Antagoniści wapnia (blokery kanału wapniowego)

Jak działają blokery kanału wapniowego?

Blokery kanału wapniowego hamują napływ wapnia do komórek, który jest niezbędny do skurczu komórek mięśniowych, w tym komórek mięśni gładkich naczyń oraz komórek mięśnia sercowego.

Wyróżniamy dwie grupy blokerów kanału wapniowego. Do pierwszej zaliczamy werapamil i diltiazem – leki te działają głównie na serce – zwalniają jego czynność i zmniejszają kurczliwość, przez co zmniejszają zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Do drugiej grupy należą amlodypina, nifedypina, nimodypina i inne. Działają głównie na tętnice, rozszerzając je i zmniejszając ciśnienie tętnicze.

Wskazania do stosowania blokerów kanału wapniowego

choroba wieńcowa, szczególnie postać naczynioskurczowa (angina Prinzmetala)
nadciśnienie tętnicze
zaburzenia rytmu serca – werapamil i diltiazem.

Kiedy nie wolno stosować blokerów kanału wapniowego?

Najważniejszymi przeciwwskazaniami do stosowania werapamilu i diltiazemu są:

objawowa bradykardia
zespół chorego węzła zatokowego,
blok przedsionkowo-komorowy
zespół Wolfa-Parkinsona-White'a
zbyt niskie ciśnienie tętnicze
niewydolność serca.

W przypadku stosowania pozostałych antagonistów wapnia najważniejsze przeciwwskazania to:

duże zwężenie zastawki aortalnej
kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu
ostry zespół wieńcowy
niedociśnienie tętnicze (hipotensja)
niewydolność serca.

Zapamiętaj

Zaleca się chorym, aby podczas stosowania blokerów kanału wapniowego nie spożywali większych ilości soku grejpfrutowego, który jest roślinnym koncentratem flawonoidów.
Flawonidy oddziałują na enzymy mikrosomalne wątroby i ściany jelita, czyli cytochrom P–450. Są to enzymy, które metabolizują wiele leków. Mechanizm działania flawonoidów polega na hamowaniu jednego z enzymów cytochromu P–450, a mianowicie CYP3A4 – enzymu odpowiedzialnego za pierwszą fazę metabolizmu wielu leków – przyczyniając się tym samym do osłabienia procesu metabolizmu leku i znacznego wzrostu jego stężenia we krwi, a w konsekwencji do wystąpienia efektów niepożądanych.
Nieprzestrzeganie tego zalecenia może spowodować nawet kilkakrotny wzrost stężenia leku z grupy antagonistów wapnia, grożący znacznym spadkiem ciśnienia krwi.

Objawy uboczne podczas stosowania antagonistów wapnia

obrzęki, głównie stóp i goleni
bóle głowy i zaczerwienienie twarzy, często są krótkotrwałe i występują w pierwszych 2–3 tygodniach leczenia
zaparcia
zwolnienie częstości rytmu serca
spadek ciśnienia tętniczego krwi
objawy uczuleniowe – wysypka.

Zapamiętaj

Objawy zasłabnięcia występują najczęściej w ciągu dwóch godzin po przyjęciu leków i związane mogą być ze zbyt dużą dawką leku. Należy ułożyć chorego płasko, z uniesionymi nogami, zmierzyć ciśnienie i skontaktować się z lekarzem.
W przypadku jakichkolwiek działań niepożądanych skontaktuj się z lekarzem!

Jakie preparaty antagonistów wapnia dostępne są na rynku?

03.10.2011