O leczeniu nowotworów urologicznych

Federacja Przedsiębiorców Polskich, kontynuując zainicjowane w 2022 roku działania w ramach projektu „Wprost o prostacie”, zorganizowała debatę pt. „Nowoczesna uroonkologia: interdyscyplinarne perspektywy”.

• Najistotniejszy jest czas od wystąpienia pierwszego krwiomoczu do momentu ustalenia rozpoznania
• Jednym ze wskazywanych powodów późnego rozpoznania i wiążących się z tym wyzwań w leczeniu jest wymóg posiadania skierowania do urologa
• Obecne zapisy programu lekowego odstają w pewnym zakresie od zalecanych standardów postępowania
• Postęp technologiczny umożliwia wprowadzenie minimalnie inwazyjnej cystoskopii giętkiej oraz leczenia z asystą robota chirurgicznego

W Polsce rak gruczołu krokowego jest najczęściej rozpoznawanym nowotworem u mężczyzn, a raka pęcherza moczowego rozpoznaje się u ponad 5000 mężczyzn rocznie – co czyni go czwartym w kolejności spośród najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u polskich mężczyzn. Te statystyki jednoznacznie wskazują na potrzebę podjęcia pilnych działań systemowych w obszarze nowotworów urologicznych.

Nowotwory urologiczne często dotykają osób aktywnych zawodowo (50–60 latków). Statystyki wskazują także, że aż co drugi chory na raka pęcherza trafia do urologa za późno.

Prof. Piotr Chłosta. Fot. UJ

Prof. Piotr Chłosta, Kierownik Katedry i Kliniki Urologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, kierownik Oddziału Klinicznego Urologii i Urologii Onkologicznej w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie zwrócił uwagę na to, że najistotniejszy jest czas od wystąpienia pierwszego krwiomoczu do momentu ustalenia rozpoznania. Nie powinien on być dłuższy niż sześć miesięcy. Niestety, w wielu przypadkach okres ten jest wydłużony, co drastycznie pogarsza wyniki leczenia.

Jednym ze wskazywanych powodów późnego rozpoznania i wiążących się z tym wyzwań w leczeniu jest wymóg posiadania skierowania do urologa. Z jednej strony, wydłuża to czas do rozpoznania i wydłuża kolejki do specjalistów, a z drugiej jest przyczyną opóźnień w podjęciu leczenia u tych pacjentów, u których można by rozpocząć je już na początku drogi.

Obecnie w leczeniu raka pęcherza moczowego, zwłaszcza w stadium rozsiewu, przełomowe terapie skojarzone zastosowane w pierwszej linii, przynoszą lepszy efekt kliniczny i zapewniają choremu lepszą jakość życia. Wiedza na temat optymalnego leczenia jest ogólnodostępna – dla lekarzy zawarta w wytycznych klinicznych (krajowych i międzynarodowych). Pacjenci mogą sprawdzać możliwości leczenia z pomocą modeli sztucznej inteligencji. Jednak obecne zapisy programu lekowego odstają w pewnym zakresie od zalecanych standardów postępowania.

Eksperci biorący udział w debacie podkreślili także, że postęp technologiczny umożliwia wprowadzenie minimalnie inwazyjnej cystoskopii giętkiej oraz leczenia z asystą robota chirurgicznego, co znacząco poprawia wyniki czynnościowe, w tym zachowanie potencji i możliwość oddawania moczu drogą naturalną. Podczas dyskusji zaznaczono także rolę rozwoju metod obliczeniowych i sztucznej inteligencji (AI), dzięki czemu radioterapia adaptacyjna stała się klinicznie wykonalna. Polega ona na dostosowywaniu planu leczenia do warunków anatomicznych pęcherza każdego dnia, co pozwala na precyzyjne celowanie i oszczędzanie zdrowych tkanek.

Federacja Przedsiębiorców Polskich wykorzysta wnioski z debaty do aktywnego wspierania wysiłków na rzecz poprawy systemu opieki zdrowotnej w uroonkologii. W tym celu, na podstawie zgłaszanych potrzeb środowisk medycznych i pacjentów, opracowany zostanie dokument z rekomendacjami działań w obszarze uroonkologii.

Najpilniejsze rozwiązania systemowe, które mają poprawić sytuację pacjentów z nowotworami urologicznymi obejmują:

1. Zniesienie wymogu posiadania skierowania do urologa.
2. Usprawnienie dostępu do nowoczesnych terapii systemowych – szybkie wdrażanie leczenia zgodnego z międzynarodowymi wytycznymi (m.in. NCCN i ESMO), od pierwszej linii leczenia, co ma szansę znacząco wydłużyć życie pacjentów (np. refundacja terapii skojarzonej w I linii, optymalizacja dostępu do immunoterapii w leczeniu okołooperacyjnym).
3. Wdrożenie wysokospecjalistycznych jednostek (ośrodków referencyjnych) – leczenie zaawansowanych postaci nowotworów pęcherza powinno się odbywać w ośrodkach z doświadczeniem i zapleczem wielospecjalistycznym.
4. Poprawa koordynacji i diagnostyki – zapewnienie kompletności diagnostyki (w tym rezonansu magnetycznego, którego terminy często przekraczają 30–40 dni), stosowanie checklist diagnostycznych oraz poprawa jakości konsyliów wielodyscyplinarnych (MDT), które są ustawowym obowiązkiem, choć ich jakość jest nierównomierna.