Szczepienie w pierwszej dobie życia

Pytanie nadesłane do redakcji

Czym jest uzasadnione szczepienie noworodków w Polsce w pierwszej dobie życia? Jak to się ma do ryzyka powikłań poszczepiennych? Czy w tak krótkim czasie można ocenić, czy dziecko powinno zostać zakwalifikowane do szczepienia? Jak to wygląda w innych krajach? Kiedyś szczepiono dzieci w Polsce między 4. a 15. dniem życia. Dlaczego to uległo zmianie?
Anna

Odpowiedziała

lek. med. Izabela Tarczoń
specjalista pediatrii, Konsultant ds. szczepień ochronnych
kierownik Specjalistycznej Poradni Medycznej "Przylądek Zdrowia"

Zgodnie z obowiązującym w Polsce Programem Szczepień Ochronnych w pierwszej dobie życia zdrowym noworodkom podaje się szczepienie przeciwko gruźlicy i pierwszą dawkę szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

W odniesieniu do gruźlicy jest to pierwsza i jednocześnie jedyna dawka chroniąca przed ciężkim przebiegiem gruźlicy u dzieci. Do takich postaci gruźlicy, mogących być nawet przyczyną zgonu dziecka, należy gruźlicze zapalenie opon mózgowo rdzeniowych, czy gruźlica rozsiana. Polska należy do krajów o tzw. średniej endemiczności (corocznie stwierdza się 24–25 nowych zachorowań na 100 000 osób), w których zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia konieczne jest podanie jednej dawki szczepionki wszystkim noworodkom w ciągu 12 godzin po urodzeniu.

Podanie pierwszej dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B po urodzeniu bardzo skutecznie chroni dziecko przed zachorowaniem, przekazanym mu np. od matki w pierwszych minutach życia. Chroni również przed poważnymi jego konsekwencjami, takimi jak marskość czy rak wątroby. Dzięki powszechnie wprowadzonym od 1996 r. szczepieniom noworodków i kontynuacji szczepień w wieku niemowlęcym uzyskano zmniejszenie liczby nowych zachorowań z 45 (1985 r.) do 3,5 (2008 r.) na 100 000 osób. Obecnie zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu B obserwuje się głównie w grupie młodych osób, dotychczas nieszczepionych, znajdujących się w wieku, w którym spodziewać się mogą potomstwa. Szczepienie noworodków w takiej sytuacji jest niezwykle istotne dla ochrony rodzącego się dziecka przed zakażeniem.

Zmiany w polskim Programie Szczepień Ochronnych, takie jak redukcja liczby szczepień przeciwko gruźlicy do jednej dawki, są z jednej strony skutkiem poprawiającej się sytuacji epidemiologicznej, z drugiej zaś, ze względu na wciąż jeszcze niezadowalającą liczbę nowych zachorowań na terenie Polski, nie można zupełnie zrezygnować z powszechnych szczepień noworodków. Szczepienia są bezpieczną forma profilaktyki, wykonuje się je po kwalifikacji lekarskiej, ryzyko powikłań jest minimalne, nieporównywalnie mniejsze niż naturalny przebieg zakażenia.