Anoskopia to badanie kanału odbytu i bańki odbytnicy z wykorzystaniem specjalnego wziernika, czyli anoskopu. Anoskopia trwa krótko, jest bezbolesna, małoinwazyjna i nie wymaga specjalnego przygotowania. Badanie wykonuje się zwykle w przypadku objawów dotyczących odbytu i nieprawidłowości związanych z oddawaniem stolca.
Co to jest anoskopia?
Anoskopia to badanie kanału odbytu i bańki odbytnicy do głębokości 2–5 cm, wykonywane z wykorzystaniem specjalnego wziernika (anoskopu). Nie wymaga ona specjalnego przygotowania pacjenta. Wziernik anoskopowy umożliwia również wykonanie drobnych zabiegów w obrębie odbytu.
Anoskopię przeprowadza lekarz, zwykle lekarz proktolog lub gastroenterolog, trwa krótko i jest mało inwazyjna.
Anoskopia – wskazania
Wskazania do wykonania anoskopii obejmują:
- krwawienie do dolnego odcinka przewodu pokarmowego – krew w stolcu, krew na papierze toaletowym
- bóle w czasie wypróżniania się (defekacji)
- guzki w odbycie
- zmiany w rytmie i częstości defekacji oraz w konsystencji oddawanego stolca
- nietrzymanie stolca
- dokuczliwe lub daremne parcie na stolec
- badania kontrolne po zabiegach chirurgicznych w obrębie odbytu i odbytnicy.
Anoskopia – przeciwwskazania
Bezwzględne przeciwwskazania do wykonania anoskopii stanowią jedynie brak zgody pacjenta na badanie lub zwężenie odbytu uniemożliwiające wprowadzenie wziernika.
Do względnych przeciwwskazań zalicza się stany, które uniemożliwiają bezpieczne wprowadzenie wziernika (np. zwężenia, bezpośredni okres po operacji tej okolicy uniemożliwiający wprowadzenie wziernika) lub w których badanie byłoby bolesne dla pacjenta (np. ostra szczelina odbytu czy ropień okołoodbytowy).
Anoskopia – przygotowanie
Anoskopia zwykle nie wymaga specjalnego przygotowania, chyba że lekarz zaleci inaczej. Przed badaniem warto opróżnić pęcherz moczowy i się wypróżnić. Dzięki temu badanie będzie bardziej komfortowe.
Lekarz może zalecić unikanie wprowadzania czegokolwiek (np. czopków) do odbytu przez 24 godziny przed badaniem. U niektórych osób konieczne jest wykonanie lewatywy przed badaniem. Należy zapytać o to lekarza.
Anoskopia – przebieg badania
Zwykle anoskopię wykonuje się u pacjenta leżącego na boku w pozycji embrionalnej lub rzadziej w pozycji kolankowo-łokciowej. Na początku lekarz wykonuje badanie per rectum (czyli przez odbyt) za pomocą palca w rękawiczce, a następnie wprowadza delikatnie do odbytu anoskop pokryty żelem. Za pomocą anoskopu ogląda kanał odbytu i bańkę odbytnicy, może także pobrać w razie potrzeby wycinki do badania anoskopowego.
Ile trwa anoskopia i czy jest bolesna?
Anoskopia trwa zwykle kilka (do 5) minut. Badanie jest bezbolesne, choć u niektórych pacjentów może wystąpić krótkotrwałe uczucie dyskomfortu lub parcia.
Niektórzy pacjenci odczuwają przez kilka lub kilkanaście minut po badaniu dyskomfort z powodu rozciągnięcia odbytu.
Anoskopia – powikłania
Powikłania badania występują rzadko i są raczej niegroźne. Może się pojawić niewielkie krwawienie (plamienie), zwłaszcza w razie występowania u pacjenta szczeliny odbytu bądź guzków krwawniczych. Niektórzy pacjenci odczuwają przez kilka lub kilkanaście minut po badaniu dyskomfort z powodu rozciągnięcia odbytu. Niekiedy też mogą wystąpić objawy alergiczne u pacjentów uczulonych na składniki preparatu użytego podczas badania.
Jakie choroby wykrywa anoskopia?
Anoskopia może pomóc w diagnostyce chorób, takich jak:
- hemoroidy
- szczelina odbytu
- grzybica odbytu
- choroby przenoszone droga płciową zlokalizowane w okolicy odbytu
- ropień odbytu
- uraz odbytu
- przetoka odbytu
- nowotwory odbytu, w tym rak odbytu.
