Wyrostek robaczkowy to mięśniowy twór znajdujący się w jamie brzusznej po prawej stronie na dole. Jest ślepo zakończoną wypustką jelita grubego. Najczęstszą chorobą wyrostka robaczkowego jest ostre zapalenie. Leczenie chorób wyrostka robaczkowego polega na jego usunięciu.
Wyrostek robaczkowy - jak wygląda i gdzie się znajduje?
Fot. istockphoto.com
Wyrostek robaczkowy jest mięśniową strukturą przymocowaną do jelita grubego. Jego nazwa „robaczkowy” pochodzi od charakterystycznego kształtu przypominającego robaka. Ma postać ślepo zakończonej wąskiej rurki, dlatego też bywa czasem potocznie zwany „ślepą kiszką”.
Średnica wyrostka robaczkowego wynosi zwykle od 7 do 8 mm, a jego długość waha się od 2 do nawet 35 cm, przy średniej 9 cm. Wyrostek robaczkowy znajduje się w prawej dolnej części brzucha.
Wyrostek robaczkowy od wewnątrz jest wyściełany błoną śluzową, podobnie jak reszta przewodu pokarmowego.
Wyrostek robaczkowy – funkcje
Wyrostek robaczkowy przez długi czas był uważany za narząd szczątkowy, czyli taki, który utracił swoją pierwotną funkcję. Uważano, że nie ma znaczenia dla zdrowia. Obecnie mówi się o tym, że wyrostek robaczkowy może brać udział w pracy układu odpornościowego, zwłaszcza w dzieciństwie – w dojrzewaniu limfocytów B i produkcji immunoglobuliny A, a także pełni funkcję rezerwuaru pożytecznych bakterii obecnych w jelicie grubym. Oznacza to, że w wyrostku robaczkowym mogą być przechowywane korzystne dla pracy przewodu pokarmowego bakterie jelitowe, które mogą zasiedlać inne części jelita w razie potrzeby (np. po zakażeniach układu pokarmowego, nasilonych biegunkach). Ponadto wyrostek spełnia funkcję endokrynną, czyli wydzielniczą, wytwarzając aminy i hormony, które są uwalniane razem ze śluzem, którego około 2–3 ml wyrostek wydziela każdego dnia.
Choroby wyrostka robaczkowego
Do patologii wyrostka robaczkowego należą:
- choroby zapalne – ostre zapalenie wyrostka robaczkowego
- nieprawidłowości związane z wadami wrodzonymi wyrostka robaczkowego
- guzy wyrostka robaczkowego.
Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego
Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęstszą chorobą wyrostka robaczkowego i jedną z najczęstszych przyczyn operacji jamy brzusznej wykonywanych w trybie pilnym, ponieważ leczenie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego polega na niezwłocznym usunięciu wyrostka robaczkowego. Ze względu na słabo rozciągliwą ścianę, która może ulec pęknięciu, wyrostek robaczkowy w stanie zapalnym może pęknąć i uwolnić swoją zawartość do jamy brzusznej, powodując zapalenie otrzewnej, co jest stanem zagrożenia życia. Zapalenie wyrostka robaczkowego rozpoznaje się na podstawie objawów: bólu w okolicy pępka, który następnie przemieszcza się do prawej dolnej części brzucha, nudności i braku apetytu.
Wady wrodzone wyrostka robaczkowego
Nieprawidłowości związane z wadami wrodzonymi obejmują:
- agenezję wyrostka robaczkowego, czyli brak wyrostka robaczkowego
- duplikacje wyrostka robaczkowego, czyli istnienie więcej niż jednego wyrostka robaczkowego
- uchyłkowatość wyrostka robaczkowego, czyli występowanie jednego lub więcej uchyłków wyrostka robaczkowego
- nieprawidłowe skręcenie wyrostka robaczkowego.
Ponadto wyrostek robaczkowy może być zlokalizowany w nietypowym położeniu (np. w tzw. situs inversus, czyli odwróceniu trzewi wyrostek może być po lewej dolnej stronie brzucha, nie prawej), a także wyrostek może być niewykształcony prawidłowo (hipoplazja) lub nieprawidłowo połączony z pępkiem – mówimy wówczas o przetoce.
Guzy wyrostka robaczkowego
Guzy wyrostka robaczkowego występują bardzo rzadko i często nie są wykrywane, a uwidaczniane dopiero podczas operacji usunięcia wyrostka robaczkowego wykonywanej z innych powodów. We wczesnych stadiach większość nowotworów wyrostka robaczkowego nie jest wykrywana, podczas gdy w zaawansowanych stadiach mogą one naśladować objawy ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego.
Choroby wyrostka robaczkowego – leczenie
Leczenie chorób wyrostka robaczkowego polega na jego chirurgicznym usunięciu.
Czy można żyć bez wyrostka robaczkowego?
Tak.
