Perforacja jelita to przerwanie ciągłości ściany jelita. Perforacja to stan bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego leczenia chirurgicznego. Perforacja może być związana m.in. z urazem, chorobami (np. nowotworami złośliwymi, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit), radioterapią lub powikłaniem kolonoskopii.
Co to jest perforacja jelita?
Perforacja jelita to przerwanie ciągłości ściany jelita. W uproszczeniu, oznacza to powstanie pęknięcia, czyli przedziurawienie jelita. Perforacja może dotyczyć różnych odcinków przewodu pokarmowego: przełyku, żołądka, jelita cienkiego i jelita grubego.
Perforacja jelita jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, wymagającym pilnej interwencji chirurgicznej.
Dlaczego perforacja jelita jest niebezpieczna?
Perforacja jelita to stan zagrożenia życia. W jelicie znajduje się treść jelitowa i wiele drobnoustrojów, które bytują w jelicie i nie powodują objawów chorobowych, a przeciwnie, stnowią prawidłowy składnik flory bakteryjnej jelita. Jednak kiedy przez otwór w jelicie bakterie przemieszczą się do jamy otrzewnej, powoduje to zapalenie otrzewnej, czyli stan zagrożenia życia.
Perforacja jelita – przyczyny
Do przyczyn perforacji jelita należą:
- urazy mechaniczne, zarówno zewnętrzne, np. podczas wypadku komunikacyjnego, jak i wewnętrzne, np. po połknięciu przedmiotu mogącego uszkodzić ścianę jelita (np. baterii, ostrego przedmiotu)
- urazy podczas procedur medycznych, np. kolonoskopii
- zapalenie wyrostka robaczkowego
- nowotwory złośliwe jelita (np. rak jelita grubego), a także przerzuty innych nowotworów zlokalizowane w jelicie
- zapalenie uchyłków jelita grubego
- niedrożność jelit
- nieswoiste zapalenia jelit – Leśniowskiego i Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- radioterapia
- ciężkie zakażenie Clostridium difficile
- martwica jelit
- niektóre leki, np. chemioterapeutyki stosowane w leczeniu nowotworów złośliwych.
Perforacja po kolonoskopii
Perforacja jest rzadkim powikłaniem kolonoskopii, czyli endoskopowym badaniu jelita grubego.
Szacuje się, że częstość występowania perforacji podczas kolonoskopii diagnostycznej wynosi około <0,1% badań. Najczęściej perforacja jest zlokalizowana w esicy. Czynniki ryzyka wystąpienia perforacji podczas kolonoskopii: starszy wiek, choroba uchyłkowa, choroby zapalne jelit.
Czytaj też: Czy można przeprowadzić kolonoskopię osobie starszej?
Perforacja jelita – objawy
Do objawów perforacji jelita należą:
- silny ból brzucha, który może się nasilać podczas poruszania się
- dreszcze
- gorączka
- nudności
- wymioty
- osłabienie
- oddawanie mniejszej ilości moczu, stolca lub gazów
- duszność
- szybkie bicie serca
- zawroty głowy.
Jeśli doszło do perforacji przewodu pokarmowego i zapalenia otrzewnej, brzuch może być bolesny i tkliwy, twardy w dotyku jak deska. Następnie dochodzi do zatrzymania moczu i pogarszania się stanu ogólnego pacjenta. Nieleczone zapalenie otrzewnej kończy się zgonem.
Perforacja jelita – diagnostyka
Lekarz najpierw zbierze wywiad i zbada pacjenta. Podstawowym badaniem, które wykonuje się przy podejrzeniu perforacji jelita jest RTG jamy brzusznej. Powietrze widoczne pod kopułami przepony na zdjęciu RTG jest objawem potwierdzającym perforację. Czasem, w wątpliwych przypadkach, lekarz może zlecić inne badania, np. tomografię komputerową albo USG. Należy jednak pamiętać, że perforacja przewodu pokarmowego jest stanem nagłym, dlatego w przypadku jej stwierdzenia od razu podejmuje się leczenie chirurgiczne, aby nie tracić czasu na kolejne badania. Im szybciej podejmie się interwencję chirurgiczną, tym lepsze rokowanie.
Perforacja jelita – leczenie
Leczenie perforacji jelita polega na pilnej operacji. Podczas zabiegu chirurg usuwa fragment jelita, w którym doszło do perforacji i zszywa pozostałe końce jelita. Ponadto płucze jamę otrzewnej. Operację taką można wykonać sposobem klasycznym (z otwarciem jamy brzusznej) lub laparoskopowo, czyli przez niewielkie otwory w skórze, przez które chirurg wprowadza instrumenty do brzucha. Czasami konieczne jest wyłonienie czasowej stomii, czyli wyprowadzenie jelita na zewnątrz. Wówczas po wygojeniu i poprawie stanu pacjenta będzie można odtworzyć ciągłość przewodu pokarmowego. Ponadto monitoruje się stan pacjenta, uzupełnia płyny, elektrolity, a także stosuje antybiotykoterapię. Pacjenci w takim stanie są żywieni i nawadniani pozajelitowo, czyli dożylnie.
Zobacz również:
Czy perforacja musi być zawsze leczona operacyjnie?
Zasadniczo tak. Zdarzają się jednak bardzo rzadko przypadki bardzo małych perforacji (tzw. mikroperforacji), które nie powodują objawów (lub bardzo niewielkie objawy). Wówczas lekarz może zalecić obserwację. Należy jednak pamiętać, że są to bardzo rzadkie przypadki.
