Toksoplazmoza – źródła zakażenia

Pytanie nadesłane do redakcji:

Niedawno czytałam, że toksoplazmozą można się zarazić głównie poprzez kontakt z chorym kotem. Czy istnieje możliwość zarażenia przez żywność? Jeżeli tak, to wobec tego, jakich produktów należy unikać?

Odpowiedział:

dr n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych
Akademia Medyczna we Wrocławiu

Toksoplazmoza nabyta jest bardzo częstą, odzwierzęcą chorobą pasożytniczą, przenoszoną drogą pokarmową, czyli przez jedzenie, napoje lub brudne ręce. Prawdopodobnie z tej przyczyny toksoplazmoza częściej występuje wśród ludzi żyjących w ubóstwie. Źródłem zakażenia najczęściej jest żywność: surowe mięso zakażonych zwierząt zawiera otorbione pasożyty, tzn. torbiele rzekome. Surowe warzywa i jarzyny mogą być skażone z zewnątrz kałem kotów zawierającym oocysty.

Ryc. Cykl życiowy Toxoplasma gondii
Pełen opis dostępny na stronie http://www.dpd.cdc.gov/dpdx/HTML/Toxoplasmosis.htm
Źródło: Dostępne publicznie zdjęcia Centers for Disease Control and Prevention's Public Health Image Library (numer identyfikacyjny PHIL 3421).

Gotowanie i głębokie mrożenie zabija pasożyty. Ryzykowne jest zatem spożywanie lub próbowanie surowego mięsa, np. podczas przygotowywania potraw z mięsa mielonego oraz jarzyn, które jemy na surowo bez obierania ze skórki, np. sałaty. Po pracach ogrodowych i kontakcie z surowym mięsem trzeba szczególnie dobrze umyć ręce. Jak się szacuje mięso, przede wszystkim wieprzowina, jagnięcina i dziczyzna jest przyczyną 70% zarażeń.

Pamiętajmy, że u zdrowych osób nabyta toksoplazmoza przebiega najczęściej bezobjawowo, rzadziej niecharakterystycznie (gorączka z powiększeniem węzłów chłonnych) i ustępuje bez leczenia. Toksoplazmoza jest groźna dla kobiet ciężarnych oraz osób z obniżoną odpornością, np. po leczeniu nowotworów lub zakażonych HIV. Zdrowy dorosły nie powinien obawiać się toksoplazmozy – przebycie przed ciążą jest dobrym scenariuszem – na toksoplazmozę choruje się raz w życiu, np. kobieta planująca ciążę powinna się cieszyć – w ciąży nie grozi jej zarażenie Toxoplasma gondii wiążące się z ryzykiem toksoplazmozy wrodzonej u jej dziecka.

Jak zobrazowano na przedstawionym schemacie źródłem zakażenia dla człowieka mogą być zarówno oocyty obecne w kale kota, jak i otorbione pasożyty w mięsie zwierząt, np. świń, kóz i owiec.

Podsumowując: w ciąży należy unikać spożywania surowego mięsa oraz sałat i innych surowych jarzyn, które mogą być skażone kałem kotów oraz przestrzegać higieny (mycie rąk przed jedzeniem).