Co to jest defekografia i na czym polega?
Defekografia (inaczej proktodefekografia) to badanie radiologiczne, w którym wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie, polegajace na ocenie zachowywania się odbytu i odbytnicy na różnych etapach defekacji. Defekografia dostarcza informacji o stosunkach anatomicznych i czynnościowych odbytu i odbytnicy. Ocenia się między innymi długość kanału odbytu, kąt odbytowo-odbytniczy (kąt Parksa), zmiany w błonie śluzowej odbytnicy oraz ruchomość dna miednicy. Obserwacja aktu defekacji jest zapisywana w postaci zdjęć lub coraz częściej w formie wideo (wideoproktografia), dzięki czemu można ją obejrzeć i przeanalizować po przeprowadzeniu badania. Badanie to jest rzadko wykonywane ze względu na krępujący dla pacjenta charakter.
Jakie są wskazania do defekografii?
Do głównych wskazań do wykonania defekografii należą:
- przewlekłe zaparcia o niewyjaśnionej etiologii,
- nieefektywne parcie na stolec, odczucie ucisku i ciężaru w okolicy odbytu,
- nietrzymanie stolca,
- podejrzenie przepukliny odbytnicy (rectocele),
- wypadanie odbytu,
- niepełne lub przerywane wypróżnianie,
- dla porównania – przed zabiegiem chirurgicznym niedrożności odbytu i po takim zabiegu.
Jak przebiega defekografia?
Na początku badania pacjentowi podaje się doodbytniczo około 300 ml gęstej papki barytowej o konsystencji kału. W tym celu używa się bardzo małej sondy doodbytniczej. Papka barytowa to rodzaj środka kontrastowego, który po wprowadzeniu do dystalnej części jelita grubego zostaje uwidoczniony na zdjęciach rentgenowskich. W następnej kolejności pacjent sadzany jest na specjalnym krześle z otworem, przez które obserwuje się wypróżnienie pod kontrolą zdjęć rentgenowskich.
Jeśli badanie wykonywane jest u kobiety, dodatkowo stosuje się żele lub gąbki dopochwowe nasączone kontrastem w celu dokładnej oceny tylnej ściany pochwy.
Badanie zapisywane jest w postaci zdjęć bocznych wykonywanych w trakcie spoczynku, wstrzymywania, wydalania stolca oraz po defekacji.
Jak przygotować się do defekografii?
Mechaniczne opróżnienie jelita nie jest wymagane, konieczne jest natomiast opróżnienie odbytnicy, ale można to uzyskać dzięki spontanicznej defekacji.
Jakie są przeciwwskazania do defekografii?
Przeciwwskazaniem do wykonania badania defekograficznego jest ciąża. W związku z tym u kobiet miesiączkujących badanie powinno być wykonywane jedynie po miesiączce, do 10. dnia cyklu, lub po potwierdzeniu testem ciążowym, że pacjentka nie jest w ciąży. Badania defekograficznego nie należy wykonywać u pacjentów z podejrzeniem perforacji jelit i jeśli nie udaje się uzyskać współpracy z pacjentem (zły stan ogólny, wstrząs). Kolejne przeciwwskazanie to nadwrażliwość na siarczan baru. Czasem od badania odstępuje się w przypadku silnego bólu okolicy odbytu i ciężkich zaburzeń krzepnięcia.
Jakie powikłania mogą wystąpić po defekografii?
Niewłaściwie podany wlew doodbytniczy z papki barytowej może skutkować zapaleniem okrężnicy, odbytu, perforacją okrężnicy lub zapaleniem otrzewnej.
