Dopamina to jedna z katecholamin, które mogą być wydzielane do krwi przez niektóre nowotwory, takie jak guz chromochłonny, neuroblastoma lub przyzwojaki. Badanie stężenia dopaminy we krwi lub dobowej zbiórce moczu wykonuje się w diagnostyce tych nowotworów, a także podczas monitorowania ich leczenia.
Jakie są wskazania do badania stężenia dopaminy?
Ocenianie stężenia dopaminy służy do diagnostyki chorób nowotworowych wydzielających tzw. aminy katecholowe, do których oprócz dopaminy należą jeszcze adrenalina i noradrenalina.
Badanie stężenia katecholamin wykonuje się celem wykrycia niektórych chorób nowotworowych, w których dochodzi do nadmiernego ich wytwarzania. Są to m.in. guz chromochłonny, neuroblastoma (nerwiak zarodkowy) czy paraganglioma (przyzwojak, czyli nerwiaki przyzwojowe). W przypadku nowotworów wytwarzających dopaminę, we krwi występuje jej zwiększone stężenie. Badanie stężenia dopaminy we krwi lub moczu może być także przydatne w monitorowaniu leczenia przypadkowo wykrytego guza nadnerczy (incydentaloma) lub neuroblastoma.
Chwilowo zwiększone stężenie dopaminy we krwi może wystąpić pod wpływem wysiłku, emocji czy stresu. Aby uniknąć błędu i wykluczyć krótkotrwałe zwiększenie stężenia dopaminy, spowodowane wymienionymi czynnikami, bada się dopaminę w dobowej zbiórce moczu. W przypadku zwiększonego stężenia dopaminy niezbędne są dalsze badania, w tym w pierwszej kolejności badania obrazowe.
Można oceniać stężenie dopaminy w osoczu krwi oraz w moczu (dobowa zbiórka moczu).
Badanie stężenia dopaminy we krwi lub moczu nie odzwierciedla stężenia dopaminy w mózgu.
Co wpływa na wynik badania dopaminy?
Stężenie katecholamin, w tym dopaminy, może być zwiększone w następujących przypadkach:
- po odstawieniu niektórych leków (np. klonidyny, alkoholu)
- podczas ostrej choroby (np. infekcji)
- u osób stosujących leki, takie jak: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, buspiron, leki przeciwpsychotyczne, lewodopa, efedryna, pseudoefedryna lub przyjmujących narkotyki, takie jak amfetamina lub kokaina.
Dopamina – przygotowanie do badania
Przed pobraniem próbki krwi na badanie powinno się pozostawać na czczo co najmniej przez 4 godziny oraz powstrzymać się od palenia papierosów i picia kawy.
Jeśli stosuje się leki, które wpływają na stężenie amin katecholowych we krwi, należy je odstawić po konsultacji z lekarzem.
Dopamina – normy
Zwykle dla wyników badań stężenia dopaminy we krwi przyjmuje się następujące normy:
- dorośli pacjenci leżący: <10 ng/ml, <0,065 nmol/l
- dorośli pacjenci chodzący: <20 ng/ml, <0,13 nmol/l
- dzieci w wieku 3–15 lat: <60 pg/ml, <0,39 nmol/l
Normy dla badania stężenia dopaminy w dobowej zbiórce moczu:
- u osób dorosłych: 65–400 µg/24 h
- u dzieci:
- 0–1 rok: 0-85 µg/24 godz.
- 1–2 lata: 10–140 µg/24 godz.
- 2–4 lata: 40–260 µg/24 godz.
- >4 lat: 65–400 µg/24 godz.
Dopamina - podstawowe informacje
Dopamina jest obok adrenaliny i noradrenaliny jedną z tzw. katecholamin zwanych potocznie hormonami stresu. Wytwarzana jest w układzie nerwowym, gdzie odgrywa rolę neuroprzekaźnika, a także w układzie pokarmowym, w którym jest neuromodulatorem.
Dopamina wpływa na ciśnienie tętnicze krwi, napięcie mięśniowe, koordynację ruchową oraz wydzielanie hormonów i na procesy emocjonalne. Dopamina w nerkach reguluje wydalanie sodu z moczem i zwiększa przesączanie kłębuszkowe. W przewodzie pokarmowym wpływa na motorykę, transport sodu, odpowiada za przepływ krwi przez błonę śluzową żołądka i jelit oraz zwiększa wytwarzanie wodorowęglanów.
Czytaj więcej na temat dopaminy: Dopamina – co to, działanie, niedobór i nadmiar
Dopaminę jako lek stosuje się w leczeniu wstrząsu (zobacz opis substancji: Dopamina - działanie, wskazania, przeciwwskazania, interakcje, działania niepożądane, dawkowanie).
Zidentyfikowano choroby, w których stężenie dopaminy jest zmniejszone. Należą do nich:
- zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)
- choroba Parkinsona
- zespół niespokojnych nóg.
