×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Telemonitoring sprawdzi serce i uratuje życie

Marta Sułkowska
Sekcja Rytmu Serca PTK

W Polsce każdego roku wszczepia się kilkadziesiąt tysięcy stymulatorów serca. Liczba zabiegów stale rośnie. Kontrole urządzeń i stanu pacjentów w normalnych warunkach odbywają się cyklicznie, ale w czasie pandemii COVID-19 wielu chorych obawiało się o prawidłowy przebieg i bezpieczeństwo wizyt. Zdaniem ekspertów pacjenci objęci telemonitoringiem urządzeń wszczepialnych mogli czuć się bezpieczniej, ponieważ ta forma opieki chroniła ich przed przeoczeniem zagrażającego życiu pogorszenia stanu zdrowia.


Dr hab. Andrzej Przybylski, dr Adam Gorlo. Fot. mat. pras.

Coraz więcej stymulatorów

W 2020 roku w całej Polsce wszczepiono około 45 tys. stymulatorów serca. Jak zaznaczają eksperci Sekcji Rytmu Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, liczba implantacji układów wspomagających pracę mięśnia sercowego każdego roku wzrasta – głównie z powodu rosnącej średniej wieku polskiego społeczeństwa. Podobnie dzieje się w innych krajach. Układy wszczepialne stosowane w elektroterapii kardiologicznej dzielą się na kilka grup w zależności od spełnianej funkcji.

– Wśród wszczepialnych układów wspierających pracę serca wyróżnia się: stymulatory jedno- i  dwujamowe, stosowane u pacjentów z bradykardią, czyli wolną czynnością serca, która jest odpowiedzialna za osłabienie lub utratę przytomności oraz kardiowertery i układy resynchronizujące, stosowane u pacjentów z niewydolnością serca. Kardiowertery wszczepia się również pacjentom, którym udało się przeżyć nagłe zatrzymanie krążenia spowodowane groźnymi dla życia arytmiami – wyjaśnia dr hab. Andrzej Przybylski, prof. UR, przewodniczący Sekcji Rytmu Serca PTK.

Konieczne kontrole

Wszczepione pacjentom układy do terapii kardiologicznej mogą działać kilka-kilkanaście lat, ale wymagają cyklicznych kontroli. Jak wyjaśniają eksperci Sekcji Rytmu Serca PTK, kontrola stymulatora serca polega zwykle na ocenie konkretnych parametrów elektrofizjologicznych, świadczących o prawidłowym funkcjonowaniu urządzenia, takich jak między innymi napięcie baterii. Według zaleceń Europejskiej Asocjacji Zaburzeń Rytmu Serca stymulatory należy kontrolować przynajmniej raz w roku. Kardiowertery powinno się sprawdzać co 6 miesięcy, a kardiowertery i stymulatory resynchronizujące co 3 do 6 miesięcy. W początkowym okresie pandemii w wielu ośrodkach zaprzestano kontroli stymulatorów z uwagi na zbyt duże ryzyko rozprzestrzeniania się infekcji COVID-19.

– W pierwszej fazie pandemii koronawirusa w ośrodkach w całej Polsce ograniczano się do pilnych interwencji kardiologicznych – mówi dr Adam Gorlo z Kliniki Cardiovita w Suwałkach, członek Sekcji Rytmu Serca PTK. – Obecnie kontrole stymulatorów odbywają się jak poprzednio, ale z zachowaniem reżimu sanitarnego. Istotne, że pacjenci objęci telemonitoringiem w mniejszym stopniu odczuli niedogodności związane z brakiem dostępu do stacjonarnych kontroli stymulatorów serca.

Zdalna kontrola

Telemonitoring urządzeń wszczepialnych stosowanych w terapii kardiologicznej serca polega na pełnej kontroli stymulatora w oparciu o nowoczesne, ale powszechnie dostępne technologie. W zależności od funkcji urządzenia do telemonitoringu układu wszczepialnego informacje od pacjenta do lekarza są przesyłane poprzez sieć GSM lub Internet. Niektóre technologie pozwalają dziś na kontrolę stymulatora serca nawet przez smartwatch.

– Z pewnym przybliżeniem można powiedzieć, że pacjenci objęci telemonitoringiem są pod opieką medyczną przez 24 godziny na dobę – mówi dr Adam Gorlo. – Telemonitoring pozwala skontrolować nie tylko implantowany układ, ale także stan pacjenta. Chory może przesłać raport do ośrodka zawsze wtedy, kiedy czuje, że dzieje się coś niepokojącego. Centrum telemonitoringowe sprawdza i uspokaja pacjenta, że nie dzieje się nic złego lub w razie potrzeby instruuje go, aby niezwłocznie zgłosił się do szpitala. Istnieje mnóstwo publikacji naukowych, w których wykazano wyższość telemonitoringu nad tradycyjną kontrolą stymulatorów serca. Z pewnością jest to forma bardzo pomocna w opiece kardiologicznej, zwłaszcza w trudnych warunkach pandemii COVID-19.

Na ratunek życiu

Rutynowe wizyty kontrolne układów wszczepialnych odbywają się według planu, ale w przypadku wystąpienia zdarzenia niepożądanego informacja o tym zdarzeniu dociera do lekarza w zależności od stopnia zagrożenia zdrowia lub życia pacjenta pilnie – drogą mailową lub poprzez SMS.

– W przypadku tak zwanych zdarzeń prodromalnych, to jest takich, które poprzedzają wystąpienie sytuacji, w której życie i zdrowie pacjenta są zagrożone, w zasadzie tylko telemonitoring pozwala zapobiec niebezpieczeństwu – tłumaczy prof. Andrzej Przybylski. – Kluczowy jest czas reakcji. Bez alertu ze strony układu do telemonitoringu to znacznie trudniejsze. Sam pacjent może zbagatelizować swoje objawy, próbować „przechodzić” atak. To sytuacje, w których telemonitoring realnie ratuje ludzkie życie.

Zdaniem ekspertów zarówno telemonitoring urządzeń wszczepialnych, jak i telemedycyna w ogóle to przyszłość opieki medycznej. Odpowiednio dopracowane algorytmy postępowań pozwalają stawić czoło dysproporcji pomiędzy liczbą lekarzy i personelu medycznego w obliczu lawinowo wzrastającej liczby porad medycznych. Korzyści, jakie wynikają z telemonitoringu, to zdaniem kardiologów przede wszystkim efektywność i dostępność opieki medycznej. Telemonitoring urządzeń wszczepialnych jest jednym z tematów podejmowanych w ramach ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej pn. „TeleSERCE – Serce pod kontrolą”.

Potrzebny większy dostęp

Dostęp do telemonitoringu w Polsce mają dziś głównie pacjenci z dużych ośrodków kardiologicznych, objęci badaniami klinicznymi oraz pacjenci leczący się poza systemem Narodowego Funduszu Zdrowia.

– W większości krajów europejskich dostęp do telemonitoringu jest nieporównywalnie większy. W USA jest to podstawowa forma opieki nad pacjentami z wszczepionym stymulatorem serca – mówi dr Adam Gorlo. – Warto, by także w Polsce ta forma opieki nad pacjentami z układami wszczepialnymi wspomagającymi pracę serca była szerzej dostępna. Zaprocentuje to większym bezpieczeństwem chorych i znaczącymi oszczędnościami – między innymi wynikającymi z ponadplanowych konsultacji specjalistycznych.

05.03.2021

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.