×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Zapobieganie zakażeniom pokarmowym w podróży

dr n. med. Agnieszka Wroczyńska
Klinika Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych
Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni

Jakie choroby przenoszone są drogą pokarmową? Komu grożą w podróży zakażenia pokarmowe? Jak się przed nimi uchronić?


Fot. pixabay.com

Komu grożą zakażenia pokarmowe w podróży?

Choroby przenoszone drogą pokarmową, tzn. przez spożycie zanieczyszczonych drobnoustrojami posiłków lub wody, są częstym problemem podróżnych. W wielu krajach jest to związane przede wszystkim ze złymi warunkami sanitarnymi, odbiegającymi znacznie od europejskich, brakiem dostępu do wody pitnej i kanalizacji oraz niskim poziomem higieny przygotowywania żywności. W takich okolicznościach występowanie chorobotwórczych drobnoustrojów w posiłkach i napojach jest powszechne, a sprzyja temu także wilgotny i gorący klimat.

Jednym z najczęstszych problemem turystów na świecie jest biegunka podróżnych, która zwykle przebiega łagodnie, choć może zepsuć plany turystyczne lub zawodowe podczas wyjazdu. Drogą pokarmową dochodzi jednak również do wielu innych zakażeń, a niektóre z nich wymagają leczenia szpitalnego i mogą prowadzić do poważnych powikłań.

Niektóre choroby podróżnych, przenoszone drogą pokarmową

* przeciwko tym chorobom dostępne są szczepionki

Część spośród powyższych chorób, np. poliomyelitis (choroba Heinego i Medina), zagraża turystom i mieszkańcom tylko w niektórych krajach. Większość zakażeń pokarmowych „nie zna granic” i występuje na całym świecie, przy czym w miejscach o niskim poziomie higieny są one znacznie częstsze niż w Europie. Do takich schorzeń należy dur brzuszny, na który narażeni są przede wszystkim podróżujący do Indii i ościennych krajów, a także do części Afryki.

Ryzyko zakażeń pokarmowych związane jest nie tylko z rejonem podróży, ale także stylem podróżowania i zachowaniem turysty. Szczególnie zagrożeni są podróżujący w rejony wiejskie, bez kanalizacji czy dostępu do bieżącej wody. Tego typu podróże powinny skłonić do bardzo starannych przygotowań zdrowotnych. Na choroby przenoszone drogą pokarmową narażeni są także turyści z własnej woli nieprzestrzegający reguł bezpiecznego żywienia.

Czy można chronić się przed zakażeniami pokarmowymi za pomocą szczepień?

Niektórym chorobom przenoszonym przez pokarm i napoje można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne, zalecane podróżnym (zobacz: Szczepienia dla podróżnych). Dotyczy to wirusowego zapalenia wątroby typu A (tzw. żółtaczki pokarmowej), duru brzusznego, cholery oraz poliomyelitis. Badania naukowe wykazały, że szczepienie przeciwko cholerze zapewnia również częściową ochronę przed typową biegunką podróżnych. Odpowiednio dobrane szczepienia warto polecić turystom planującym wyjazd do tropiku lub krajów o złych warunkach sanitarnych.

Jak bezpiecznie się żywić w podróży?

W przypadku wielu chorób przenoszonych drogą pokarmową profilaktyka opiera się wyłącznie na stosowaniu zasad bezpiecznego żywienia w podróży.

Ugotuj, zaparz, obierz albo zapomnij

Prostą regułą podsumowującą sposoby zapobiegania biegunce i innym zakażeniom pokarmowym jest: „ugotuj, zaparz, obierz albo zapomnij”. Ta zasada dotyczy wszystkich posiłków i napojów, spożywanych podczas podróży w tropiku i rejonach o niskim poziomie higieny. Jest to tylko łatwy do zapamiętania skrót, który oznacza cały szereg metod ochrony przed infekcją pokarmową.

Aby uniknąć zachorowania podczas egzotycznej wycieczki, warto:

  • spożywać świeżo przygotowane posiłki
  • korzystać z napojów przyrządzonych ze świeżo zagotowanej wody (herbata, kawa itp.)
  • spożywać wyłącznie owoce umyte, wysuszone i obrane ze skórki czystym nożem
  • często i dokładnie myć ręce z użyciem mydła (co najmniej przed każdym posiłkiem lub przyrządzaniem żywności)
  • pić wyłącznie butelkowaną wodę mineralną lub napoje w fabrycznie zamkniętych opakowaniach
  • pić płyny przegotowane lub poddane jednemu ze sposobów mikrobiologicznego uzdatniania wody, jeśli butelkowane napoje nie są dostępne
  • myć zęby w wodzie przegotowanej lub uzdatnionej mikrobiologicznie.

Dla bezpieczeństwa należy również unikać:

  • pokarmów niepoddanych obróbce termicznej (nieprzegotowanych)
  • posiłków długo przechowywanych przed spożyciem
  • żywności oferowanej przez sprzedawców ulicznych
  • lodu o nieznanym pochodzeniu
  • surowych lub niedogotowanych jaj, surowego lub niepasteryzowanego mleka
  • ryb i owoców morza w krajach, w których występują trujące zwierzęta morskie
  • wody wodociągowej, która zwykle jest niezdatna do picia w krajach rozwijających się.

Wszystkie powyższe sposoby zmniejszają ryzyko zakażeń przenoszonych drogą pokarmową, nie eliminują jednak całkowicie takiej możliwości. Przed podróżą w regiony szczególnie zagrożone warto więc poznać zasady postępowania w razie zachorowania oraz sposoby samodzielnego leczenia biegunki podróżnych, z których można skorzystać podczas wycieczki. Warto o nie zapytać lekarza przed wyjazdem, jako że większość leków skutecznych w szybkim łagodzeniu objawów biegunki w podróży stanowią preparaty na receptę, wymagające wcześniejszego przeszkolenia w ich użyciu.

Jakie są inne sposoby zapobiegania zakażeniom pokarmowym w podróży?

W wyjątkowych sytuacjach lekarz może zalecić zapobiegawcze stosowanie leków przeciwbakteryjnych podczas wyjazdu zagranicznego, czyli chemioprofilaktykę biegunki podróżnych.

22.07.2013
Zobacz także
  • Bezpieczne posiłki i napoje w tropiku
  • Biegunka podróżnych
  • Szczepienia zalecane przed podróżą
Wybrane treści dla Ciebie
  • Biegunki wywołane przez pałeczki Salmonella (salmonellozy)
  • Biegunka infekcyjna
  • Giardioza (lamblioza)
  • Szczepienie przeciwko rotawirusom
  • Biegunka wirusowa
  • Zatrucie pokarmowe
  • Zakażenia wywołane przez pałeczki Campylobacter (kampylobakterioza)
  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)
  • Choroba Leśniowskiego i Crohna
  • Biegunki wywołane przez szczepy z rodzaju Shigella (szigeloza, czerwonka bakteryjna)
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta