczego badania laboratoryjne rzadko są wykonywane?
Hodowle wirusowe oraz testy immunodiagnostyczne zazwyczaj nie są pomocne w ustaleniu diagnozy ze względu na często długi okres oczekiwania na wyniki i ograniczoną dostępność tych badań.
Leczenie opryszczkowego zapalenia spojówek i rogówki
W leczeniu zapaleń spojówki wywołanych przez wirusy opryszczki leczeniem z wyboru jest stosowanie acyklowiru w postaci 3% maści ocznej lub gancyklowiru w postaci 0,15% żelu ocznego.
Leczenie ciężkich postaci opryszczki oka
W przypadkach ciężkich zapaleń rogówki należy rozważyć podawanie ogólne, doustne, acyklowiru do czasu, aż cofną się zmiany zapalne.
Stosowanie kortykosteroidów w opryszczkowych zapaleniach oka
Kortykosteroidów zasadniczo nie powinno się stosować w zapaleniu wirusowym spojówek, ponieważ mogą ułatwiać rozprzestrzenianie się wirusów w tkankach. Można je stosować, ale pod ścisłą kontrolą lekarza okulisty i po rozpoczęciu leczenia lekami przeciwwirusowymi.
Rokowanie i możliwe powikłania
Całkowite wyleczenie stanu zapalnego możliwe jest w ciągu 3 tygodni. Ciężkie postacie zapalenia rogówki mogą powodować jej zmętnienie, trwale upośledzające widzenie.
Kontrola po zakończeniu leczenia
Po zakończeniu leczenia nie ma konieczności wykonywania badań kontrolnych.
Profilaktyka opryszczkowego zapalenia spojówek i rogówki
Brak skutecznych metod profilaktyki. Większość osób w populacji jest nosicielem latentnej postaci wirusa ukrytego w zwojach nerwowych. Do jego reaktywacji może dojść na przykład wskutek upośledzenia odporności miejscowej lub ogólnej.
