Nerwiak Mortona (a właściwie metatarsalgia Mortona) to częste zaburzenie objawiające się bólem stopy w środkowej części podeszwy. Jest to spowodowane drażnieniem nerwu podeszwowego wspólnego palców, wokół którego z czasem może powstać zgrubienie. Leczenie początkowo polega na noszeniu szerokiego, dobrze amortyzowanego obuwia, wkładek ortopedycznych i odciążaniu stopy, następnie konieczne mogą być zastrzyki z glikokortykosteroidów, a w rzadkich przypadkach leczenie chirurgiczne.
Co to jest nerwiak Mortona?
Nerwiak Mortona to choroba objawiająca się bólem w środku stopy, zwykle w okolicy między trzecim a czwartym palcem. Nerwiak Mortona polega na pojawieniu się zgrubienia tkanki wokół jednego z nerwów unerwiających stopę, dokładnie nerwu podeszwowego wspólnego palców. Bardziej precyzyjną nazwą tej choroby jest metatarsalgia Mortona, ponieważ zwykle ból jest spowodowany jedynie podrażnieniem nerwu, a dopiero długotrwałe drażnienie powoduje powstanie dużego skupiska włóknistej tkanki łącznej na przebiegu nerwu, które jest nazywane nerwiakiem.
Jak często występują nerwiaki Mortona?
Nerwiaki Mortona występują powszechnie. Szacuje się, że nawet u około 30% osób wystąpią objawy nerwiaka Mortona na jakimś etapie życia. Zaburzenie to występuje częściej u kobiet, zwykle między 30. a 60. rokiem życia. Rzadko dotyczy obu stóp.
Nerwiak Mortona – przyczyny
Uważa się, że nerwiak Mortona pojawia się w odpowiedzi na podrażnienie, ucisk lub uraz nerwu podeszwowego wspólnego palców.
Czynniki ryzyka
Do powstania nerwiaka Mortona może się przyczynić:
- noszenie butów na wysokim obcasie lub butów, które są ciasne lub źle dopasowane
- uprawianie sportów o dużej intensywności, takich jak bieganie lub takich, w których stosuje się ciasne buty, takie jak narciarstwo śnieżne lub wspinaczka skałkowa
- wykonywanie pracy, która wymaga długotrwałego stania
- deformacje stóp – haluksy, palce młotkowate, płaskostopie
Nerwiak Mortona – objawy
Objawy nerwiaka Mortona obejmują:
- ból w środkowej części stopy, na wysokości między trzecim a czwartym palcem, który może dawać wrażenie podobne do kamienia w bucie lub sfałdowanej skarpetki
- piekący ból podeszwy stopy, który może promieniować do palców
- mrowienie lub drętwienie palców stopy – trzeciego i czwartego
- rzadko mogą występować skurcze w stopie.
Ból może się nasilać podczas noszenia butów na wysokim obcasie lub stania na palcach. Zwykle stopa wygląda normalnie, nie ma obrzęku ani zaczerwienienia, a sam nerwiak nie jest wyczuwalny przy dotyku.
Objawy nerwiaka Mortona zwykle się nasilają z czasem. Na początku ból może być nieznaczny i ustępować po zdjęciu buta i masażu stopy. W miarę nasilania się stanu zapalnego dotkniętego nerwu objawy się nasilają.
Nerwiak Mortona – diagnostyka
Lekarz zbierze wywiad i zbada pacjenta. Podczas badania wykona testy, czyli w odpowiedni sposób będzie dotykać i uciskać stopę, aby sprawdzić, gdzie dokładnie jest przyczyna bólu. Czasem podczas badania pacjent może mieć uczucie kliknięcia między kośćmi stopy.
W celu wykluczenia innych przyczyn bólu, lekarz może zlecić badania dodatkowe, takie jak RTG, USG lub rezonans magnetyczny stopy.
Nerwiak Mortona – leczenie
Na początku lekarz zaleci leczenie zachowawcze, czyli:
- noszenie odpowiedniego obuwia z szerokimi noskami, taki, aby śródstopie i palce nie były uciśnięte
- noszenie specjalnych wkładek ortopedycznych do butów, które pomagają zmniejszyć ucisk na nerw
- unikanie aktywności powodującej duże obciążenie stóp, takich jak bieganie, taniec, skakanie
- okłady lub delikatne masaże stopy lodem
- przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
Pomocne mogą być też masaże i fizjoterapia. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanego efektu, kolejnym etapem są zastrzyki z glikokortykosteroidu w okolicę chorego nerwu.
W rzadkich przypadkach konieczne może być leczenie chirurgiczne, czyli usunięcie zgrubienia nerwu. Zwykle jest skuteczne, ale jego powikłaniem może być drętwienie palców stopy.
Nerwiak Mortona – zapobieganie
Na zmniejszenie ryzyka pojawienia się nerwiaka Mortona może wpłynąć:
- unikanie noszenia ciasnych butów, a także butów na wysokim obcasie
- noszenie dobrze dopasowanych butów z szerokimi noskami
- noszenie odpowiedniego obuwia z amortyzacją podczas uprawiania sportów
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała.
Czy nerwiak Mortona to guz?
Nazwa nerwiak jest myląca, ponieważ oznacza guza zbudowanego z komórek nerwowych. Jednak nerwiak Mortona nie jest guzem w takim rozumieniu, a jedynie oznacza zgrubienie wokół nerwu. Nerwiak Mortona nie ma nic wspólnego z chorobą nowotworową.
