×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Zapalenie spojówek w przebiegu półpaśca lub ospy wietrznej

prof. dr hab. n. med. Marek Prost
Centrum Okulistyki Dziecięcej w Warszawie

Co to jest i jakie są przyczyny?

Zapalenie spojówek w przebiegu półpaśca lub ospy wietrznej jest spowodowane obecnością wirusa HHV 3, zwyczajowo zwanego VZV.

Wirusem tym zakażamy się często w dzieciństwie i wtedy powoduje on jedną z najczęstszych chorób zakaźnych wieku dziecięcego – ospę wietrzną. Jej przechorowanie daje odporność i zabezpiecza przed ponownym wystąpienie zmian.

Często jednak wirus przyjmuje postać latentną (ukrytą) w czuciowych zwojach nerwów, w których pozostaje w formie uśpionej do końca życia. W warunkach pogorszenia odporności organizmu dochodzi niekiedy do reaktywacji wirusa i rozwoju innej postaci choroby, nazywanej półpaścem. Może się tak zdarzyć nawet po kilkudziesięciu latach. Wirus rozprzestrzenia się wtedy drogą nerwów czuciowych. Na półpasiec zapadają osoby, które w dzieciństwie przebyły ospę wietrzną. Bezpośrednie zakażenie osoby zdrowej przez chorego jest mało prawdopodobne.

Jak często występuje?

Zapalenie spojówek w przebiegu półpaśca lub ospy wietrznej u dorosłych nie występuje często i dotyczy zazwyczaj osób między 50. a 75. rokiem życia. U osób młodych stwierdza się je często w trakcie immunosupresji (leczenie przeciwnowotworowe lub po przeszczepach narządów) oraz u chorych na AIDS.

Jak się objawia?


Ryc. 1. Wysypka na podniebieniu w przebiegu ospy wietrznej

Najbardziej typowymi objawami choroby są charakterystyczne zmiany zapalne skóry twarzy o dużej bolesności. Zapalenie spojówek w przebiegu półpaśca lub ospy wietrznej jest prawie zawsze jednooczne. Towarzyszą mu typowe zmiany skórne na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny w postaci plamkowo-grudkowej wysypki przechodzącej w pęcherzyki, które później pękają i zmieniają się w pokryte strupem owrzodzenia. Wysypka może pojawiać się również w uchu, na ustach i języku (zob. ryc. 1). Zmianom skórnym towarzyszy gorączka, bóle głowy, silne bóle oka, uczucie mrowienia i drętwienia skóry (parestezje), zawroty głowy, pogorszenie słuchu, zaburzenia smaku, porażenia II, IV, V i VI nerwu czaszkowego.

Zapalenie spojówek występuje u 40–60% chorych i ma objawy typowe dla zapalenia wirusowego. Inne często występujące zmiany oczne to zapalenie rogówki (u 40–60% chorych), podwyższenie ciśnienia śródgałkowego (u 40% chorych), zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego (40% chorych), zapalenie twardówki, porażenia mięśni ocznych, zapalenie siatkówki i nerwu wzrokowego. Mogą one trwać miesiącami i prowadzić do znacznego nieraz pogorszenia widzenia u chorych. Poważnym powikłaniem jest również keratopatia neurotroficzna, czyli nawrotowe stany zapalne rogówki spowodowane zaburzeniami czucia rogówki wskutek uszkodzenia nerwów przez wirusy.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Zapalenie spojówek w przebiegu półpaśca lub ospy wietrznej może powodować stany zapalne różnych struktur wewnątrzgałkowych i trwałe pogorszenie ostrości wzroku, dlatego jego leczenie powinno być szybko rozpoczęte przez lekarza okulistę.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Postawienie rozpoznania jest dość łatwe, ponieważ we wszystkich przypadkach występują typowe zmiany skórne oraz znaczne bóle oka i głowy.

Hodowle wirusowe oraz testy immunodiagnostyczne zazwyczaj nie są pomocne w ustaleniu diagnozy, ponieważ na wyniki tych badań trzeba czekać dość długo, zaś objawy choroby są tak typowe, że nie ma konieczności dodatkowego potwierdzania diagnozy.

Jakie są sposoby leczenia?

Półpasiec zazwyczaj wymaga leczenia doustnymi środkami przeciwwirusowymi (acyklowir, famcyklowir). W leczeniu związanych z nim zapaleń spojówki stosuje się acyklowir w postaci 3% maści ocznej lub gancyklowir podawany jako 0,15% żel oczny. Można również rozważyć podanie miejscowo antybiotyków w kroplach, aby zapobiec wtórnemu nadkażeniu bakteryjnemu.

W przypadku wystąpienia zapalenia twardówki, tęczówki i ciała rzęskowego, należy rozważyć podanie kortykosteroidów oraz leków rozszerzających źrenicę. Poważne powikłania (zapalenie siatkówki i nerwu wzrokowego, keratopatia neurotroficzna) często wymagają leczenia szpitalnego oraz operacyjnego.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

W większości przypadków możliwe jest całkowite wyleczenie stanu zapalnego. Zajęcie rogówki i struktur wewnątrzgałkowych może powodować trwałe upośledzenie widzenia.

Co zrobić aby uniknąć zachorowania?

Brak skutecznych metod profilaktyki.

12.04.2013
Wybrane treści dla Ciebie:
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta
  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.