Przewlekła niewydolność żylna jest zespołem objawów będących wynikiem długotrwałego poszerzenia naczyń żylnych i związanego z tym wzrostem ciśnienia żylnego.
Początkowo objawia się ona niewielkimi obrzękami okolicy kostek, które nasilają się pod wieczór. Następnie pojawiają się bóle goleni, kurcze mięśni, a żylaki stają się widoczne.
Dalszy postęp zmian z czasem prowadzi do stwardnienia skóry i podskórnej tkanki tłuszczowej oraz charakterystycznych brunatnych przebarwień i stanów zapalnych skóry. W bardzo nasilonych postaciach niewydolności żylnej na łydce, tuż nad kostką, po wewnętrznej stronie goleni, może powstać trudno gojące się owrzodzenie żylne.
Do przewlekłej niewydolności żylnej najczęściej dochodzi na skutek:
- cofania się krwi w żyłach głębokich (tzw. refluksu żylnego) po przebytej zakrzepicy żył głębokich w kończynach dolnych
- niedrożności żył głębokich (również po zakrzepicy żył głębokich)
- żylaków kończyn dolnych (zaawansowanych i nieleczonych)
- innych rzadszych schorzeń, np. ucisku na żyły biodrowe (zespół Maya Thurnera) lub wrodzonego braku zastawek żylnych).
Przewlekła niewydolność żylna obejmuje więc chorobę żylakową (żylaki) oraz zespół pozakrzepowy rozwijający się u niektórych chorych, którzy przebyli zakrzepicę żylną. Bez względu na przyczynę objawy są bardzo podobne, dlatego bez wykonania dodatkowch badań (najczęściej ultrasonografii) bardzo trudno jest stwierdzić co jest pierwotną przyczna dolegliwości.
Uważa się, że przewlekła niewydolność żylna ma wymiar społeczny, gdyż dotyka ona 40–60% kobiet i 15–30% mężczyzn. Wielu chorych bardzo późno lub wcale nie zgłasza się do lekarza. Niestety nieleczone schorzenie może w najbardziej skrajnej postaci doprowadzić do poważnych uszkodzeń skóry na nogach i powstawania niegojących się, trudnych w leczeniu tzw. owrzodzeń żylnych.
Wymienione jednostki chorobowe wchodzące w skład niewydolności żylnej zostały szczegółowo opisane w działach i artykułach:
Rozpoznanie niewydolności żylnej
Podstawową metodą rozpoznawania niewydolności żylnej jest obecnie ultrasonografia dopplerowska pozwalająca stwierdzić zakrzepicę oraz określić wydolność żył czyli ustalić, czy i które zastawki żylne są uszkodzone.
Klasyfikację i stopień zaawansowania schorzenia określa się za pomocą tzw skali CEAP (od angielskich słów Clinical, Etiology, Anatomy, Pathology) stąd może się zdarzyć, że na konsultacji lekarza naczyniowca pojawi się określenie CEAP z symbolami literowymi i liczbowymi.
Leczenie niewydolności żylnej
jest kompleksowe i uzależnione od przyczyny. Obejmuje ono leczenie zachowawcze i inwazyjne (zabiegowe).
Postępowanie zachowawcze polega na:
- zmianie stylu życia chorego (redukcja nadwagi, uprawianie sportu, zmiana nawyków żywieniowych i unikanie zaparć)
- farmakoterapii: stosowane są głównie preparaty pochodzenia roślinnego : hesperydyna, pochodne rutyny, escyna, ale również preparaty syntetyczne.
Leczenie uciskowe – kompresoterapię – jak stosować materiały uciskowe można przeczytać w artykule: Jak prawidłowo stosować wyroby uciskowe?
Leczenie inwazyjne (zabiegowe) stosowane jest wówczas, gdy metody zachowawcze są nieskuteczne lub ze wskazań kosmetycznych. Metody zabiegowe zostały omówione w artykule: Metody inwazyjnego leczenia żylaków.
