Nerwiaki to łagodne nowotwory powstające na przebiegu nerwów. Nerwiaki mogą powstawać w różnych miejscach ciała i mają różne rozmiary. Małe nerwiaki nie zawsze powodują objawy i nie wymają leczenia. W przypadku większych, wywołujących objawy, może być konieczne leczenie operacyjne
Co to są nerwiaki?
Nerwiaki to łagodne nowotwory, które powstają na przebiegu nerwów. Guzy te składają się z tkanki łącznej, komórek Schwanna i włókien nerwowych (aksonów) i mogą rozwinąć się w dowolnym miejscu ciała.
Chociaż istnieje wiele rodzajów nerwiaków, termin ten najczęściej odnosi się do nerwiaków pourazowych, czyli takich, które powstają, kiedy uszkodzony nerw zaczyna się goić w niekontrolowany sposób, co skutkuje powstaniem masy składającej się m.in. z niezorganizowanych włókien nerwowych i innych tkanek.
Nerwiaki pourazowe mogą być spowodowane przez każdy rodzaj uszkodzenia nerwu, np. uraz chirurgiczny, przecięcie nerwu, a także przez przewlekłe drażnienie nerwu i stan zapalny.
Niektóre nerwiaki bywają też objawem zespołów genetycznych, jak np. w nerwiakowłókniakowatości.
Czy nerwiaki są częste?
Trudno powiedzieć, czy nerwiaki są częste, ponieważ wydaje się, że większość nerwiaków przebiega bezobjawowo i dlatego często pozostaje niewykryta. W jednym badaniu dotyczącym urazów dłoni wykazano, że nerwiaki występowały u około 7% osób po amputacji palca.
Jak powstają nerwiaki?
Wydaje się, że nerwiaki powstają wtedy, kiedy w wyniku urazu (jednego lub wielu przewlekłych) tkanka łączna tworząca otoczkę wokół włókien nerwowych, która chroni włókna aksonalne, zostaje uszkodzona. Pociąga to za sobą uszkodzenie włókien nerwowych. Dochodzi do stanu zapalnego i w procesie gojenia uszkodzone zakończenia nerwowe zaczynają się regenerować w sposób nieregularny (nie liniowo, jak prawidłowo przebiegające włókna nerwowe), co skutkuje niezorganizowanym wzrostem i powstaniem nerwiaka. Może to powodować objawy, takie jak ból oraz wynikające z ucisku na okoliczne struktury, które mogą być różne w zależności od tego, gdzie występuje nerwiak.
Nerwiaki – objawy
Nerwiaki mogą powodować różne objawy, w zależności m.in. od tego, gdzie są zlokalizowane i jakie mają rozmiary. Często małe nerwiaki nie powodują żadnych objawów i są przypadkowo wykrywane podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn.
Ogólnie można powiedzieć, że nerwiaki mogą powodować ból, o różnym nasileniu, który może mieć postać pieczenia, sztywności, przeczulicy, kłucia. Towarzyszyć mu może mrowienie lub drętwienie okolicy nerwiaka.
Ponadto, nerwiaki mogą też uciskać struktury położone w ich okolicy. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku nerwiaków występujących w czaszce, ponieważ czaszka jest twardą zamknięta puszką i wzrost jakiejkolwiek masy w jej wnętrzu może powodować wzrost ciśnienia śródczaszkowego i ucisk na mózg, powodujący różne, także zagrażające życiu objawy.
Przeczytaj więcej: Nerwiak nerwu słuchowego (przedsionkowo-ślimakowego)Nerwiaki – diagnostyka
W diagnostyce nerwiaków, jak w przypadku innych chorób, lekarz najpierw zbierze wywiad, a następnie przeprowadzi badanie przedmiotowe. Jeśli nerwiak jest położony powierzchownie i lekarz podczas badania może go dotknąć (ucisnąć), to pacjent może mieć wówczas wrażenie podobne do przebiegania prądu.
Następnie, w zależności od lokalizacji i objawów, lekarz może zlecić badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny, w którym można uwidocznić nawet bardzo małe nerwiaki.
Nerwiaki – leczenie
Leczenie zależy od rodzaju, lokalizacji, wielkości nerwiaka, a także tego, czy powoduje objawy. Część nerwiaków nie wymaga leczenia, a jedynie obserwacji. Dotyczy to zwykle bezobjawowych nerwiaków, których lokalizacja i rozmiary nie niosą potencjalnego zagrożenia i które nie rosną.
W innych przypadkach lekarz może zalecić leczenie zachowawcze, czyli np. okłady z lodu, odpoczynek, które mogą przynieść ulgę, jeśli występuje obrzęk, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), zastrzyki glikokortykosteroidów, a także fizjoterapię.
Leczeniem przyczynowym jest leczenie chirurgiczne. Istnieje wiele metod leczenia chirurgicznego (także małoinwazyjnego). Jest ono dobierane w zależności od rodzaju nerwiaka, objawów, lokalizacji, wielkości i stanu zdrowia pacjenta.
Czy nerwiaki szybko rosną?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wydaje się, że większość nerwiaków nie rośnie. Są jednak nerwiaki, które rosną i to szybko i wymagają w związku z tym pilnego leczenia. Są też nerwiaki, które rosną przez jakiś czas, a następnie ich wzrost się zatrzymuje.
Nerwiak – powikłania
Powikłania nerwiaka to przede wszystkim jego wpływ na funkcjonowanie i zdrowie, także psychiczne, ponieważ przewlekły ból stanowi czynnik ryzyka zaburzeń psychicznych. Ponadto nerwiak może niszczyć okoliczne struktury, czasem w sposób nieodwracalny, co dotyczy przede wszystkim nerwiaków znajdujących się w czaszce.
Nerwiak może wymagać leczenia operacyjnego i wówczas powikłania wiążą się z samym zabiegiem. Powikłaniami operacji bywają infekcja, krwawienie, blizny, a także ryzyko związane ze znieczuleniem. Może także dojść do uszkodzenia nerwu, które spowoduje zaburzenia czucia lub niedowład.
